به گزارش پول نیوز ، تالاب انزلی، یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های شمال ایران، حالا بیش از هر زمان دیگری با بحران خشکی، رسوب، فاضلاب و کاهش تراز آب روبه‌روست. لکه‌های خشکی که تا یک دهه پیش برای مردم بندرانزلی غیرقابل تصور بود، امروز به بخشی از چشم‌انداز این تالاب تبدیل شده است.
کارشناسان هشدار می‌دهند ادامه روند فعلی می‌تواند حیات تالاب و معیشت هزاران نفر از ساکنان منطقه را تهدید کند؛ تالابی که سال‌ها قلب تپنده زندگی مردم گیلان بوده، اکنون آرام و تدریجی در حال از دست رفتن است.
در این میان، منطقه آزاد انزلی به دلیل جایگاه ویژه‌ای که در مدیریت سرزمین‌های پیرامونی دارد، نمی‌تواند صرفاً به عنوان یک واحد اقتصادی عمل کند. نقش کلیدی این نهاد در احیای تالاب، در گرو تغییر پارادایم از نگاه صرفاً توسعه‌محور به سمت توسعه پایدار است. منطقه آزاد باید به عنوان پل ارتباطی میان منافع تجاری و الزامات حفاظتی عمل کند تا بتواند توازنی میان فعالیت‌های انسانی و سلامت زیست‌بوم برقرار سازد.
در همین زمینه مصطفی طاعتی‌مقدم، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی،در نامه‌ای رسمی به دکتر شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، ضمن تأکید بر اهمیت راهبردی تالاب انزلی، آمادگی این سازمان را برای مشارکت همه‌جانبه در برنامه‌ها و پروژه‌های احیا، حفاظت و مدیریت جامع این زیست‌بوم ارزشمند اعلام کرد.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی با یادآوری مسئولیت‌های اجتماعی و قانونی این سازمان و قرارگیری بخشی از پهنه تالاب در محدوده منطقه، آمادگی سازمان را برای همکاری در زمینه‌های علمی و مطالعاتی جهت تدوین و اجرای برنامه جامع احیا و مدیریت تالاب، بهره‌گیری از ظرفیت‌های بودجه‌ای و مالی برای حمایت از طرح‌ها و پروژه‌های مصوب زیست‌محیطی نظیر اکوتوریسم، و همچنین پشتیبانی از برنامه‌های پایش، ارزیابی و رصد مستمر وضعیت اکوسیستم اعلام داشت.
نکته مهم اینکه در پی مکاتبه و اعلام آمادگی صریح مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی برای مشارکت در احیای تالاب بین‌المللی انزلی، معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست کشور با حضور در منطقه آزاد انزلی، ابعاد اجرایی این همکاری راهبردی را با مدیرعامل سازمان بررسی کردند تا ابتکار عمل مدیریت ارشد منطقه، متولیان ملی محیط زیست را مستقیماً پای کار این زیست‌بوم ارزشمند بکشاند.
یکی از اصلی‌ترین عوامل تخریب تالاب، تغییر کاربری اراضی و گسترش بی‌رویه مناطق مسکونی و صنعتی در حاشیه آن است. منطقه آزاد انزلی با برخورداری از اختیارات قانونی، نقش پیشرو را در تعیین محدوده‌های حفاظتی ایفا می‌کند.
تلاش برای کنترل استقرار واحدهای تولیدی و جلوگیری از نفوذ ساخت‌وسازهای غیرمجاز به حاشیه تالاب، اولین گام عملیاتی در جهت جلوگیری از قطع ارتباط تالاب با منابع آبی و کاهش فشار فیزیکی بر اکوسیستم است.
در واقع، مدیریت هوشمندانه مرزهای توسعه توسط منطقه آزاد می‌تواند از تبدیل شدن مناطق مرزی به کانون‌های آلودگی جلوگیری کند.
آلودگی‌های ناشی از پساب‌های کشاورزی و صنعتی، بزرگترین تهدید برای بقای حیات در تالاب محسوب می‌شوند. منطقه آزاد انزلی می‌تواند با ایجاد زیرساخت‌های نظارتی و الزام صنایع مستقر در منطقه به استفاده از سیستم‌های تصفیه پیشرفته، نقش بازدارنده ایفا کند.
تلاش برای ایجاد شبکه‌های پایش کیفیت آب و همکاری با نهادهای محیط‌زیستی برای شناسایی منابع آلودگی، از وظایف محوری این منطقه است. این نهاد می‌تواند با ترویج استانداردهای سبز در فعالیت‌های اقتصادی، مانع از ورود مواد شیمیایی و پسماندهای سمی به بدنه تالاب شود که این امر مستقیماً بر سلامت تنوع زیستی تأثیر می‌گذارد.
یکی از فرصت‌های طلایی که منطقه آزاد می‌تواند برای احیای تالاب ایجاد کند، تغییر الگوی گردشگری در منطقه است. به جای جذب گردشگر با هدف فعالیت‌های ساخت‌وساز سنگین و ایجاد زیرساخت‌های بتنی، منطقه آزاد می‌تواند بر توسعه گردشگری مسئولانه و مشاهده‌گری طبیعت تمرکز کند.
حمایت از پروژه‌هایی که با کمترین اثرات زیست‌محیطی فعالیت می‌کنند، می‌تواند درآمدزایی را برای ساکنان محلی تضمین کند بدون آنکه به ساختار تالاب آسیب برسد. این رویکرد، تالاب را از یک منبع استخراجی به یک دارایی زیستی تبدیل می‌کند که ارزش آن در بقای آن نهفته است.
تالاب انزلی یک موجودیت مستقل نیست و به شدت با چرخه هیدرولوژیکی حوضه آبریز در ارتباط است. منطقه آزاد انزلی به عنوان یک نهاد با ظرفیت‌های مدیریتی بالا، می‌تواند نقش هماهنگ‌کننده میان نهادهای دولتی، محلی و بخش خصوصی را ایفا کند.
تلاش برای ایجاد یک مدیریت یکپارچه که در آن منافع کشاورزان، فعالان اقتصادی و محافظان محیط‌زیست لحاظ شود، از مهم‌ترین وظایف است. بدون هماهنگی میان مدیریت منابع آب در سطح حوضه و سیاست‌های توسعه‌ای منطقه آزاد، هرگونه اقدام برای احیای تالاب تنها می‌تواند در حد اقدامات مقطعی و موقت باقی بماند.
احیای تالاب انزلی نیازمند یک اراده سیاسی و مدیریتی است که در آن منطقه آزاد انزلی نه تنها به عنوان یک موتور محرک اقتصادی، بلکه به عنوان نگهبان اکوسیستم عمل کند.
بیشتر بخوانید:تثبیت جایگاه ایران در اوراسیا از طریق توسعه لجستیکی انزلی / نقش راهبردی منطقه آزاد انزلی در بازتعریف زنجیره تأمین منطقه‌ای
اگر منطقه آزاد بتواند با استفاده از ابزارهای برنامه‌ریزی خود، توسعه را با ظرفیت‌های پذیرش تالاب همسو کند، نه تنها از نابودی یک میراث جهانی جلوگیری خواهد کرد، بلکه الگویی نوین از توسعه پایدار را در سطح کشور ارائه خواهد داد. موفقیت در این مسیر، تضمین‌کننده بقای تالاب برای نسل‌های آینده و حفظ هویت زیست‌محیطی این منطقه است.
آژانس خلاقیت کوانتا