صندوق بیمه کشاورزی و موفقیت در مدیریت ریسک / افزایش سرمایه برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های کلان

به گزارش پول نیوز ، ایران به علت واقع شدن در کمربند خشک جهان و نوسان قابل‌توجه بارش، در طول ادوار گذشته کم و بیش با پدیده خشکسالی‌های متناوب مواجه بوده است. ۷۳درصد ایران در آب و هوای خشک قرار گرفته و متوسط بارندگی سالانه آن بسیار کمتر از آسیا و جهان است؛ بنابراین یکی از مهم‌ترین چالش‌های توسعه ایران در دهه‌های آینده، کمیابی آب خواهد بود. ایران در بین ۱۱۶ کشور، از نظر بحران آبی در رده ۱۴ قرار دارد که نشان‌دهنده وضعیت نامناسب منابع آب است.

این درحالی است که بخش اعظم تولیدات کشاورزی کشور متکی به استفاده از آب است؛ به‌طوری‌که آب را می‌توان از مهم‌ترین نهاده‌ها در تولید کشاورزی ایران نام برد. اتکای بالا به منابع آب باعث شده است تا وقوع خشکسالی‌های متناوب با پیامدهای جبران‌ناپذیری همراه شود. خشکسالی با دیگرآسیب های طبیعی از قبیل سیل، زلزله و توفان از چندجهت متفاوت است: نخست اینکه تاثیر خشکسالی به تدریج و در یک دوره زمانی نسبتا طولانی ظاهر می‌شود. دوم اینکه خسارت و اثرات ناشی از خشکسالی فاقد ساختار مشخص بوده و نسبت به‌خسارات حاصل از دیگر آسیب طبیعی، منطقه جغرافیایی وسیع‌تری را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. سوم اینکه نبود یک تعریف دقیق و قابل قبول جهانی از خشکسالی به پیچیدگی و سردرگمی در مورد وجود یا نبود این پدیده و درجه شدت آن در صورت وجود، افزوده است.

در گزارشی که فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه در مورد پیامدهای ملی و منطقه‌ای خشکسالی در حوزه تولید و اشتغال منتشر کرده، این نکته مورد بررسی قرار گرفته که به منظور بررسی اثرات شوک خشکسالی بر متغیرهای اقتصادی نیاز به مطالعات بیشتری وجود دارد.

در این میان، بخش کشاورزی تحت‌تاثیر عوامل متعددی قرار می‌گیرد که شرایط مختلف اقلیمی و پدیده‌های گوناگون جوی را می‌توان به‌عنوان یکی از این عوامل نام برد، به‌گونه‌ای که با تغییر این عوامل، تولید این بخش تا حدود زیادی دستخوش تغییر می‌شود. خشکسالی نه‌تنها بر بخش کشاورزی، بلکه بر بخش‌های غیرکشاورزی مانند صنعت، ساختمان و خدمات نیز اثر دارد. برخی از کالاهای تولید شده در بخش کشاورزی، مواد اولیه برای بخش‌های غیرکشاورزی و به‌ویژه صنایع وابسته به کشاورزی است؛ بنابراین با وقوع خشکسالی و کاهش تولیدات کشاورزی، انتظار می‌رود تولیدات غیرکشاورزی نیز کاهش یابد و به‌دلیل تورم ناشی از خشکسالی در کالاهای کشاورزی که مواد اولیه برای صنایع وابسته به کشاورزی هستند، تولید در این صنایع کاهش یابد و بنابراین تقاضا برای کالاهای غیرکشاورزی و همچنین تولید این کالاها کاهش پیدا کند.

مهم ترین ریسک های بخش کشاورزی در ایران

یکی از مشکلات اساسی در بخش کشاورزی ایران آن است که قیمت‌ها سیگنال‌های مناسبی به عرضه و تقاضای این محصولات نمی‌دهد. این مساله باعث شده هر ساله شاهد تغییر مسیر کشت در بخش کشاورزی باشیم. به‌عنوان نمونه رشد قیمت باعث شده میزان تولید برای محصولی خاص در یک سال مشخص قیمت را در موقع برداشت همان محصول با افت روبه‌رو سازد و افت قیمت مسیر کشت محصول مذکور را برای سال آینده تغییر خواهد داد که دلیل آن سیگنال‌های غلط قیمتی به بازار محصولات کشاورزی در ایران بوده است. یک بررسی در این زمینه از نشان می‌دهد عوامل به همین‌جا ختم نمی‌شود، به‌عنوان مثال تغییر قیمت نفت یک سیگنال برای افزایش قیمت سوخت، آفت‌کش‌ها، کود، حمل‌ونقل‌ و… است و می‌تواند به بازارهای آتی نشانه‌هایی از افزایش قیمت را مخابره کند و ریسک بازارهای کشاورزی را در پی داشته باشد.

اقدامات صندوق بیمه کشاورزی در سال پرریسک 1404

صندوق بیمه کشاورزی به عنوان مهم ترین نهاد حمایت از کشاورزان در مقابل ریسک در سال 1404  اقدامات موثری در این زمینه انجام داده است.

به گفته دکتر بهزاد باباخانی قائم مقام این صندوق خسارات وسیع خشکسالی در سال 1404 موجب افزایش دو برابری ضرایب خطر شد و هم‌زمان، محدودیت منابع و عدم قطعیت در میزان و دریافت سهم حق بیمه کشاورزان، سبب شد چالش‌های قابل توجهی ایجاد گردد.

به گفته ایشان، میانگین ده‌ساله تخصیص میزان حق بیمه سهم دولت تنها ۴۲ درصد بوده است.اما با پیگیری‌های انجام‌شده، در سال گذشته این رقم به ۸۷ درصد رسید و امکان دسترسی به ۱۰۰ درصد تخصیص نیز با همکاری سازمان برنامه و بودجه فراهم شده است.

وی افزایش ۱۵۰ درصدی اعتبارات صندوق از ۱۲ همت به ۳۰ همت را از اتفاقات مهم توصیف کرد و افزود:برای نخستین‌بار در تاریخ صندوق، ۱۰۰ درصد حق بیمه گندم  چه سهم دولت و چه سهم کشاورز  در قالب طرح فراگیر پرداخت شده است.

طبق برآوردهای کارشناسان در سال ۱۴۰۴ غرامت‌ها از ۶.۵ همت به ۱۷ همت افزایش یافته و با وجود این جهش، تخصیص اعتبارات موجب شده است پرداخت غرامت‌ها با سرعت، دقت و در زمان مقرر انجام شود.

به گفته قائم مقام صندوق بیمه کشاورزی بدهی ۱۰ ساله صندوق به بانک کشاورزی  معادل ۷.۸ همت  تا پایان سال مالی ۱۴۰۳ به طور کامل تسویه شده و اکنون صندوق هیچ بدهی معوقی به بانک کشاورزی ندارد.

بیشتر بخوانید:مدیران محلی در معرفی خدمات صندوق بیمه کشاورزی نقش فعال‌ تری ایفا کنند / ضرورت تدبیر ویژه برای کشاورزان در شرایط جنگی

باباخانی از افزایش ۴۰۰۰ درصدی سرمایه صندوق به عنوان نقطه عطفی مهم درسال گذشته یاد کرد و گفت:«این افزایش سرمایه، همراه با توسعه بودجه، امکان بهره‌گیری از ظرفیت‌های کلان و آینده‌ساز را فراهم می‌کند.