به گزارش پول نیوز ، 23خرداد ماه سالروز تأسیس صندوق بیمه کشاورزی است.نهاد اقتصادی که در ابتدا به دلیل حمایت از کشاورزان راه اندازی شد اما خیلی زود به ستون فقرات مدیریت ریسک در گذار از کشاورزی سنتی به کشاورزی مدرن و دانشبنیان تبدیل شد.
امروز صندوق تأمین خسارات کشاورزی یکی از ارکان حیاتی در مدیریت ریسک بخش کشاورزی ایران است. هدف اصلی این صندوق، حمایت از کشاورزان، باغداران و دامداران در برابر خسارات ناشی از حوادث طبیعی و غیرقابل پیشبینی است تا تداوم تولید در کشور حفظ شود.
حوادث طبیعی مانند سی و، خشکسالی اغلب باعث ورشکستگی کشاورزان و مهاجرت آنها به حاشیه شهرها میشود. این در حالی است که بیمه کشاورزی با تأمین امنیت درآمدی، باعث میشود کشاورز در چرخه تولید باقی بماند و سرمایهگذاری بلندمدت در مزرعه خود انجام دهد. بدون بیمه، کشاورزی ایران همواره درگیر روزمرگی باقی میماند و فرصتی برای سرمایهگذاری برای آینده پیدا نمیکند.
بیمه کشاورزی در حال حاضر 100 درصد از اراضی گندم کشور ، 100 درصد طیور کشور ، 60 درصد اراضی زراعی کشور ، 30 درصد باغات و 20 درصد دام کشور را تحت پوشش بیمه قرار داده است.
شکل گیری توسط شورای انقلاب
شورای انقلاب اسلامی در تاریخ هشتم بهمن ماه سال 1358، به منظور حمایت از کشاورزان و دامدارانی که محصولاتشان بر اثر حوادث قهری و طبیعی دچار خسارت می شد و برای کمک به ادامه فعالیت تولیدی آنان، مصوب نمود صندوق ویژه ای به نام “صندوق کمک به خسارت دیدگان محصولات کشاورزی و دامی” در بانک کشاورزی تشکیل شود.
بر اساس تبصره پنج مصوبه شورای انقلاب، وزارت کشاورزی مکلف شد ظرف مدت پنج سال از تصویب این قانون، مطالعات و اقدامات لازم را در مورد اجرای مقررات بیمه محصولات کشاورزی انجام داده و لایحه آن را تهیه نماید.
در سال ۱۳۶۲، قانون بیمه محصولات کشاورزی در مجلس دوم تصویب شد است. سپس در سال ۱۳۶۳، اساسنامه صندوق به تصویب مجلس رسید.
بدین ترتیب، صندوق بیمه محصولات کشاورزی زیرمجموعه بانک کشاورزی و بهمنظور بیمه انواع محصولات کشاورزی، دام، طیور، زنبور عسل، کرم ابریشم و آبزیان پرورشی در مقابل خسارتهای ناشی از سوانح طبیعی و حوادث قهری نظیر تگرگ، طوفان، خشکسالی، زلزله، سیل، سرمازدگی، یخبندان، آتشسوزی، صاعقه، آفات، بیماریهای نباتی عمومی و قرنطینهای و بیماریهای واگیر حیوانی عمومی و قرنطینهای تشکیل شد.
در سال ۱۳۸۷، با تصویب «قانون اصلاح قانون بیمه محصولات کشاورزی» در مجلس، صندوق بیمه محصولات کشاورزی به «صندوق بیمه کشاورزی» تغییر نام یافت و علاوه بر محصولات کشاورزی، بیمه سایر عوامل مؤثر در تولید بخش کشاورزی (مانند درختان، تأسیسات، قنوات، چاههای آب، ماشینآلات، ابزار و ادوات کشاورزی) در قبال حوادث بیمهپذیر به مأموریتهای صندوق افزوده شد و همچنین بادهای گرم موسمی به حوادث تحت پوشش اضافه گردید.
نقش بيمه محصولات کشاورزي در توسعه کشاورزي
از آنجا که در ایران با رشد سریع جمعیت ، تقاضا برای مواد غذایی افزایش یافته است . سرمایه گذاری جدید در بخش کشاورزی و افزایش سطح زیر کشت مناطق در معرض خطرات طبیعی، در حال گسترش است. در مسیر سرمایه گذاری های جدید ، خطراتی وجود دارند که هر سرمایه گذار را با تهدید مواجه می کند.
از سوی دیگر طبیعت نیز به کسانی که مناطق در معرض خطرات طبیعی را زیر کشت می برند مخاطراتی سهمگین تحمیل می کند که قابل پیش بینی و کنترل نیستند.
بنابراین برای اینکه کشاورزان با اطمینان خاطر نسبت به تقلیل و بکارگیری شیوه های جدید تولید و همچنین گسترش سطح زیر کشت اقدام کننده بیمه محصولات کشاورزی مورد توجه قرار می گیرد.
از آنجا که فعالیت کشاورزی اتکاء به طبیعت دارد ، بنابراین با خطرات بی شمار طبیعت نیز روبروست. طوفان تند، باد، سیل، یخبندان تگرگ و… نمونه ها یی از خطرات طبیعی کشاورزی هستند.
بیمه محصولات کشاورزی برای از بین بردن خطرات نقشی ندارد، بلکه به منظور کاهش و مدیریت خطر در طول زمانهای مختلف بکارگرفته می شود مدیریت خطر خطر در طول زمان به این شکل صورت می گیرد که کشاورز با پرداخت حق بیمه، زیان ناشی از وقوع خطر را در طول زمان تقسیم می کند.
به این دلیل حق بیمه را قیمت تامین و ایجاد امنیت برای کشاورزی نیز نامیده اند. اولین اثر مثبتی که در توسعه کشاورزی، نقش آن بروی کشاورزان ریسک گریز است.
یک کشاورز ریسک گریز در صورتی که ، پوشش های بیمه ای مورد حفاظت قرار بگیرد و مانند آن است که در فعالیتی بدون ریسک به فعالیت می پردازد. شرکت فعالیتهای همراه با ریسک تنها همراه با افزایش ریسک پذیری کشاورزان و تشویق آنان به پوشش های بیمه ای امکانپذیر می باشد.
نقش دیگر بیمه محصولات کشاورزی در افزایش سرمایه گذاری در بخش کشاورزی است، باید توجه داشت که هزینه های اقتصادی ریسک محدود به خسارت غیر منتظره ناشی از آن نیست.
وجود ریسک بوجود آمدن فضای عدم اطمینان میشود و این برای تاثیر گذاری بر قیمت های سایه ای، هزینه های نامرئی اضافی را بر کل اقتصاد، بطور اعم و بر بخش کشاورزی به طور اخص تحمیل می کند.
ریسک و به تبع آن عدم اطمینان با بالا بردن نا اطمینانی و در نتیجه کاهش نرخ بهره وری انتظاری موجب پایین آمدن بهره وری نهایی سرمایه گذشته و بر تخصیص سرمایه ها بین فعالیتهای مختلف اثر می گذارد .
به عبارت دیگر عامل ریسک موجب نا کارایی در تخصیص بهینه سرمایه های موجود به سرمایه گذاری های کشاورزی و کند شدن روند توسعه سرمایه گذاری های جدید می شود.
بیمه محصولات کشاورزی علاوه بر آنچه که در بالا عنوان شد در موارد ذیل نیز تاثیر داشته است:
1-تامین نیروی انسانی برای بخش کشاورزی
2-ثبت درآمد کشاورزان که به نوبه خود به تثبیت اقتصادی کمک می کند
3-گسترش تکنولوژی جدید در بخش کشاورزی
صندوق بیمه کشاورزی و تحول بنیادین در کشاورزی ایران
وقتی از «تحول بنیادین» در کشاورزی ایران صحبت میکنیم، منظور عبور از کشاورزی سنتی و متکی بر طبیعت به سمت کشاورزی مدرن، هوشمند و مدیریتشده است.
صندوق تأمین خسارات کشاورزی در این مسیر، دیگر تنها یک نهاد «پرداختکننده خسارت» نیست، بلکه به عنوان یک ابزار استراتژیک برای مدیریت ریسک عمل میکند تا بستر تغییرات بنیادین فراهم شود.
نقش صندوق بیمه کشاورزی در ایجاد تحول بنیادین در کشاورزی ایران را می توان در چهار محور اصلی تحلیل کرد. نخست تغییر پارادایم از «جبران خسارت» به «مدیریت ریسک»، دوم ادغام با فناوریهای نسل چهارم،سوم؛تأمین پایداری اقتصادی و امنیت غذایی و چهارم همسویی با سیاستهای کلان (مقاومت در برابر تغییرات اقلیمی).
صندوق بیمه کشاورزی به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی «مدیریت ریسک»، نقش حیاتی در پایداری تولیدات کشاورزی دارد. اما برای رسیدن به یک تحول بنیادین در کشاورزی ایران، بیمه نباید تنها به عنوان یک ابزار «جبران خسارت» (پس از وقوع حادثه) دیده شود، بلکه باید به عنوان یک «محرک توسعه» و «تسهیلگر نوسازی» عمل کند.
بیشتر بخوانید:مدیریت راهبردی و تحول بنیادین در صندوق بیمه کشاورزی / روایت یکسال خدمت بهزاد باباخانی قائم مقام صندوق بیمه کشاورزی
در حال حاضر، بیمه کشاورزی در ایران عمدتاً بر اساس مدل «حمایتی-تسهیلاتی» اداره میشود. یعنی دولت بخش بزرگی از حق بیمه را پرداخت میکند تا کشاورز در برابر حوادثی چون خشکسالی، سیل یا آفات، دچار ورشکستگی نشود. به همین دلیل نیز برای اینکه بیمه کشاورزی منجر به تحول بنیادین شود، باید از مدل قدیمی خارج شده و به سمت استانداردهای نوین حرکت کند.
صندوق بیمه کشاورزی نباید تنها یک «پرداختکننده خسارت» باشد، بلکه باید به عنوان «مغز متفکر مدیریت ریسک کشاورزی» عمل کند. تحول بنیادین در کشاورزی ایران بدون یک سیستم بیمهای مدرن، دادهمحور و متصل به تکنولوژیهای نوین، تقریباً غیرممکن است.
آژانس خلاقیت کوانتا