به گزارش پول نیوز ، بحران نقدینگی صنعت داروسازی ایران یک موضوع جدید نیست و فعالان این صنعت سالهاست از این گلایه دارند. از طرف دیگر، بدهی انباشته سازمانهای بیمهگر به کارخانهها، شرکتهای پخش و داروخانهها توان مالی تولیدکنندگان را برای خرید مواد اولیه و تسویه با تأمینکنندگان کاهش میدهد. کاهشی که میتواند فرایند تولید را تحت تاثیر قرار داده و به کمبود اقلام دارویی در بازار منجر شود.
در همین راستا، رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی معقتد است، مشکل نقدینگی، تقریبا در تمام زنجیره تامین دارو وجود دارد، اما منشأ اصلی این موضوع را باید در فاصله طولانی بین زمان تولید و فروش دارو با زمان دریافت مطالبات جستوجو کرد.
توانمندیهای صنعت داروسازی ایران
یداله سهرابی رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی در آستانه روز داروساز، درباره صنعت داروسازی ایران اظهار کرد: توانمندیهای صنعت داروسازی و نخبگانی کشور، وضعیت داروهای بایوتک و فرمولاسیونهای پیچیده از تولید ، علم ، صنعت و شبکه توزیع و پخش تا داروخانه که به عنوان ویترین سلامت به حساب میآید، چه در بیمارستان و چه در بالین بیمار بروز و ظهور دارد. علم و حضور ارزشمند همکاران برای سلامت جامعه و بیماران منشا اثر خواهد بود.
داروسازی؛ حلقه اتصال علوم مختلف
او درباره داروسازی گفت: داروسازی، چهار علم است و داروسازی یک علم و حرفه چندوجهی و حلقه اتصال علوم مختلف محسوب میشود. صنعت داروسازی ایران از نظر علمی، نیروی انسانی متخصص و زیرساخت تولید، یکی از صنایع توانمند کشور است. امروز، بخش قابل توجهی از نیاز دارویی کشور در داخل تولید میشود و در حوزههایی مانند داروهای بیوتکنولوژیک، داروهای نوترکیب، داروهای ضدسرطان و برخی فرآوردههای با فرمولاسیون پیچیده، توانمندیهای قابل توجهی ایجاد شده است.
مسئله اصلی امروز، کمبود دانش یا نیروی انسانی نیست
این عضو هیات مدیره انجمن داروسازان ایران با بیان اینکه این دستاورد حاصل سالها سرمایهگذاری علمی و حضور متخصصان و نخبگان کشور است، توضیح داد: مسئله اصلی امروز، کمبود دانش یا نیروی انسانی نیست؛ چالش اصلی این است که این ظرفیت علمی و تولیدی به دلیل مشکلات اقتصادی، نقدینگی، قیمتگذاری دستوری و محدودیتهای ناشی از تحریمها با تمام ظرفیت خود مورد استفاده قرار نمیگیرد.
صنعت دارویی؛ یکی از گستردهترین زنجیره ارائه خدمات
رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی درباره شبکه دارویی ایران گفت: شبکه دارویی کشور، جامعه بزرگی از داروسازان شاغل در شرکتهای تولیدکننده و توزیعکننده، داروخانه های سراسر کشور و نیروهای متخصص در دانشگاهها و مراکز علمی است که در بخشهای مختلف تولید، توزیع، بیمارستانی، دانشگاهی و داروخانهای فعالیت میکنند. این شبکه، یکی از گستردهترین زنجیرههای ارائه خدمات سلامت در کشور است.
فعالیت بیش از ۱۸ هزار داروخانه در ایران
سهرابی ادامه داد: ۲۷ دانشکده داروسازی، ۳۵هزار عضو داروساز سازمان نظام پزشکی کشور، ۱۸۳۰۰ داروخانه، بیش از ۱۰۰ کارخانه تولیدکننده دارو، ۵۰ شرکت تولید کننده مواد اولیه و بسته بندی و صدها هزار شاغل مستقیم و غیر مستقیم در حوزه دارویی کشور فعالیت میکنند که بیانگر گستردگی شبکه تولید و توزیع دارو کشور است.
مشکل نقدینگی در تمام زنجیره تامین دارو
این عضو شورای عالی نظام پزشکی درباره مشکلات نقدینگی زنجیره دارو گفت: مشکل نقدینگی، تقریبا در تمام زنجیره تامین دارو وجود دارد، اما منشأ اصلی این موضوع را باید در فاصله طولانی بین زمان تولید و فروش دارو با زمان دریافت مطالبات جستوجو کرد. شرکت دارویی محصول را تولید میکند، دارو به شبکه توزیع و داروخانه میرسد و مصرفکننده نیز دارو را دریافت میکند، اما منابع مالی با تأخیر از بیمهها و بخشهای دولتی (سازمان هدفمندی یارانه ها )به زنجیره برمیگردد. در چنین شرایطی، شرکت دارویی برای خرید ماده اولیه ،واردات مواد اولیه ، پرداخت حقوق، هزینههای انرژی، بستهبندی و سایر هزینههای تولید به نقدینگی نیاز دارد، در حالی که بخش قابل توجهی از منابع آن در مطالبات حبس شده است. راهکار اصلی، پرداخت منظم و به هنگام مطالبات و ایجاد یک چرخه مالی قابل پیشبینی در صنعت دارو است. بدون اصلاح این چرخه، تزریق مقطعی منابع نیز اثر پایدار نخواهد داشت.
تاخیر در پرداخت مطالبات و بروز مشکلات متعدد
او با انتقاد از پرداخت باتاخیر مطالبات داروخانهها و شرکتهای دارویی خاطرنشان کرد: هنگامی که مطالبات داروخانهها و شرکتهای دارویی با تأخیر پرداخت میشود، اولین اثر آن کاهش قدرت خرید مواد اولیه است. شرکتهای دارویی ممکن است از نظر ظرفیت کارخانه، نیروی انسانی و مسائل علمی و فنی، توان تولید داشته باشد، اما منابع لازم برای خرید ماده اولیه، مواد بستهبندی یا پرداخت هزینههای جاری را در اختیار نداشته باشد.
این عضو شورای عالی نظام پزشکی ادامه داد: در نهایت، این مسئله میتواند سبب کاهش تولید، افزایش بدهی شرکتها، استفاده بیشتر از تسهیلات بانکی، تعدیل نیرو و افزایش بیکاری در زنجیره دارویی، اضطراب و استرس شغلی و ایجاد وقفه در تولید به دلیل روشن نبودن وضعیت پرداخت بیمه ها شود. این شرایط میتواند معضلات، مشکلات و کمبودهایی در زمینه داروهای خاص و حیاتی ایجاد کند.
وصول مطالبات با فاصله بسیار زیاد
سهرابی درباره پرداخت مطالبات صنعت دارو توضیح داد: صنعت دارو به دلیل ماهیت زنجیرهای خود با یک فاصله قابلتوجه میان فروش و وصول مطالبات مواجه است؛ فاصلهای که در بخشهایی از زنجیره میتواند به چندین ماه برسد. نکته مهم این است که زمان وصول مطالبات برای تمام شرکتها و کانالهای فروش یکسان نیست. بنابراین مسئله فقط طولانی بودن دوره وصول نیست؛ غیرقابل پیشبینی بودن زمان پرداخت نیز یک مشکل جدی است. هنگامی که شرکتها ندانند منابع حاصل از فروش چه زمانی به حساب آنها بازمیگردد، نمیتوانند برای خرید مواد اولیه و برنامه تولید، برنامهریزی دقیقی داشته باشند. این بی نظمی در کل زنجیره، مشکلات زیادی به وجود میآورد و همچنین امنیت و آرامش بیماران را دچار اخلال میکند.
تاخیر در تامین و پرداخت منابع؛ از مشکلات اصلی دارویار
این داروساز درباره مطالبات داروخانهها از طرح دارویار گفت: یکی از مشکلات اساسی طرح دارویار، تاخیر در تامین و پرداخت منابع است. فلسفه طرح دارویار این بود که با انتقال یارانه دارو از ارز ترجیحی به بیمهها، قیمت دارو برای مصرفکننده کنترل شود و پرداخت از جیب مردم افزایش پیدا نکند. اما اگر منابع بیمهای با تأخیر به داروخانهها و سپس به زنجیره تأمین پرداخت شود، فشار مالی به آخرین حلقههای زنجیره منتقل میشود.در نتیجه، داروخانه مطالبات خود را با تأخیر دریافت میکند، شرکت پخش دیرتر پول میگیرد و شرکت تولیدکننده نیز با تاخیر به منابع خود دسترسی پیدا میکند.
اهمیت طرح دارویار از نظر هدفگذاری
رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی با بیان اینکه دارویار از نظر هدفگذاری، طرح مهمی بود، تصریح کرد: هدف، اصلاح سیاست ارزی دارو و جلوگیری از انتقال افزایش هزینهها به مردم بود؛ اما موفقیت چنین طرحی فقط به تغییر شیوه تخصیص ارز وابسته نیست؛ باید منابع مالی متناسب و پایدار با هزینه واقعی دارو و بهموقع در اختیار بیمهها قرار گیرد. اگر منابع کافی نباشد یا پرداختها با تاخیر انجام شود، فشار مالی در نهایت به تولیدکننده، داروخانه و زنجیره توزیع منتقل میشود و ممکن است بخشی از اهداف اولیه طرح محقق نشود.
متناسببودن منابع با هزینههای واقعی طرح دارویار
این داروساز در پاسخ به پرسش «آیا منابع دارویار متناسب با هزینه واقعی اجرای طرح است؟» گفت: یکی از مسائل جدی طرح دارویار، متناسببودن منابع طرح با هزینههای واقعی اجرا است؛ منابع باید بر اساس هزینه واقعی و روزآمد زنجیره دارو تعیین شود. اگر منابع طرح متناسب با رشد هزینههای تولید، مواد اولیه، دستمزد، حملونقل، انرژی و سایر هزینهها افزایش پیدا نکند، شکاف مالی ایجاد میشود؛ به طور مثال، در شرایط جنگی و تحریم برای حمل یک کانتینر مواد اولیه دارویی باید ۸ برابر هزینه شود .بنابراین منابع دارویار باید بهصورت مستمر با واقعیت اقتصادی صنعت تطبیق داده شود، نه اینکه صرفاً بر اساس ارقام ثابت و بودجهای تعیین شود. نباید موضوعات کارتابلی باشد باید با واقعیت میدان و عرضه مطابقت داشته باشد.
۲۵۰ همت مطالبات حوزه دارویی تا خرداد ماه سال جاری
این عضو هیات مدیره انجمن داروسازان ایران در پاسخ به این پرسش که «اگر دارویار ادامه داشته باشد، مهمترین اصلاح چیست؟»، توضیح داد: براساس گزارشها، میزان مطالبات حوزه دارو تا خرداد ماه سال جاری ۲۵۰ همت است. به طور قطع، این میزان افزایش یافته و باید تدبیر ویژهای داشت . گفته میشود رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در نامهای به رئیسجمهور ۱۹۰همت منابع اضافی علاوه بر ۸۵ همت جهت یارانه دارو درخواست کرده است. میتوان گفت اگر این مهم عملیاتی شود حتیالمقدور میتواند به بهبود اوضاع دارو کمککند.
تضمین تأمین و پرداخت بهموقع؛ مهمترین اصلاحیه برای حوزه دارویی
سهرابی ادامه داد: مهمترین اصلاح، تضمین تأمین و پرداخت بهموقع منابع است. دارویار بدون یک نظام مالی منظم و قابل پیشبینی نمیتواند به اهداف خود برسد و سرمایه اجتماعی همکاران داروساز را که سالها برای آن تلاش کردهاند، تحت تاثیر قرار می دهد. همچنین باید زنجیره پرداخت از بیمه تا داروخانه و تولیدکننده بهگونهای طراحی شود که تأخیر در یک حلقه باعث ایجاد بحران نقدینگی در کل صنعت نشود. به منظور حل این مشکل باید عوامل فرابخشی از هدفمندی یارانهها بانک مرکزی، بانکهای عامل و حتی گمرک به حوزه داروسازی، سلامت جامعه و مردم، نگاه مسئولانه و ویژه داشته باشند.
تحریمها، کل زنجیره تامین را تحت تاثیر قرار میدهد
این داروساز درباره تاثیر تحریمها بر صنعت دارویی ایران توضیح داد: تحریمها فقط واردات ماده اولیه را دشوار نکردهاند؛ بلکه کل زنجیره را تحت تأثیر قرار داده است. تأمین مواد اولیه، تجهیزات، ماشینآلات، قطعات یدکی، انتقال پول، بیمه و حملونقل همگی با محدودیتهایی مواجه شدهاند. البته صنعت دارو طی سالهای گذشته توانسته بخش قابلتوجهی از این فشارها را مدیریت کند و به سمت تولید داخلی برخی مواد و تجهیزات حرکت کند، اما این به معنای بیاثر بودن تحریمها نیست.
ضرورت تابآوری زنجیره تأمین و حفظ ذخایر استراتژیک مواد اولیه و دارو
این عضو هیات مدیره انجمن داروسازان ایران ادامه داد: مهمترین مسئله در شرایط اخیر و پس از جنگ، تابآوری زنجیره تأمین و حفظ ذخایر استراتژیک مواد اولیه و دارو است. هر اختلال در حملونقل، تأمین ارز یا انتقال منابع مالی میتواند به طور مستقیم بر تولید اثر بگذارد.
ضرورت همزمانی افزایش پوشش بیمهای با گرانشدن دارو
سهرابی درباره ضرورت پوشش بیمهای داروها گفت: هنگامی افزایش قیمت دارو برای مردم بسیار سنگین میشود که همزمان پوشش بیمهای متناسب با آن افزایش پیدا نکند. هدف نظام سلامت باید این باشد که افزایش هزینههای تولید دارو تا حد ممکن به مصرفکننده منتقل نشود و مردم با حمایت های مالی و پوشش بیمهای، کمترین آسیب را داشته باشند و حمایت از اقشار ضعیف و کم برخوردار به نحو مطلوبی انجام شود.
نمیتوان برای مدت طولانی قیمت فروش را از هزینههای تولید پایینتر نگه داشت
رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی ادامه داد: از طرف دیگر، صنعت دارو نیز نمیتواند برای مدت طولانی محصولی را با قیمتی پایینتر از هزینه واقعی تولید و عرضه کند .اگر قیمتگذاری اصلاح نشود، ممکن است تولید برخی داروها از نظر اقتصادی کمصرفه یا حتی زیانده شود. این وضعیت در بلندمدت میتواند به کاهش انگیزه تولید و در نهایت ایجاد کمبود منجر شود.
کمبود دارو به یک علت محدود نمیشود
این عضو هیاتمدیره انجمن داروسازان با بیان اینکه کمبود دارو به طور معمول یک علت واحد ندارد، تصریح کرد: مولفه های متعددی سبب کمبود میشود. این احتمال وجود مشکل اصلی برای یک قلم دارو تأمین ماده اولیه، در قلم دیگر نقدینگی و در موردی دیگر قیمتگذاری یا توزیع باشد. به همین دلیل، نمیتوان تمام کمبودها را صرفاً به تولیدکننده یا تحریم نسبت داد.
علت کمبود داروها به دقت بررسی شود
او با بیان اینکه زنجیره تأمین از ابتدا تا انتها باید برای هر قلم دارویی بررسی شود، گفت: منظور این است که علت کمبود مشخص شود و بدانند مشکل در تولید، تخصیص ارز، تأمین ماده اولیه، قیمتگذاری، نقدینگی، توزیع یا پرداخت مطالبات است. همچنین موضوع ماتریسگونه مورد بررسی قرار گیرد تا نظری به واقعیت بیان شود.
سهرابی درباره وضعیت دارویی ایران گفت: آیا توان علمی داریم اما پول تولید نداریم؟ این توصیف تا حد زیادی درست است اما به تحلیل بیشتر نیاز دارد. تعبیر فنی این است که حوزه سلامت به ویژه حوزه دارویی از نظر نیروی انسانی متخصص، دانش فنی و زیرساخت تولید دارو ظرفیتهای قابل توجهی دارد. در برخی حوزهها حتی توانستهایم محصولاتی را تولید کنیم که از نظر فناوری در سطح بالایی قرار دارند. حوزه دارویی کشور در منطقه باعث فخر کشورمان است.
بلااستفاده شدن بخشی از زنجیره تامین با کمبود نقدینگی
این داروساز درباره تاثیر منابع بر روند تولید گفت: علم و ظرفیت تولید زمانی به محصول تبدیل میشود که منابع مالی، مواد اولیه، تجهیزات و بازار اقتصادی مناسب وجود داشته باشد. اگر شرکت دارویی توان علمی و کارخانهای داشته باشد اما نقدینگی کافی برای خرید ماده اولیه نداشته باشد، عملاً بخشی از این ظرفیت بلااستفاده میماند.
تزریق هدفمند، هوشمند و سریع نقدینگی به کل زنجیره دارو
رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی درباره ضرورت تزریق نقدینگی به حوزه دارویی گفت: اقدام فوری، تزریق هدفمند، هوشمند و سریع نقدینگی به کل زنجیره دارو و تسویه مطالبات معوق است؛ نه صرفاً یک پرداخت مقطعی به یک بخش از زنجیره. در این مقطع حساس، نیازمند نگاه ویژه بیمه ها و همدلی و همگرایی تمام مسئولین تصمیمساز و تصمیمگیر در تامین نقدینگی که پاشنه آشیل زنجیره تامین و عرضه است.
مطالبات داروخانهها، شرکتهای پخش و تولیدکنندگان بهصورت زنجیرهای تسویه شود
سهرابی ادامه داد: منابع باید به شکلی تخصیص یابد که مطالبات داروخانهها، شرکتهای پخش و تولیدکنندگان بهصورت زنجیرهای تسویه شود. همزمان باید برای تأمین ارز و مواد اولیه مورد نیاز تولیدکنندگان نیز برنامه مشخص وجود داشته باشد.اگر این چرخه اصلاح نشود، ممکن است کارخانهای از نظر علمی و فنی کاملاً آماده تولید باشد، اما به دلیل نداشتن سرمایه در گردش نتواند با ظرفیت مناسب فعالیت کند. امروز، حفظ نقدینگی صنعت دارو، در واقع بخشی از سیاست تأمین امنیت دارویی کشور است.
بیشتر بخوانید :معیشت، اقتصاد، درمان و دارو، هزینه های سلامت و زندگی و اقتصاد مقاومتی
عضو شورای عالی نظام پزشکی گفت: همه برای حفظ، یکپارچگی، پایداری زنجیره دارو، تقویت نقدینگی تلاش و جلوگیری از کمبود های بحرانی تلاشکنیم. مشکل کمبود دارو برای بیماریهای دیر درمان، مزمن، اورژانسی و خاص میتواند مرگآفرین باشد. همه کمک کنیم تا اعتماد عمومی و امنیت دارویی کشور به بهترین نحو تامین شود.
آژانس خلاقیت کوانتا