روز دهم تیرماه در تقویم ملی ایران، تنها یک مناسبت نمادین نیست، بلکه تجلیگاه اراده مردان و زنانی است که در دل کوهها و کویرها، چرخهای صنعت را به حرکت درمیآورند. شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران (ایمپاسکو) به عنوان متولی اصلی راهبری مجتمعهای معدنی و صنایع وابسته، این روز را فرصتی برای ایستادن، نگریستن به دستاوردها و آسیبشناسی چالشهای پیشرو میداند. در سالی که به نام جهش اقتصادی نامگذاری شده است، بررسی دقیق شاخصهای تولید در معادن سرب، روی، طلا، فسفات و زغالسنگ نشان میدهد که علیرغم محدودیتهای انرژی و کمبود ماشینآلات، رکوردهای ارزشمندی در استخراج و فرآوری به ثبت رسیده است. نگریستن به آینده صنعت معدن، مستلزم گذار از روشهای سنتی به سمت معدنکاری هوشمند و سبز است. امروزه رقابت در بازارهای جهانی دیگر بر مبنای حجم استخراج نیست، بلکه بر پایه کاهش ردپای کربن، بهینهسازی مصرف آب و استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در سایتهای معدنی استوار است. ایمپاسکو با درک این ضرورت، پروژههای بزرگی را در زمینه انتقال آب خلیج فارس به فلات مرکزی ایران و احداث نیروگاههای خورشیدی در مجاورت معادن استانهای یزد و کرمان کلید زده است. این اقدامات نه تنها پایداری تولید را در فصول گرم سال تضمین میکند، بلکه هزینههای سربار را به شدت کاهش میدهد. علاوه بر زیرساختها، سرمایهگذاری بر روی اکتشافات در عمق بیش از دویست متر و استفاده از فناوریهای ژئوفیزیک هوایی و پهپادهای هیپرسپکترال، از دیگر اولویتهایی است که در این ایام مورد تاکید قرار میگیرد. ایستادن در برابر چالشهایی نظیر فرسودگی ناوگان حملونقل معدنی و تامین قطعات یدکی، نیازمند همافزایی شرکتهای دانشبنیان داخلی با بدنه اجرایی معادن است. تکیه بر توان مهندسان جوان ایرانی و ایجاد پارکهای فناوری معدنی در جوار قطبهای صنعتی، میتواند ایران را از یک صادرکننده مواد خام، به یک هاب منطقهای در تولید کنسانتره، آهن اسفنجی و شمش فولادی تبدیل کند. این مسیر سخت اما روشنی است که با ایستادگی و خردورزی طی خواهد شد و در نهایت استقلال کامل زنجیره تامین را به ارمغان میآورد.
جدول مقایسه آماری زیرساختها و فناوریهای نوین معدنی
|
شرکت / کشور
|
سهم انرژی تجدیدپذیر (%)
|
مصرف آب بازیافتی (%)
|
عمق اکتشافات (متر)
|
ناوگان خودران (%)
|
سرمایهگذاری IT ($M)
|
تولید کنسانتره (Mt)
|
سهم صادرات (%)
|
بهرهوری ($M/نفر)
|
هزینه استخراج ($/تن)
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
ایمپاسکو (ایران)
|
4.5
|
68
|
150
|
2.0
|
45
|
38.2
|
22
|
0.45
|
28.5
|
|
مس سرچشمه (ایران)
|
2.1
|
72
|
200
|
0.5
|
25
|
1.2 (مس)
|
15
|
0.52
|
3,100
|
|
BHP (استرالیا)
|
35.0
|
85
|
450
|
45.0
|
850
|
254.0
|
94
|
2.80
|
18.2
|
|
Rio Tinto (انگلیس)
|
42.0
|
88
|
600
|
60.0
|
920
|
321.6
|
96
|
3.10
|
16.5
|
|
Vale (برزیل)
|
55.0
|
82
|
500
|
35.0
|
710
|
307.8
|
94
|
2.40
|
19.8
|
|
Codelco (شیلی)
|
28.0
|
75
|
350
|
15.0
|
310
|
1.5 (مس)
|
88
|
1.90
|
3,400
|
|
Chinalco (چین)
|
18.5
|
70
|
400
|
10.0
|
550
|
180.0
|
12
|
1.10
|
24.5
|
|
Anglo American (انگلیس)
|
48.0
|
90
|
550
|
40.0
|
680
|
64.5
|
85
|
2.65
|
21.0
|
|
NMDC (هند)
|
12.0
|
65
|
250
|
5.0
|
120
|
41.2
|
30
|
0.85
|
26.0
|
|
Teck Resources (کانادا)
|
52.0
|
92
|
700
|
55.0
|
480
|
25.5
|
75
|
2.20
|
22.5
|
منابع:
- پورتال خبری شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران
- گزارش پایداری جهانی معادن (Global Mining Sustainability Report 2025)
آژانس خلاقیت کوانتا