پول نیوز، ابوالفضل بهمنی* - یکی از مباحث كمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار در سال 90، قرارداد اختیار معامله یا آپشن ها بود.   اختیار معامله قراردادی است بین خریدار و فروشنده، به نحوی كه خریدار از فروشنده اختیار معامله، حق خرید یا فروش یك دارایی را در یك قیمت معین خریداری می كند.

درواقع اختیار معامله قراردادی است، برای پوشش ریسك معامله گران؛ برای مثال یك كارخانه دار كه نگران افزایش قیمت مواد اولیه در آینده است، می تواند با استفاده از قرارداد اختیار معامله، محصولات و مواد اولیه مورد نیاز كارخانه را با قیمتی كه هم اكنون تعیین می كند، خریداری كند.

البته كمیته فقهی سازمان بورس به شرطی اختیار معامله را تایید كرده است كه معاملات واقعی بوده و صوری نباشد، به علاوه مقدار كالایی كه قرار است در آینده معامله شود، در بازار موجود باشد.

چهار موضوع اسناد خزانه، صكوك قرض الحسنه، اوراق سلف نقدی و اوراق اختیار معامله مهم ترین مواردی بودند كه در سال 90 فقها پس از بحث و بررسی، نظر شرعی خود را در مورد این ابزارها اعلام كردند.

اسناد خزانه   كمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار معتقد است در ازای اسنادی كه نشان دهنده بدهی های دولت به زیرمجموعه های دولتی باشد، نمی توان اسناد خزانه منتشر كرد، زیرا شیوه ربوی دارد، اما كمیته فقهی این اجازه را صادر كرد كه برای بدهی هایی كه دولت به بانك ها یا شركت های خصوصی دارد، اسناد خرانه منتشر شود.   صكوك قرض الحسنه   موضوع بعدی كه در كمیته بررسی شد، نوع جدیدی از صكوك با عنوان صكوك قرض الحسنه بود. سال هاست كه در بازار سرمایه از اوراق مشاركت استفاده می شود و اوراق اجاره كه یكی از الگوهای صكوك است نیز برای نخستین بار در ایران منتشر شد و تجربه خوبی به دست آمد.   بر این اساس كمیته فقهی بورس، الگوی سومی را با عنوان صكوك قرض الحسنه برای صكوك معرفی كرد؛ صكوك قرض الحسنه ای كه كمیته فقهی مجوز شرعی آن را صادر كرد بر مبنای قرارداد قرض بود. با این اصل كه معاملات، از لحاظ شریعت اسلام، اشكال نداشته باشد.   معاملات چند كالایی   در همین حال معاملات چند كالایی بورس كالا به تازگی در دفاتر كارگزاران آغاز شده است که رعایت موارد لازم در فرم عرضه و اعلام تمام شروط معاملات آن همانند سیستم تك كالایی است.   هم اكنون كالاهای مهم و پر طرفداری همچون انواع قیر، وكیوم باتوم، لوب كات و كلیه محصولات كشاورزی در رینگ چند كالایی بورس كالا مورد داد و ستد قرار می گیرد.   در زمان انجام معاملات چند كالایی ناظر تالار از طریق سیستم رایانه خود به طور مستقیم بر انجام معاملات نظارت داشته و در صورت لزوم بوسیله سیستم پیام یا تلفن نكات لازم را با كارگزاران در میان می گذارد.   ضمن این كه كارگزاران نیز به همین شیوه با ناظر در ارتباط خواهند بود.

در پایان زمان نیز، چنانچه از طرف ناظر ایرادی بر معاملات وجود نداشته باشد، معاملات به صورت خودكار تایید و در سیستم نرم افزاری بورس كالا به ثبت می رسد.

*وکیل دادگستری