صنعت پرورش آبزیان به عنوان یکی از بخش‌های استراتژیک در تأمین امنیت غذایی و توسعه اقتصادی، با زنجیره پیچیده‌ای از ریسک‌های محیطی، زیستی و عملیاتی روبروست که مدیریت آن‌ها نیازمند نگاهی فراتر از مدل‌های سنتی بیمه است.

در این میان، صندوق بیمه کشاورزی به عنوان نهاد ناظر و تسهیل‌گر، وظیفه دارد با ایجاد بسترهای حمایتی، پایداری این صنعت را در برابر نوسانات غیرقابل پیش‌بینی تضمین کند. با توجه به ماهیت حساس محیط‌های آبی، ریسک‌هایی نظیر تغییرات دمایی، کمبود اکسیژن، آلودگی‌های میکروبی و نوسانات کیفیت آب، همواره تهدیدی جدی برای سرمایه‌گذاران این حوزه محسوب می‌شوند.

در همین زمینه دکتر درجانی در دیداری که به تازگی با با مهندس رستم پور رئیس سازمان شیلات داشت با تأکید بر اهمیت بخش شیلات در تأمین پروتئین حیوانی کشور گفت: صندوق بیمه کشاورزی آماده است با طراحی محصولات بیمه‌ای متناسب با نیازهای ویژه آبزیان، از تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران این حوزه حمایت کند.

مهندس رستم پور رئیس سازمان شیلات نیز با اشاره به حساسیت‌های محیطی و اقتصادی پرورش آبزیان، بر ضرورت وجود بازوی بیمه‌ای کارآمد برای مدیریت دقیق ریسک و تضمین امنیت تولید در این بخش تأکید کرد.

در پایان، طرفین بر گسترش همکاری میان سازمان شیلات و صندوق بیمه کشاورزی برای ارتقای امنیت اقتصادی تولیدکنندگان آبزیان توافق کردند.

نکته مهم اینکه مدیریت این ریسک‌ها مستلزم حرکت از رویکرد «جبران خسارت پس از وقوع» به سمت رویکرد «پیشگیری و مدیریت ریسک پیش‌دستانه» است.

برای ایجاد یک پوشش بیمه‌ای کارآمد در حوزه آبزی‌پروری، نخستین گام، بازنگری در شیوه‌های ارزیابی ریسک و گروه‌بندی دقیق استخرهای پرورش ماهی است. مدل‌های فعلی باید به گونه‌ای بازطراحی شوند که ویژگی‌های بومی هر منطقه، از جمله نوع آب، توپوگرافی و شرایط اقلیمی را به دقت در محاسبات خود لحاظ کنند.

این امر مستلزم همکاری نزدیک میان کارشناسان صندوق بیمه کشاورزی و متخصصان علوم شیلات است تا طرح‌های بیمه‌ای بر اساس واقعیت‌های زیست‌محیطی طراحی شوند، نه صرفاً بر اساس الگوهای عمومی کشاورزی.

علاوه بر این، گسترش پوشش‌های مربوط به ریسک‌های نوظهور، مانند تغییرات شدید اقلیمی و مخاطرات ناشی از تغییر مسیر جریان‌های آبی، از ضرورت‌های استراتژیک برای حفظ سرمایه‌های ملی در این بخش است.

در حوزه مدیریت خسارت در مزارع پرورش ماهی، چالش اصلی، دشواری در ارزیابی دقیق میزان زیان در محیط‌های آبی و سرعت بالای وقوع حوادث زیستی است.

برخلاف محصولات کشاورزی زمینی که بازه زمانی مشخصی برای مشاهده آسیب دارند، در آبزی‌پروری، یک تغییر ناگهانی در کیفیت آب می‌تواند در ساعات اندک منجر به تلفات گسترده شود.

از این رو، راهکار عملیاتی کلیدی، استقرار سیستم‌های پایش هوشمند و استفاده از فناوری‌های اینترنت اشیاء در مزارع است. صندوق بیمه کشاورزی می‌تواند با تشویق و حمایت از مزارعی که از تجهیزات پایش آنلاین استفاده می‌کنند، فرآیند بازرسی و تأیید خسارت را به صورت خودکار و دقیق‌تر انجام دهد.

این پیوند میان فناوری و بیمه، نه تنها زمان رسیدگی به پرونده‌ها را کاهش می‌دهد، بلکه از سوءاستفاده‌های احتمالی جلوگیری کرده و دقت در تشخیص علت اصلی خسارت را به شدت افزایش می‌دهد.

تسهیل فرآیندهای بیمه‌ای برای فعالان صنعت آبزی‌پروری نیز مستلزم ساده‌سازی ساختارهای اداری و ایجاد مسیرهای مستقیم ارتباطی است. فعالان این صنعت، به‌ویژه تولیدکنندگان کوچک و متوسط، اغلب با پیچیدگی‌های مستندسازی و فرآیندهای طولانی اداری مواجه هستند که مانع از تمایل آن‌ها به استفاده از خدمات بیمه‌ای می‌شود.

صندوق بیمه کشاورزی می‌تواند با ایجاد پلتفرم‌های دیجیتال اختصاصی، فرآیند صدور بیمه‌نامه و ارسال گزارش‌های دوره‌ای را به صورت کاملاً آنلاین و ساده مدیریت کند.

همچنین، ارائه محصولات بیمه‌ای با ساختار منعطف که امکان انتخاب میزان پوشش بر اساس ظرفیت تولید و نوع گونه‌های پرورش یافته را فراهم می‌آورد، می‌تواند سطح نفوذ بیمه را در این صنعت به طور چشمگیری افزایش دهد.

ایجاد یک چرخه مستمر از آموزش و اطلاع‌رسانی، ستون فقرات موفقیت در این حوزه است. بسیاری از خسارت‌های بزرگ در مزارع آبزی‌پروری، ریشه در ضعف مدیریت عملیاتی و عدم رعایت استانداردهای زیست‌محیطی دارد.

صندوق بیمه کشاورزی می‌تواند با ایفای نقش آموزشی، از طریق برگزاری دوره‌های تخصصی و ارائه مشاوره‌های فنی، سطح دانش مدیریت ریسک را در میان پرورش‌دهندگان ارتقا دهد. این رویکرد، در واقع نوعی سرمایه‌گذاری در پیشگیری است که در بلندمدت، نرخ کلی خسارت‌ها را کاهش داده و پایداری مالی صندوق و امنیت سرمایه‌گذاران را همزمان تضمین می‌کند.

در واقع، موفقیت در پوشش ریسک آبزیان، در گروی ایجاد همگرایی میان دانش تخصصی شیلات، فناوری‌های نوین پایش و مدل‌های خلاقانه بیمه‌گری است.