به گزارش پول نیوز ، در این میان باید گفت که محوریترین نکات مطرح شده در این نشست:
۱-ممنوعیت هر گونه انحصار: رئیس سازمان بازرسی کل کشور بر لزوم جلوگیری از هر گونه انحصار در تولید قطعات خودرو تاکید کرد.
۲-تامین نقدینگی: در این بازدید، چالشهای مربوط به نقدینگی مورد بررسی قرار گرفت و عنوان شد که ضرورت دارد بانکها در کنار تولیدکنندگان خودرو قرار گیرند.
۳-همراهی سیاستگذار: همکاری تمام بخشهای مرتبط با صنعت خودرو از وزارت صمت تا گمرک از دیگر سرفصلهای بود که رئیس سازمان بازرسی بر آن تاکید کرد.
سایه سنگین «انحصار» بر زنجیره تامین خودرو؛ آیا وقتِ بازنگری در ساختار قطعهسازی فرا رسیده است؟صنعت خودروی کشورمان در سالهای اخیر با چالشهای متعددی دستوپنج نرم کرده است؛ اما در لایههای زیرین این صنعت، موضوع «انحصار در زنجیره تامین قطعات» به یکی از گرههای کور تبدیل شده که نه تنها هزینههای تولید را برای خودروسازان افزایش داده، بلکه بر کیفیت نهایی محصولات نیز سایه انداخته است.
ریشههای شکلگیری انحصاربخش قابلتوجهی از صنعت قطعهسازی کشور در دست چند شرکت بزرگ قرار دارد که به نوعی با خودروسازان اصلی پیوند ساختاری دارند و عملا اگر آنها از عرضه خودرو اجتناب کنند، بر تعداد خودروهای کف پارکینگ خودروساز افزوده میشود.همان اتفاقی که این روزها در سایپا رخ داده است.
«رقابتسازی» است؟
کارشناسان اقتصادی معتقدند برای شکستن این انحصار، چند اقدام کلیدی ضروری است:
تسهیل ورود قطعهسازان جدید: وزارت صمت باید از طریق تدوین استانداردهای شفاف و بستههای حمایتی، راه را برای قطعهسازان کوچک و متوسط و شرکتهای دانشبنیان باز کند تا بتوانند در زنجیره تامین مشارکت کنند. پایش عملکرد زنجیره تامین: نهادهای ناظر، همانطور که در دیدارهای اخیر (مانند سازمان بازرسی) اشاره شده، باید به سراغ قطعهسازان خاص بروند و اجازه ندهند که انحصار و گروکشی رخ دهد.
خروج از بنگاهداری: جدا شدن زنجیره تامین از مالکیت مستقیم خودروسازان بزرگ،.تا زمانیکه قطعهسازی با یک خودروساز همکاری میکند، خودروساز دیگر آسیب میبیند چرا که آن خودروساز در اولویت تامین قطعه نیست.
شکستن انحصار قطعهسازان بزرگ، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای نجات صنعت خودروی ایرانی است. اگر رقابتی در زنجیره تامین شکل نگیرد، اصلاح ساختارها در خطوط تولید خودروسازان نیز راه به جایی نخواهد برد.
معمایی دیگر در مسیر تولید خودرو ایجاد می شود؟صنعت قطعهسازی، قلب تپنده تولید خودرو است. با این حال، در ایران، این بخش با ساختاری دستوپنجه نرم میکند که کارشناسان آن را «انحصارِ زنجیرهای» مینامند. این وضعیت نه تنها بهرهوری را کاهش داده، بلکه به سدی در برابر تولید خودرو تبدیل شده است.
بنابراین انحصار در قطعهسازی، گلوگاه اصلی صنعت خودروی ایران است.
تا زمانی که این زنجیره تامین «بسته و انحصاری» باقی بماند، هرگونه تلاش برای افزایش تولید خودرو و جمع کردن خودروهای کف پارکینگ میتواند یک رویا شود.تمرکز تامین برخی قطعات کلیدی در دست تعداد محدودی از قطعهسازان، باعث شده برخی از خودروسازان در شرایطی قرار بگیرند که گزینههای جایگزین برای تامین بهموقع و باکیفیت در اختیار ندارند. این وضعیت در نهایت به افزایش توقفهای تولید، رشد هزینههای سربار و طولانی شدن زمان تحویل خودرو به مشتریان منجر میشود.
کارشناسان صنعت خودرو میگویند وقتی تامین یک قطعه حیاتی تنها از مسیر چند تامینکننده محدود انجام میشود، هرگونه اختلال در تولید آن قطعه میتواند منجر به عدم تجاریسازی خودروها شود.از سوی دیگر، نبود رقابت واقعی در زنجیره تامین، انگیزه قطعهسازان برای ارتقای فناوری، کاهش ضایعات و سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه را کاهش میدهد.
پیامدهای مستقیم برای خودروساز
بر اساس ارزیابی فعالان این حوزه، مهمترین اثرات انحصار قطعهسازی بر تولید خودروساز عبارت است از:
اختلال در برنامهریزی تولید: وابستگی به تامینکننده محدود، انعطافپذیری خودروساز را کاهش میدهد. افزایش قیمت تمامشده: نبود رقابت، زمینه رشد هزینههای تامین را فراه
م میکند. افت کیفیت محصول نهایی: قطعات با کیفیت پایینتر، موجب افزایش ایرادات مونتاژی و مراجعات خدماتی میشوند. تأخیر در تحویل خودرو: هر وقفه در تامین قطعه، به عقبافتادن تعهدات تولید و فروش منجر میشود.
راهکار چیست؟
به باور تحلیلگران، باز شدن فضای تامین قطعات به روی شرکتهای جدید، شفافسازی قراردادها و ارزیابی سختگیرانه کیفیت قطعات میتواند بخشی از این مشکل را برطرف کند. همچنین حمایت از قطعهسازان دانشبنیان و ایجاد رقابت سالم در زنجیره تامین، از جمله اقداماتی است که میتواند به افزایش بهرهوری و رشد تولید کمک کند.
اگر انحصار در زنجیره تامین مرتفع نشود،خودروساز همچنان گروگانِ قطعهساز خواهد بود و در نهایت مردم متضرر خواهند، لذا ضرورت دارد، دستگاههای نظارتی به صورت خاص و ویژه عملکرد قطعهسازان خاص و انحصاری را بررسی کنند.
آژانس خلاقیت کوانتا