زیست نیوز- طی نشست ریو+20 که از بیستم (امروز) تا بیست دوم ژوئن برگزار می شود، رهبران سیاسی جهان برنامه های جدیدی در راستای تحقق موضوع توسعه پایدار از طریق ظرفیت های بنیادی را مورد بررسی قرار می دهند. به طور خاص، این نشست در پی ارتقا جایگاه "برنامه محیط زیست سازمان ملل" و دیگر موسسات فعال در این حوزه به منظور افزایش توانایی جامعه جهانی برای دستیابی به توسعه پایدار است.

در فصل هشتم بیانیه "جهان 2012: حرکت به سوی رفاه پایدار" "موسسه دیده بان جهان" با عنوان "ساختار جهانی جدید برای حکومت پایدار"، "ماریا ایوانووا" مولف و استادیار در دانشگاه ماساچوست، اقدام هایی که می توانند به افزایش کارایی و تاثیرگذاری برنامه محیط زیست سازمان ملل به عنوان یک موسسه زیست محیطی جهانی منجر شوند، بررسی کرده است.

برنامه محیط زیست سازمان ملل در سال 1972 طی کنفرانس استکهلم به عنوان موسسه ای مرجع برای امور زیست محیطی جهان تشکیل شد. این موسسه به عنوان ساختاری جهانی که رهبری و تشویق برای افزایش همکاری بین سازمان ها، ملت ها و افراد برای ارتقا سیاست های زیست محیطی و حفاظت از نسل های آینده را بر عهده دارد، شکل گرفته است.

طی 40 سالی که از عمر برنامه محیط زیست سازمان ملل می گذرد، عدم اقتدار و نفوذ، و منابع مالی لازم فعالیت های آن را تحت تاثیر قرار داده است. در نتیجه این کمبودها، برنامه محیط زیست سازمان ملل در بسیاری موارد از اجرای سیاست های زیست محیطی محرک و گسترده که اصولا هدف اول این سازمان محسوب می شود، باز مانده است.

از این رو، به منظور افزایش کارایی برنامه محیط زیست سازمان ملل در رسیدگی به نگرانی های زیست محیطی و افزایش همکاری ها، دولت ها گزینه های اصلاحی مختلفی را مورد بحث و گفت و گو قرار داده اند. یکی از پیشنهادهای ارائه شده در این زمینه جداسازی برنامه محیط زیست سازمان ملل به عنوان یکی از زیرمجموعه های این سازمان و اعطای هویت و تشکیل سازمانی مستقل است. گزینه مطرح دیگر، بهبود توانایی برنامه محیط زیست سازمان ملل برای تحقق اهداف اصلی و بلندپروازانه این سازمان و افزایش قدرت آن در راستای انجام فعالیت های بیشتر بدون تغییر در ساختار بنیادیش است.

در فصل هشتم بیانیه جهان 2012، ایوانووا بر سه گزینه برای اصلاح شرایط برنامه محیط زیست سازمان ملل تاکید دارد.

افزایش اقتدار

دیگر زیرمجموعه های تخصصی سازمان ملل توانایی زیر سوال بردن برنامه محیط زیست به عنوان مرکز یک شبکه زیست محیطی جهانی را دارند. همچنین در شرایطی که این سازمان از قدمتی 40 ساله برخوردار است، اما همچنان فاقد شهرت عمومی بوده و استفاده موثری از آن نمی شود. برای افزایش اقتدار و نفوذ برنامه محیط زیست سازمان ملل، دولت ها می توانند عضویتی جهانی به شورای حاکمه آن بخشیده و قدرت تعیین دستور کار سیاست جهانی برای محیط زیست را در اختیار این سازمان قرار دهند.

همچنین، برنامه محیط زیست سازمان ملل می تواند اقدام هایی در راستای افزایش تاثیرگذاری خود مانند استخدام متخصصان برای مشارکت فعالانه در فعالیت های این سازمان و ایجاد هیئت مشاوره علمی مستقل را انجام دهد. افزون بر این، تعیین کمیسر ارشد توسعه پایدار در دفتر دبیر کل سازمان ملل می تواند به همکاری باثبات بین بخش های مختلف سازمان ملل در زمینه های زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی منجر شده و برنامه محیط زیست سازمان ملل بیش از پیش به عنوان بدنه اصلی این سازمان در زمینه محیط زیست شناخته شود.

افزایش ارتباطات

برنامه محیط زیست سازمان ملل حضور کم رنگی در خارج از مقر خود واقع در نایروبی، پایتخت کنیا دارد. از این رو، توانایی و تمایل سازمان های که در نقاط دیگر جهان قرار دارند برای همکاری با آن در زمینه موضوعات زیست محیطی کاهش یافته است. از سوی دیگر، حضور مقر این سازمان در یک کشور در حال توسعه، امکان مشارکت با دیگر کشورهای در حال توسعه برای افزایش همکاری ها در امور زیست محیطی را فراهم کرده است. در شرایطی که فناوری ارتباطات و اطلاعات در سراسر جهان پیشرفت چشمگیری داشته، کمبود ارتباطات نباید به عنوان یک مشکل برای این سازمان مطرح شود.

افزایش منابع مالی

کمبود منابع مالی برنامه محیط زیست سازمان ملل اغلب به ماهیت داوطلبانه بودن تامین بودجه آن نسبت داده می شود. این در شرایطی است که اکثر سازمان های تخصصی، هم به کمک های مالی داوطلبانه و هم منابع مالی ثابت متکی هستند. برنامه محیط زیست سازمان ملل برای افزایش دریافت کمک های مالی خود باید در کنار افزایش اقتدار، حضور رسانه ای خود را نیز پررنگ تر کند.

همچنین ارائه مستمر نتایج فعالیت های انجام شده در جلب اطمینان اهداکنندگان کمک های مالی بسیار موثر است. بی شک انتشار گزارش های مالی جامع که میزان هزینه ها بر اساس فعالیت ها را نشان می دهد، توجه خیرین را بیش از پیش به سوی این سازمان جلب می کند. در نتیجه، شفافیت مالی و مکانیزم تامین مالی ترکیبی می تواند ثبات و امینت مالی برنامه محیط زیست سازمان ملل را افزایش دهد.

در شرایطی که ارائه یک راه حل مشخص و جامع که تمامی موارد مذکور را پوشش دهد، غیر ممکن است، اما برنامه محیط زیست سازمان ملل می تواند با افزایش اقتدار و نفوذ، ارتباطات و منابع مالی، خود را به عنوان موسسه زیست محیطی پیشرو در مقیاس جهانی معرفی کند.