امروزه سنگ آهن و یا سنگ با عیار 30- 25 درصد به شکل کلوخه با انفجار، استخراج و
سپس به عیار 60- 55 درصد تبدیل و سپس صادر می شود. سنگ آهن بعد از مشتقات
نفتی مقام دوم ارزآوری در کشور را دارد و این موضوع در شرایط حاضر اقتصاد
کشور بسیار ارزشمند است. زیرا سنگ آّهن ایران با هر عیاری مصرف خاص خود را
دارد و عمده تولید سنگ آهن
ایران دارای عیار 60 درصد است که در رده سنگ آهن با عیار خوب دسته بندی می
شود.

از سوی دیگر میزان سنگ آهن تولیدی (فرآوری شده) در کشور حدود 37 میلیون تن است، در حالی که سالانه حدود 20 میلیون تن از این ماده براساس ضریب اختلاط با ضایعات فلزی به منظور تولید فولاد مصرف می شود. همچنین میزان ذخایرقطعی سنگ آهن در کشور حدود 7. 2 میلیارد تن برآورد می شود، در حالی که مصرف سنگ آهن در سال 1390 برای تولید 14 میلیون تن فولاد که دو میلیون تن آن هم از مصرف ضایعات فلزی بوده است.

بر اساس ضریب 7. 1 تن سنگ برای تولید یک تن فولاد به حدود 20 میلیون تن سنگ آهن نیاز داریم. از این رو وضع عوارض صادراتی در این شرایط که کشور با مازاد مصرف مواجه است، به هیچ وجه منطقی به نظر نمی رسد. فعالان این حوزه علاوه بر تولید سنگ آهن نگاهی هم به تولید فولاد دارند و طبیعی است یکی از منابع سرمایه گذاری آنها ارز صادراتی است و چنانچه بخواهیم به تولید 55 میلیون تن فولاد که در سند چشم انداز آمده دست یابیم، نیاز به منابع مالی داریم که بخش عمده آن از محل صادرات سنگ آهن تأمین می شود.

بنابراین، موضوع وضع عوارض برای سنگ آهن دراین شرایط حساس کار غیرمنطقی و غیر اصولی است. ضمن آن که صنعت استخراج سنگ آهن در چند سال گذشته علاوه بر آنکه مقدار زیادی مهاجرت معکوس ایجاد کرده، باعث ایجاد بیش از 120 هزار نفر اشتغال مستقیم و بیش از یک میلیون نفر اشتغال وابسته شده است. تا جایی که در حال حاضر، حدود شش تا هفت درصد از جمعیت کشور از محل فعالیت در این بخش امرار معاش می کنند.

البته چنانچه در نقطه ای از تولید فولاد قرار بگیریم که احساس ناامنی از تأمین مواد اولیه بوجود آید شاید وضع عوارض توجیه پذیر باشد، اما اینک که مازاد مصرف داخل وجود دارد، منطقی به نظر نمی رسد. سوال اینجاست که اگر تولیدکنندگان سنگ آهن اقدام به صادرات این ماده معدنی نکنند آیا تولید کنندگان داخلی قادرند سنگ آهن را به قیمت جهانی خریداری نمایند؟ به ویژه آنکه واحدهای ذوب آهن کشور در پاره ای مواقع حتی مبالغ سنگ آهن خریداری شده را مدت ها بعد پرداخت می کنند و تولید کنندگان را در تنگنا قرار می دهند.

از این رو با وضع عوارض بر صادرات سنگ آهن، انگیزه های کار در این حوزه در داخل کشور از بین می رود و شاید بسیاری از سرمایه گذاران، سرمایه خود را از این بخش خارج کنند. نکته پایانی اینکه براساس جداول بورسی شرکت های تولیدکننده سنگ آهن همواره سودآورند و چنانچه صادرات آنان بطرز چشمگیری افت کند، میزان سود دهی آنان نیز بطرز قابل ملاحظه ای کاهش خواهد یافت.

*نایب رییس انجمن تولید کنندگان و صادرکنندگان سنگ آهن