جام جم _ در سن 21 سالگي به خوبي مي توانست مزه ترياك تقلبي را از اصلش تشخيص دهد و بفهمد كراكي كه با ضايعاتش سرگيجه مي آورد به يك پول سياه هم نمي ارزد. و همه اينها از صدقه سر معتاد شدن بود. اما به او گفته بودند فروشنده خوب كسي است كه خودش فقط تفنني بكشد و او عاقل تر از اينها بود كه اين حرف را نشنيده بگيرد. تا همين سن بود كه با حمايت پدر و برادر بزرگش خروار خروار مواد را وارد كرمان مي كردند. اما چند سال بعد وقتي يك سال مانده بود

كه ماندانا به 30 سالگي برسد به جرم تشكيل باند قاچاق و كشف 75 تن مواد مخدر به 5 سال زندان محكوم شد. او به بازپرسش گفته بود كه اين شغل در خانواده او موروثي است و او از بچگي نمي دانسته وارد چه حريم ممنوعه اي مي شود و وقتي فهميد كه؛ قاچاق مواد مخدر شده بود كار هميشگي اش.

استان هاي سيستان و بلوچستان، فارس و كرمان از جمله استان هاي پرخطر در ارتباط با تجارت مواد مخدر هستند. آسيب شناسان اجتماعي و محققان مي گويند خيلي از شهرهاي مرزي و همچنين شهرهايي مانند كرمان كه در مسير ترانزيت مواد مخدر قرار گرفته اند و نزديك مرز افغانستان و عراق هستند قاچاق مواد مخدر يك منبع پردرآمد براي مردم بومي آنجا به حساب مي آيد.

در اين درآمدزايي، مردان خانواده زنان را هم به مشاركت مي طلبند و از آنجا كه پيشرفت و بلند پروازي در همه مشاغل معنا پيدا مي كند بعضي از زنان هم به آرامي از سلطه مردان خانواده بيرون مي آيند و به تنهايي رهبري باندي از قاچاق را به عهده مي گيرند.

اما اين زنان تعدادشان به تعداد انگشتان دست هم نمي رسد چون به قول داور شيخاوندي، جامعه شناس، مواد مخدر تجارت خشن و مردانه اي است و زنان به سختي مي توانند از سد مردها بگذرند و خود كارها را به دست بگيرند، بنابراين بيشتر آنها در حد خرده پاها باقي مي مانند. به گفته امان الله مقدم، جامعه شناس كه تحقيقي درباره زنان قاچاقچي مواد مخدر استان هاي كرمان، زاهدان و فارس انجام داده اكثر زنان زنداني اين استان ها جرمشان مواد مخدر است.

در اين خصوص وقتي از معاون فرماندهي انتظامي استان كرمان سئوال كرديم فقط حاضر شد بگويد: زناني كه در كار خريد و فروش مواد در اين شهر (كرمان) هستند اهل خود كرمان نيستند و متعلق به مناطق حاشيه اي و اطراف هستند.

داور شيخاوندي با اشاره به اينكه فقط در شهرهاي مرزي زنان قاچاقچي وجود ندارد بلكه در تهران و هر شهر و روستايي كه علاقه به مواد باشد زنان هم خواسته و ناخواسته در اين تجارت مشاركت دارند، مي گويد: «اما زنان بيشتر قرباني هستند تا معامله گران اصلي. بخشي از زن ها براي كمك به مخارج خانواده اين كار را مي كنند و بخشي ديگر براي آنكه با درآمدش هزينه اعتياد خود را تامين كنند.

بعضي اوقات يكي از مردان خانواده زن ها را وارد اين چرخه مي كنند و بعضي اوقات مردان غريبه. اما تحقيقات نشان داده است زنان ايراني كمتر به صورت مستقل وارد اين چرخه شده اند.»

زن 37 ساله خراساني كه وقتي مي خندد دو نگين طلا در ميان دندان هاي سياه و نصف و نيمه اش مي درخشد از وقتي يادش مي آيد كنار منقل پدرش چمباتمه مي زده و ترياك پدرش را دود مي كرده، 8 نفر عضو خانواده اش معتاد بودند و او از وقتي 12 سالش بود همراه پدرش و گاهي به تنهايي ترياك و هروئين به مشتريان مي رساند. در 15 سالگي هم با يكي از مشتريان پدر كه از قضا هم سن پدرش بوده ازدواج مي كند.

او مجبور بود براي هميشه موادها را زير چادر، در ساك خريدش و يا در جيب هاي مانتوش پنهان كند و به مشتريان برساند. وقتي حرف مي زند بيشتر مي خندد و تو فكر مي كني اين خنده ها بيشتر براي اين است كه دو دندان طلايش را نشان بدهد، تنها ثروتش كه به ته سقف دهانش چسبيده است. با همان خنده هاي طلايي مي گويد خوشحالست كه دو دخترش را از دايره دود و دم دور نگه داشته است.

امان الله مقدم، با توجه به تحقيقاتش مي گويد: بيشتر زن هاي مورد تحقيق از جواني وارد اين تجارت شده اند و بعد از دوره جواني به معتادان حرفه اي تبديل شده اند. شهرهايي مانند كرمان، زاهدان و فارس به دليل شرايط مساعدشان؛ نزديكي به مرزها و محل عبور كالاهاي قاچاق از جمله شهرهاي پرخطر به حساب مي آيند.

عوامل اقتصادي، بي پناهي، بيكاري، بي سرپرست بودن و عدم اطمينان به آينده آنها را به اين سمت مي كشاند با اين حال زيربنايش عامل فقر است. بيشتر هم زنان روستايي استان هاي پرخطر مورد بهره كشي قرار مي گيرند و تا زماني كه توانايي جسمي دارند از آنها كار كشيده مي شود. زنا ن قاچاقچي تحقيق ما حداكثر سنشان 40 سال بود. يعني از اين سن به بعد از ديدگاه تجارت مواد مخدر كارايي لازم را ندارند و بايد از دور خارج شوند.»

امان الله مقدم درباره دليل جذب زنان در خريد و فروش مواد مخدر مي گويد: «زنان به دليل نوع پوشاك و داشتن حجاب بهتر مي توانند مواد جابجا كنند و پليس كمتر به آنها مشكوك مي شود. چادر و مانتو و كيف هاي زنانه براي نقل و انتقال مواد خيلي مناسب هستند.

به خصوص اگر مشتريان آنها خود زن ها باشند و يا اگر قرار باشد كه آنها را در خانه ها يا مكان هاي سربسته تحويل مشتري بدهند. در ضمن زنان مي توانند نقش هاي ديگري نيز براي مشتريان خود داشته باشند كه اين را رئيس باند به خوبي مي داند و از آن بهره برداري مي كند.»

اما اين جامعه شناس هم معتقد است كه زنان نادري توانسته اند در اين حيطه پيشرفت كنند و به اصطلاح رئيس باند مواد مخدر شوند: «مردها نمي گذارند كه زنان در رتبه هاي بالاتري قرار گيرند و بيشتر آنها را تا مرز ميانسالي در خرده پايي نگه مي دارند. به عبارتي زنان قرباني اين تجارت هستند بدون پيشرفت!»