فشارِ مشکلات مالى و زندگى است که باعث مى‏ شود بعضى از طلبه‏ ها،
مجبور شوند که به کارهایى به جز طلبگى، اشتغال ورزند که متأسفانه با اینکه
بعضى از آنان بسیار با استعداد هستند، اما ضرباتِ جدى به پیشرفت تحصیلى و
علمى آنان می ‏زند.

به گزارش شفاف، محمدرضا عابدی شاهرودی در روایت حدیث نوشت:

براى
کسانى که خارج از دنیاى طلبگى زندگى مى‏ کنند، همیشه این سؤال وجود دارد
که شغلِ طلبه‏ ها چیست؟ آنان براى گذرِ زندگى، چکار مى‏ کنند؟ از چه طریقى
هزینه‏ هاى زندگى‏شان را مى‏ پردازد؟ طلبگى، یک شغلِ تمام وقت است. یک
شغلِ سخت که با کار و تلاش و صبر و تحملِ بسیار زیاد همراه است. شغلى که بر
روى همه زندگىِ شما تأثیر مى‏ گذارد و آن را تحتِ تأثیر قرار مى‏ دهد.
شغلى که نیازى به اداره و میز ندارد، بلکه حتى هنگام قدم زدن در خیابان هم
به دنبالِ شماست.

در این رویکرد شغلِ طلبه‏ ها، تحقیق و پژوهش در
حوزه علومِ دینى است. طلبه‏ ها، متخصصان و پژوهشگرانِ حوزه علومِ دینى
مى‏شوند. از همین طریق، آنان سؤالات و نیاز ها و مواردِ شرعىِ دیگران را حل
و فصل مى‏کنند. پاسخ به سؤالاتِ دینى و مسائلِ شرعى، آدابِ تولدِ فرزند
(مثل اذان گفتن در گوش) و از دنیا رفتن (مثل تلقین) بر طرف کردنِ شبهات،
پیشنماز بودن و خواندنِ نماز، آموزشِ مسائلِ دینى و اعتقادى، راهنمایى در
معرفىِ سبکِ زندگىِ اسلامى و…

این سطحِ اولِ این شغل است که ممکن
است عده‏اى از طلبه‏ ها، فقط در همین سطح باقى بمانند و به آن بپردازند.
طبیعتا کسانى که در این سطح فعالیت مى‏ کنند، نیاز به قدرت بیان،
روان‏شناسى مخاطب، سرعت به یادآورىِ زیاد و… دارند. طلبه‏ هایى که در این
سطح مشغول هستند، بدونِ آنکه هزینه یا پولى بگیرند، این کار را انجام
مى‏ دهند. ممکن است شما در قطار با آنان برخورد کنید، در صفِ نانوایى، در
تاکسى، در یک مهمانى، و آن طلبه بدونِ آنکه از شما هزینه‏ اى بخواهد، ممکن
است ساعتى براى شما وقت بگذارد و به سؤالاتِ شما پاسخ بدهد.

اما
سطحِ بعدى، منبر رفتن است. منبر هنوز هم یکى از مهم ترین جایگاه‏ هاى دینى و
حتى تاریخى را در میانِ طلبه ‏ ها دارد که به نوعى، هویتِ آنان به شمار
مى‏ رود. آگاهى دادن درباره مسائلِ دینى و تاریخى و هشدار و تذکر درباره
مسائلِ روز، یکى از مهم ترین اهداف در این منابر به حساب مى‏ آید.

تصور
نکنید که همه طلبه هایى که منبر مى‏ روند، با رقم هاى بسیار بالا این کار
را انجام مى‏ دهند. چند نامِ مشهور را که کنار بگذارید، باقى طلبه‏ ها رقم
هاى بسیار معمولى براى این کار مى‏ گیرند. هر چند باید توجه داشته باشید
که منبر رفتن، فقط بالا رفتن از پله‏‎هاى منبر نیست، بلکه به سال ها و
ساعت ها وقت نیاز است. طبیعتا وقتى که طلبه اى کارش این باشد، نمی تواند
به حرفه دیگرى بپردازد. او باید مدام تحقیق کند و به مسائلِ دینى و روز
کاملاً مسلط باشد تا بتواند از عهده منبرهاى سنگین برآید.

همچون
پزشکى که سال ها وقت گذاشته و حتى براى نجاتِ جانِ انسان ها، هزینه
مى‏گیرد، چون زندگى‏اش از این طریق مى‏گذرد و براى اینکه به این درجه برسد،
باید تمام وقت در این حرفه بماند، طلبه ‏اى که منبرى مى‏شود هم چنین وضعى
دارد. به نسبت، طلبه‏ هاى منبرى هزینه‏ هاى بسیار کمترى نسبت به پزشکان
مى‏گیرند و معمولاً هم باعثِ مرگِ بیمارانشان (خصوصا در بیمارستان ها بر
اثرِ اشتباه) نمى‏شوند.

اضافه کنید به این لیست، انواع و اقسامِ
مشاوره ‏هاى رایگانى را که طلبه‏ هاى منبرى، به کسانى که بعد یا قبل از
منبر به نزدشان مى‏روند و آنان بدونِ هیچ هزینه‏ اى، اختلاف و دعواهاى همه
را حل مى‏کنند. مشاورهایى که حتى روز ها و ماه ها، وقت و بى وقت، ادامه
دارند.

هر چند که طلبه ها از همان ساله اى اولِ ورود به دروسِ
حوزوى، تعلیم دادن را مى‏آموزند، اما تبدیل شدن به اساتیدِ مجرب، سطحِ
کاملاً جدایى دارد. تدریس یکى از مهم ترین کارهایى است که طلبه‏ ها انجام
مى‏دهند. اساتیدِ بسیار توانایى که در حیطه علومِ عقلى و نقلى، در زمره
بهترین‏ ها به حساب مى‏آیند. توجه داشته باشید که اساتید در حوزه، هیچ
هزینه ‏اى نمى‏گیرند و فقط براى رضاىِ خدا، بالا ترین مفاهیمِ علمى را به
شاگردانِ خود مى‏آموزند.

هر کسى مى‏تواند (از هر طبقه و شغل و
نژادى که باشد) بر سَرِ دروسِ حوزه (حتى در بالا ترین سطوح، همچون درس
خارج) حضور یابد و تا هر زمان که بخواهد، آن را پیگیرى نماید. نه کسى از او
مى‏پرسد که چرا به این درس مى‏آید و نه کسى مى‏خواهد که فرمى را پر کند و
نه هزینه‏اى از او گرفته مى‏شود. این یکى از ویژگیهاى منحصر به فردِ دروسِ
حوزوى است که در هیچ محیطِ دانشگاهى، دیده نمى‏شود.

محقق و پژوهشگر
بودن، یکى دیگر از سطوحى است که طلبه‏ ها در آن مشغول مى‏شوند. یعنى
طلبه‏هایى که با انتخابِ یک رشته تخصصىِ نقلى یا عقلى، تبدیل به محقق و
پژوهشگر مى‏شوند و در پژوهشگاههاى علومِ اسلامى، دست به پژوهش و نوآورى
مى‏زنند. خوشبختانه امروزه با گسترشِ تعدادِ این پژوهشگاه ها و راه افتادنِ
کرسى‏هاى بحث و بررسى و مناظره، این سطح از رونق بسیار خوبى برخوردار است،
هر چند که همیشه جا براى بهتر شدن و رسیدن به کیفیت بالا تر، وجود دارد.

فقط
عده‏اى از طلبه‏ ها مى‏توانند به درجه اجتهاد برسند. همانطور که در سایرِ
علوم هم عده‏اى متخصص در یک رشته به خصوص مى‏شوند. (مثل نسبت پزشکانِ عمومى
با متخصصانِ جراحى قلب) طبیعتا کسانى که به این درجه مى‏رسند، از احترامِ
بسیار زیادى برخوردار هستند و به عنوان استاد و الگو براى دیگران مطرح
مى‏شوند که نحوه زندگى و کارى که انجام مى‏دهند، همیشه مورد توجه دیگران
است.

البته این ماجرا یک روى سکه دیگر هم دارد. اینکه هستند
طلبه‏هایى که در کنارِ درس و بحثى که دنبال مى‏کنند، به کارهایى خارج از
حوزه مى‏پردازند. تقریبا دو دلیلِ اصلى، باعثِ این گرایش مى‏شود.

اول،
انتخاب اشتباهِ کسانى است که دیدگاهِ نادرستى درباره درسِ حوزه داشته‏اند.
خواندنِ درسِ حوزه، بسیار مشکل و وقت گیر است و طبیعتا به ساعاتِ بسیار
زیاد تحصیل و تحقیق نیاز دارد. طبیعتا این عده پس از مدتى، دچار یأسِ
تحصیلى و علمى مى‏شوند و با اینکه هنوز از این لباس خارج نشده‏اند، اما به
کارهاى دیگرى به جز امورِ طلبگى مى‏پردازند.

دوم، فشارِ مشکلات
مالى و زندگى است که باعث مى‏شود بعضى از طلبه‏ ها، مجبور شوند که به
کارهایى به جز طلبگى، اشتغال ورزند که متأسفانه با اینکه بعضى از آنان
بسیار با استعداد هستند، اما ضرباتِ جدى به پیشرفت تحصیلى و علمى آنان
مى‏زند.

بر خلافِ تصورِ اشتباهى که مى‏گوید طلبه‏ ها بودجه‏هاى به
خصوصى از فروشِ نفت و دیگر کالاهاى مهمِ کشور دارند، طلبه‏ ها تقریبا به
طورِ مستقل کار مى‏کنند. شهریه‏اى که به آنان پرداخته مى‏شود، نه از سهمِ
نفت که سهمِ امام از پولِ مسلمانانى است که به عنوانِ وجهِ شرعى باید به
امامِ معصوم پرداخته شود. در زمانِ غیبت، این پول صرفِ امورِ ترویج و
تبلیغِ دروسِ دینى و علومِ آل محمد مى‏شود. هر کسى با می لِ خودش آن را
مى‏پردازد و عدمِ پرداختِ آن، باعث زندانى شدن و دادگاهى شدن نمى‏شود.

توجه
داشته باشید که این شهریه، فقط به طلبه‏هایى داده مى‏شود که در حوزه هستند
و شغلِ دیگرى نداشته باشند. پس اگر طلبه‏اى معلم شد و در دبیرستان یا
دانشگاه به کار پرداخت یا شغلِ دیگرى را برگزید، طبیعتا شهریه‏اش هم قطع
مى‏شود.

توجه داشته باشد که میزان این شهریه در یک ماه، به طورِ
متوسط حتى هزینه اجاره یک منزل را هم فراهم نمى‏کند، چه برسد به یک زندگى
مرفه و بدونِ مشکل.

آرى، اگر قصد دارید طلبه بشوید و به این دنیا
قدم بگذارید، بهتر است خودتان را براى تلاش و کوشش آماده کنید. راهى که بر
گزیده‏اید، با سختى‏هاى فراوانى همراه است، اما لذت و شعفى که به دنبال
دارد، بی نهایت است و براى همیشه با شما خواهد ماند.