به گزارش پول نیوز ، منطقه آزاد انزلی، به دلیل موقعیت ژئوپلیتیک خاص خود در حاشیه دریای خزر و پیوند با کریدورهای بینالمللی شمال-جنوب، پتانسیل ذاتی برای تبدیل شدن به یک دروازه فناوری را داراست.
ایجاد یک منطقه نوآوری جامع در این پهنه جغرافیایی، تنها به معنای احداث چند ساختمان یا پارک فناوری نیست، بلکه مستلزم معماری یک زیستبوم پیچیده و زنده است که بتواند با اتصال به بازارهای منطقهای و فرامنطقهای، فرایند تبدیل ایده به محصول را تسهیل کند.
این گذار از یک منطقه آزاد با محوریت تجارت سنتی به یک قطب نوآورانه، نیازمند تغییر پارادایم در نوع حکمرانی، زیرساختها و تعامل با بازیگران عرصه فناوری است.
به همین دلیل و در راستای تحقق سیاستهای کلان کشور در حوزه اقتصاد دانشبنیان، تفاهمنامهای راهبردی میان سازمان منطقه آزاد انزلی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری منعقد شد.
این توافق، بستر عملیاتی گستردهای برای استقرار شرکتهای فناور و توسعه زیرساختهای نوآوری در این منطقه ایجاد میکند.
این همکاری مشترک که با هدف بهرهگیری از توانمندیهای ملی و ظرفیتهای این منطقه انجام شده است، با امضای مصطفی طاعتیمقدم، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی و سید محمدجواد صدریمهر، معاون توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاستجمهوری، رسمی شد.
این توافق بر ایجاد یک «منطقه نوآوری» جامع تمرکز دارد تا مسیر دستیابی به مدل پایداری از زیستبوم فناوری را هموار سازد.
گام نخست در مسیر دستیابی به مدل پایداری، بازتعریف نقش مزیتهای رقابتی منطقه آزاد انزلی است. در مدلهای سنتی، مناطق آزاد اغلب بر معافیتهای مالیاتی و تسهیلات گمرکی برای کالاها تمرکز دارند؛ اما در یک منطقه نوآوری، مزیت اصلی باید در «تسهیل جریان دانش» نهفته باشد.
برای پایداری زیستبوم، منطقه باید به فضایی تبدیل شود که در آن شرکتهای فناورانه، استارتاپها، مراکز تحقیق و توسعه صنعتی و نهادهای مالی در کنار یکدیگر همافزایی داشته باشند.
این امر نیازمند ایجاد بستری است که نه تنها ورود سرمایه خارجی را تسهیل کند، بلکه مسیر جذب نخبگان و متخصصان را با فراهم آوردن محیطی زیستپذیر و زیرساختهای حقوقی منعطف هموار سازد.
مسئله تابآوری و پایداری این زیستبوم، به طور مستقیم به پیوند میان دانشگاه، صنعت و حاکمیت گره خورده است.
در منطقه آزاد انزلی، این سه ضلع باید در قالب یک مدل همکاری یکپارچه عمل کنند. دانشگاهها و مراکز آموزشی باید از حالت تئوریمحور خارج شده و به مراکز تولید تقاضا برای صنایع مستقر در منطقه تبدیل شوند.
در مقابل، صنعت نیز باید از مصرفکننده صرف تکنولوژی به توسعهدهنده و حامی نوآوری تغییر موضع دهد. حاکمیت منطقه نیز در این میان، نه به عنوان یک نهاد ناظر سختگیر، بلکه به مثابه یک تسهیلگر و «پلتفرمساز» عمل میکند که چارچوبهای قانونی و مقرراتی را متناسب با سرعت تغییرات فناوری، به روزرسانی میکند.
یکی از ستونهای اساسی برای دستیابی به مدل پایداری فناوری، توسعه زیرساختهای دیجیتال و هوشمند است.
دسترسی به اینترنت پرسرعت، دیتاسنترهای مقیاسپذیر، و شبکههای مبتنی بر اینترنت اشیاء، شریانهای حیاتی یک منطقه نوآوری هستند.
با این حال، پایداری تنها در سختافزار خلاصه نمیشود. ایجاد یک «لایه اعتماد» برای تعاملات بینالمللی در قالب قراردادهای هوشمند، تسهیل مبادلات ارزی برای شرکتهای دانشبنیان فعال در حوزه صادرات خدمات فنی و مهندسی، و ایجاد مناطق سندباکس رگولاتوری برای تست ایدههای نوآورانه بدون درگیری با بروکراسیهای دستوپاگیر اداری، از جمله اقداماتی است که میتواند منطقه آزاد انزلی را به مقصدی جذاب برای اکوسیستم استارتاپی کشور و منطقه تبدیل کند.
بخش مهمی از این مدل پایداری، تمرکز بر مزیتهای نسبی منطقه از جمله اقتصاد دریاپایه و لجستیک هوشمند است. استفاده از فناوریهای نوین در زنجیره تأمین و بنادر هوشمند، نه تنها بهرهوری عملیاتی را افزایش میدهد، بلکه خود به یک بازار بزرگ برای محصولات و خدمات شرکتهای فناوری تبدیل میشود.
در واقع، این منطقه میتواند به عنوان یک «آزمایشگاه بزرگ زنده» عمل کند که در آن شرکتهای نوپا بتوانند راهکارهای خود را در مقیاس واقعی تست کنند. این رویکرد، مشکل «تأییدیه اولیه» برای محصولات دانشبنیان را مرتفع کرده و اعتماد عمومی و بازار را به سوی این راهکارها جلب میکند.
پایداری زیستبوم فناوری در منطقه آزاد انزلی نیازمند نگاهی فراملی است. با توجه به عضویت در پیمانهای منطقهای و مجاورت با کشورهای حاشیه خزر، این منطقه باید به گونهای طراحی شود که زبان مشترک تکنولوژیک با همسایگان ایجاد کند.
بیشتر بخوانید:معماری جدید تجارت در شمال / منطقه آزاد انزلی کانون تابآوری در برابر محدودیتهای فرامرزی
ایجاد مراکز رشد مشترک، تسهیل مهاجرت متخصصان در قالب ویزاهای فناوری، و تشکیل کنسرسیومهای صادراتی با حضور شرکتهای داخلی و بینالمللی، منطقه آزاد انزلی را از یک جزیره اقتصادی به قطبی در شبکه نوآوری منطقه تبدیل خواهد کرد.
موفقیت این مدل، در گرو پرهیز از نگاههای بخشی و اتخاذ رویکردی سیستمی است که در آن، نوآوری نه به عنوان یک فعالیت جانبی، بلکه به عنوان موتور محرک تمام فعالیتهای اقتصادی منطقه به رسمیت شناخته شود.
آژانس خلاقیت کوانتا