به گزارش پول نیوز ، رسانه ملی، پیش از آنکه تریبون بازرگانی باشد، امانتدار فرهنگ عمومی است. از همین رو، انتظار میرود هر آنچه از قاب تلویزیون پخش میشود، با مسئولیت اجتماعی، عدالت رسانهای و ملاحظات تربیتی همراه باشد. اما آنچه امروز در بسیاری از شبکههای تلویزیونی، از تبلیغ روغن، رب، سس، ماکارونی و دیگر مواد غذایی گرفته تا دهها کالای مصرفی دیده میشود، این پرسش جدی را پیش روی افکار عمومی قرار میدهد که مرز میان «اطلاعرسانی» و «تحریک مصرف» کجاست؟
این نگرانی، در شبکه «پویا» ابعادی جدیتر پیدا میکند. مخاطب این شبکه، کودک است؛ مخاطبی که هنوز توان تشخیص میان تبلیغ و واقعیت را ندارد. تبلیغ بستنی، تنقلات، خوراکیها و حتی کتابهایی که گاه نه از استحکام محتوایی بهرهای دارند و نه از نثری پخته و ماندگار، مستقیماً ذهن کودک را هدف قرار میدهد. کودک تبلیغ را نقد نمیکند؛ آن را باور میکند و خواستهای که از قاب تلویزیون در ذهنش کاشته شده، به مطالبهای از خانواده تبدیل میشود.
در این میان، خانواده بازنده اصلی است. یا باید برای کالاهایی هزینه کند که بسیاری از آنها نه ضرورتی در سبد مصرف دارند و نه کیفیتشان با قیمتشان تناسب دارد، یا در برابر اصرار فرزند مقاومت کند و شاهد دلخوری، مقایسه و احساس محرومیت او باشد. آیا رسانهای که باید حامی آرامش خانواده باشد، مجاز است چنین فشاری را به آن تحمیل کند؟
از سوی دیگر، تبلیغات تلویزیونی اغلب در خانههایی فیلمبرداری میشوند که شباهتی به زیست اکثریت مردم ندارند؛ آشپزخانههایی وسیع، مبلمان لوکس، میزهای غذاخوری مجلل و سفرههایی رنگین. این تصویر بزکشده از زندگی، نه بازتاب واقعیت جامعه، بلکه نمایش ویترینی از رفاه است. حال آنکه بخش بزرگی از مخاطبان تلویزیون را خانوادههای متوسط و کمبرخوردار تشکیل میدهند. برای آنان، این تصاویر بیش از آنکه امیدآفرین باشد، یادآور فاصلهای است که هر روز عمیقتر احساس میشود.
پرسش روشن است: آیا رسانه ملی وظیفه دارد میل به مصرف را در کودکان برانگیزد و سبک زندگی دور از دسترس را به نمایش بگذارد، یا باید در کنار خانواده، به ترویج قناعت، آگاهی، انتخاب آگاهانه و حمایت از سلامت روان جامعه بپردازد؟
صدا و سیما در برابر این پرسشها مسئول است و افکار عمومی حق دارد پاسخی روشن بشنود: درآمدهای تبلیغاتی تا کجا میتوانند بر رسالت فرهنگی رسانه ملی سایه بیفکنند؟ و آیا زمان آن نرسیده است که دستکم در شبکه کودک، تبلیغات تجاری با نگاهی مسئولانه و متناسب با حقوق کودکان بازنگری شود؟
تیغ سانسور صدا و سیما بر گردن رئیسجمهور
کارشکنیها و سیاسیکاریهای صدا و سیما علیه دولت چهاردهم مربوط به دیروز و امروز نیست و از همان روزهایی که پزشکیان ردای کاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری بر تن زد، مشخص بود که کاری سخت در مقابل یاران جلیلی در این سازمان دارد. سازمانی که ریاستش بر عهده پیمان جبلی بوده و قائم مقامی آن را وحید جلیلی بر عهده دارد. از تیر 1403 تا به امروز هم این سازمان با دعوت از کارشناسان و مجریانی که مواضع سیاسیشان به نگاه و مواضع سیاسی رئیس دولت سایه نزدیک بوده است، تلاش کرده تا اقدامات دولت را زیر سوال ببرد. اقدامی که از زمان شروع جنگ رمضان، بیش از پیش شده و حتی اظهارات رئیسجمهوری را نیز زیر تیغ سانسور میبرد.
هر چند که سانسور سخنان پزشکیان اولین اقدام سیاسیکارانه این سازمان نیست و پیشتر هم یا سخرانی تلویزیونی قالیباف را به بهانهی نقص فنی قطع کردند یا حمایت رئیس قوهقضائیه از رئیس دولت چهاردهم هم سانسور کردند. عدم پخش تصاویر روسای جمهوری سابق از تلویزیون مگر به بهانه انتقاد از آنان هم دیگر تبدیل به قصه تکراری شده است. اما همین سیاست دوگانه مدیران این رسانه در برابر سیاسیونی که مورد غضب آنان قرار دارند، باعث شده تا برخیها این سازمان را رسانه میلی بخوانند و نسبت به بودجه کلانی که دریافت می کند، اعتراض کنند.
در این میان، یوسف پزشکیان در واکنش به حذف بخشهایی از سخنان رئیسجمهوری در صدا و سیما در توئیتی نوشت که، «چه کسی در صدا و سیما تشخیص میدهد چه بخشی از سخنان رؤسای قوا نباید پخش شود؟ اگر چنین انسان حکیمی داریم که تشخیص او بالاتر از سران قواست ادارهٔ کشور را به او بسپاریم. وقتی آب هست تیمم باطل است.»
الیاس حضرتی رئیس شورای اطلاع رسانی دولت، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت و محمد گلزاری دبیر شورای اطلاع رسانی دولت، از دیگر چهرههایی بودند که به این اقدام صدا و سیما واکنش نشان دادند. با این حال این رسانه، با تاکید بر اینکه «رعایت دقیق الزامات وحدت کلمه، جلوگیری از القای تشتت و ارسال پیام اقتدار وظیفه رسانه ملی است، نوشت: «رسانه ملی میراث بسیار مهم امام مجاهد شهید را که در پیام اخیر رهبری معظم انقلاب اسلامی( حفظهالله) ذیل تعابیر بلند «وحدت کلمه» و «اتحاد مقدس» مورد تأکید معظم له قرار گرفت، یادآور میشود و مجدداً اعلام میکند در راستای تحقق آن، به رفتار هوشیارانه، مسئولانه و منطبق با مصالح مورد تأکید نظام پایبند است و خود و همگان را به مراقبت دائمی از آن توصیه می کند.»
ماجرا توبیخ پیمان جبلی چه بود؟
«وقتی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی میگویند نظامیها این طرف و دولت در طرف دیگر، معنی آن شکاف است. این حرف اسراییل است. من نه تنها خود را از نیروهای نظامی جدا نمیدانم بلکه باعث عزت و سربلندی خود میدانم و با قدرت از آنان دفاع میکنم. من حاضرم بروم و در همان خط مقدم بجنگم و نه تنها از شهادت نمیترسم بلکه برای خود فوز میدانم اما صدا و سیما حق ندارد القای شکاف کند.» این بخشی از اظهارات پزشکیان است که از عملکرد این رسانه پردهبرداری کرده است.
او همچنین در مراسمی، با گرامیداشت نقش هدایتگر مقام معظم رهبری شهید در تعیین مسیر راهبردی کشور، به ویژه در خصوص پایان وضعیت «نه جنگ، نه صلح»، گفت: «اگرچه صدا و سیما تنها بخشی از سخنان ایشان درباره عدم مذاکره را پخش میکنند، اما در جلسات خصوصی با معظمله، ایشان بر ضرورت خاتمه دادن به این وضعیت تأکید داشتند.» از همین رو، در چند روز گذشته خبری از هشدار بسیار جدی پزشکیان به پیمان جبلی در نشست دولت منتشر شد که نشان از اختلافات شدید میان آنان است.
«با وجود آنکه رهبر انقلاب صریحاً بر «اتحاد مقدس»، حفظ انسجام ملی و پرهیز از منازعات تفرقهساز تأکید کردهاند، صداوسیما همچنان در برخی برنامههای خود تریبون را در اختیار افرادی میگذارد که سیاستمداران و منتقدان داخلی را با تعابیری مانند «خائن» خطاب میکنند. این تناقض را نمیتوان با عنوان تنوع دیدگاه توجیه کرد؛ رسانه ملی موظف است میان نقد صریح و اتهامزنی مرز بگذارد. وقتی از آنتن عمومی کشور، اختلاف سیاسی به خیانت ترجمه میشود، فرمان وحدت در حد یک شعار مناسبتی باقی میماند و گسلهای داخلی عمیقتر میشود. وحدت با سخنرانی ساخته نمیشود؛ باید در سیاستگذاری آنتن نیز قابل مشاهده باشد.»
اختلافات میماند اما…
هفتم مهرماه که برسد، ریاست پیمان جبلی بر تلویزیون به پایان میرسد و مشخص نیست که آیا ریاست او بار دیگر از سوی رهبری تمدید خواهد شد یا خیر. اما حتی اگر جبلی صدا و سیما را تحویل رئیس دیگری هم بدهد، به نظر نمیرسد که این پایان سیاسی کاریهای رسانه ملی باشد. عملکرد این سازمان پیش از جبلی نشان داده که حضور پرتعداد یاران جلیلی و طیف سیاسی نزدیک به او در این سازمان باعث عدم تغییر سیاستهای آن شده است و حتی تعویض رئیس سازمان هم تاثیری بر ایجاد اصلاحات و تغییر رویه مدیران آن ندارد.
آیت الله مجتبی خامنه ای رهبر سوم جهان اسلام
ایران و ایرانی چشم انتظار یک انتصاب شماست و صدور حکمی جدید که همراه با سران قوا در رسانه ملی و ملت ایران باشد. / آیا اولین حکم تحول برای مردم و سواد رسانه ای و وفاق توسط رهبر معظم و فرمانده کل قوا با محوریت تبیین صادر می گردد؟
آژانس خلاقیت کوانتا