در حدود ۲۵ کیلومتری جنوب مشگین‌شهر، گرمای موجود در اعماق زمین موضوع سال‌ها مطالعه، اکتشاف و حفاری بوده است. اکنون با اتصال فاز نخست نیروگاه زمین‌گرمایی مشگین‌شهر به شبکه، این منبع برای نخستین‌بار در ایران به تولید برقِ متصل به شبکه رسیده است. شرکت برق حرارتی ظرفیت این واحد را ۵٫۴ مگاوات اعلام کرده و در گزارش وزارت نیرو، ظرفیت فاز نخست به‌صورت گرد‌شده ۵ مگاوات ذکر شده است.

مبنای کار، استفاده از گرمای مخزن زیرزمینی است. چاه‌ها سیال گرم را به سطح می‌رسانند و انرژی آن در فرایند نیروگاهی برای به حرکت درآوردن توربین و تولید برق به کار می‌رود. به گفته وزیر نیرو، برای اکتشاف و برداشت از میدان مشگین‌شهر چندین چاه با عمق حدود سه هزار متر حفر شده است. دمای حدود ۲۶۰ درجه سانتی‌گراد که در ترازنامه انرژی سال ۱۳۸۳ وزارت نیرو به‌عنوان برآورد دمای مخزن ثبت شده است؛ بنابراین نباید آن را اندازه‌گیری قطعی و به‌روزِ دمای سیال همه چاه‌ها دانست.

اهمیت این طرح را باید در کنار مقیاس واقعی آن دید. وزیر نیرو از برآورد حدود ۲۵۰ مگاوات ظرفیت بالقوه برای مخزن زمین‌گرمایی منطقه سخن گفته است؛ اما در همان گزارش تأکید شده که تنها ۵ مگاوات در فاز نخست وارد مدار شده و توسعه ظرفیت، گام بعدی پروژه است. عدد ۲۵۰ مگاوات، تولید فعلی یا ظرفیت نصب‌شده نیروگاه نیست. تحقق ظرفیت‌های بعدی به توسعه چاه‌ها و تأسیسات و ارزیابی عملکرد مخزن وابسته خواهد بود.

این پروژه برای مهندسان ایرانی نیز تجربه‌ای عملی در اکتشاف، طراحی، اجرا و بهره‌برداری از یک منبع تازه تولید برق فراهم کرده است. مدیرعامل شرکت برق حرارتی از نقش متخصصان داخلی در راه‌اندازی واحد خبر داده است. بااین‌حال، منابع بررسی‌شده فهرست مشخصی از «تجهیزات حساس بومی‌سازی‌شده» در همین نیروگاه ارائه نمی‌کنند؛ از این‌رو نسبت‌دادن ساخت داخلِ قطعه‌ای معین به پروژه، بدون سند مستقل، دقیق نیست.

اثر این دستاورد در زندگی روزمره، فعلاً بیش از آنکه به شکل تغییری محسوس در برق یک خانه دیده شود، در افزوده‌شدن یک شیوه تولید به سبد برق کشور است. فاز حدود ۵ مگاواتی به‌تنهایی پاسخ‌گوی کمبود برق نیست؛ اما نشان می‌دهد که می‌توان از گرمای زمین نیز برقِ متصل به شبکه تولید کرد. ویژگی این منبع آن است که برخلاف تولید خورشیدی و بادی، به ساعت تابش یا وزش باد وابسته نیست. میزان اثرگذاری آن در آینده، به توسعه واقعی ظرفیت و بهره‌برداری پایدار از میدان بستگی دارد.