به گزارش پول نیوز ، توسعه کریدورهای بینالمللی حملونقل در دهههای اخیر به یکی از مهمترین ابزارهای رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیکی کشورها تبدیل شده است. امروز دیگر قدرت کشورها تنها با میزان تولید یا صادرات سنجیده نمیشود، بلکه موقعیت آنها در شبکههای جهانی ترانزیت، دسترسی به بازارهای بینالمللی و نقشآفرینی در زنجیره تأمین کالا، از مهمترین شاخصهای توسعه و نفوذ اقتصادی به شمار میرود.
در چنین شرایطی، کشورهایی که در مسیر کریدورهای بینالمللی قرار دارند، میتوانند با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی خود، علاوه بر کسب درآمدهای پایدار ترانزیتی، زمینه توسعه زیرساختها، رونق سرمایهگذاری، ایجاد اشتغال، گسترش مبادلات تجاری و افزایش تعاملات سیاسی و اقتصادی با کشورهای مختلف را فراهم کنند.
ایران به واسطه قرار گرفتن در قلب این مسیر، نقش محوری در تکمیل و بهرهبرداری از کریدور شمال-جنوب دارد؛ موقعیت جغرافیایی کشور، دسترسی همزمان به آبهای آزاد جنوب و دریای خزر، هممرزی با کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز و برخورداری از شبکه ریلی، جادهای و بنادر راهبردی، فرصت کمنظیری را برای تبدیل ایران به هاب ترانزیتی منطقه فراهم کرده است.
تکمیل حلقههای باقیمانده این کریدور، بهویژه توسعه خطوط ریلی، ارتقای بنادر و تسهیل فرآیندهای گمرکی، میتواند سهم ایران را از تجارت بینالمللی افزایش داده و درآمدهای ترانزیتی کشور را به شکل چشمگیری ارتقا دهد.
در سالهای اخیر و همزمان با تحولات ژئوپلیتیکی منطقه، افزایش همکاریهای اقتصادی میان کشورهای عضو، گسترش روابط تجاری ایران با روسیه، هند و کشورهای حوزه اوراسیا و همچنین ضرورت تنوعبخشی به مسیرهای حملونقل جهانی، اهمیت کریدور شمال–جنوب بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
تکمیل این مسیر، علاوه بر افزایش حجم ترانزیت کالا، موجب توسعه صنایع لجستیکی، ایجاد شهرکهای حملونقل، رونق مناطق آزاد و بنادر و افزایش سرمایهگذاری داخلی و خارجی خواهد شد.
در این میان، استانهای شمالی کشور بهویژه گیلان، به دلیل همجواری با دریای خزر و برخورداری از ظرفیتهای کمنظیری همچون بندر کاسپین، بندر انزلی، منطقه آزاد انزلی و پروژه راهبردی راهآهن رشت–آستارا، به یکی از حلقههای کلیدی این کریدور تبدیل شدهاند.
منطقه آزاد انزلی یکی از مناطق اقتصادی ویژه ایران است که نقش مهمی در توسعه تجارت و حملونقل بینالمللی دارد و تقویت آن میتواند به ارتقاء کریدور شمال-جنوب کمک شایانی کند.
منطقه آزاد انزلی در سالهای اخیر توسعه زیرساختهای بندری، ریلی، لجستیکی و خدماتی را در اولویت قرار داده است، اتصال خطآهن رشت به مجتمع بندری کاسپین در خردادماه 1403، امکان اتصال ریلی بنادر جنوبی کشور به دریای خزر و استفاده گستردهتر از مسیر کریدور شمال ـ جنوب را فراهم کرد.
براساس گزارش سازمان منطقه آزاد انزلی، در سال 1405 حدود چهار هزار میلیارد تومان پروژه لجستیکی در این منطقه در دست اجرا قرار گرفت و با ایجاد دو خط ریلی جدید، ظرفیت حمل ریلی منطقه از 150 هزار تن به یک میلیون تن افزایش یافت. ایجاد پایانه لجستیکی در ایستگاه رشت و اراضی سپیدرود نیز در برنامههای توسعهای سازمان قرار دارد.
همچنین در بهمنماه 1404، عملیات اجرایی هشت پروژه عمرانی و زیرساختی با هزینهای حدود یکهزار و 500 میلیارد تومان در منطقه آغاز شد. این پروژهها بخشهایی از زیرساختهای بندری، لجستیکی و خدماتی منطقه را دربر میگرفت.
پیش از آن نیز ساخت هفتمین اسکله مجتمع بندری کاسپین با سرمایهگذاری بخش خصوصی و در قالب روش «ساخت، تجهیز، بهرهبرداری، اجاره و انتقال» آغاز شده بود؛ تجربهای که نشان میدهد منطقه آزاد انزلی برای توسعه زیرساختهای خود به استفاده از مدلهای مشارکتی و منابع غیردولتی روی آورده است.
در میان کریدورهای مهم جهان، کریدور بینالمللی شمال-جنوب به دلیل اتصال اقیانوس هند و خلیجفارس به دریای خزر، روسیه، آسیای مرکزی و در نهایت شمال اروپا، از جایگاه ویژهای برخوردار است.
این مسیر که با مشارکت چندین کشور طراحی شده، میتواند زمان و هزینه جابهجایی کالا را نسبت به مسیرهای سنتی از جمله کانال سوئز به شکل قابل توجهی کاهش دهد و ظرفیت تازهای برای تجارت میان آسیا و اروپا ایجاد کند. از همین رو، بسیاری از تحلیلگران این کریدور را یکی از مهمترین پروژههای ژئواکونومیک قرن بیستویکم میدانند.
در همین زمینه توافقنامه همکاری راهبردی با شرکت تیتان دیزل با حضور مصطفی طاعتیمقدم، رئیس هیئتمدیره و مدیرعامل سازمان و مجید فاتحی، عضو هیئتمدیره و معاون توسعه اقتصادی و سرمایهگذاری به امضا رسیده است.
بر اساس مفاد این همکاری، دو طرف بر توسعه زیرساختهای پشتیبان تجارت، تسهیل فرآیندهای مرتبط با واردات و ترخیص، و ایجاد بسترهای مناسبتر برای حضور فعالان اقتصادی در منطقه تأکید دارند. این توافق همچنین میتواند نقش مهمی در افزایش جذابیت منطقه آزاد انزلی برای سرمایهگذاران و فعالان حوزه حملونقل ایفا کند و به بهبود کیفیت خدمات لجستیکی در شمال کشور بینجامد.
بیشتر بخوانید:منطقه آزاد انزلی و استفاده راهبردی از ظرفیت های ساحلی / سواحل به عنوان موتور محرک اقتصادی شمال کشور
بسیاری از صاحبنظران بر این باورند که تکمیل زیرساختهای حملونقل در گیلان، نهتنها جایگاه ایران را در کریدور بینالمللی شمال–جنوب تقویت میکند، بلکه میتواند این استان را به یکی از مهمترین مراکز لجستیکی، تجاری و ترانزیتی کشور و دریای خزر تبدیل کرده و نقش آن را در اقتصاد ملی و تجارت منطقهای بیش از پیش ارتقا دهد.
آژانس خلاقیت کوانتا