مشاور معاون حفظ، احيا و ثبت آثار تاريخي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اعلام كرد: شرايط بخش هايي از ديوار ورودي پله هاي تخت جمشيد چنان بحراني است كه با كوچك ترين زلزله، احتمال ريزش آنها وجود دارد.

دكتر
سيدعبدالعظيم اميرشاه كرمي در گفت و گو با ايسنا، افزود: در قسمت چپ
پله هاي ورودي تخت جمشيد، تعدادي از سنگ هاي ديوار دچار هوازدگي شديد شده و
علاوه بر پوسيدگي و هوازدگي سنگ ها، ترك هايي در سه نقطه از ديوار به وجود
آمده است. به همين دليل، استحكام بخشي و مرمت اين نقاط كه حالت بحراني
دارد، بايد در اولويت قرار گيرد، زيرا احتمال ريزش آنها با كوچك ترين زلزله
وجود دارد.

اين متخصص سازه، ژئوتكنيك و مدل سازي توضيح داد:
به لحاظ مهندسي، مهم ترين بخش سازه هاي تخت جمشيد، ديواري است كه صفه، پشت و
درون آن قرار گرفته است. اين ديوار علاوه بر وزن خود و تأسيسات روي آن،
نيروي رانش مصالح پركننده پشت آن را نيز تحمل مي كند.

او ادامه داد:
عوامل آسيب رسان به اين ديوار شامل زلزله (تخت جمشيد دست كم روي دو گسل
فرعي قرار دارد)، شيب دامنه و احتمال اختلاف نشست، رطوبت زمين و داخل صفه و
تبخير از سطح ديوار به علت خشكي هوا و وزش باد است.

شاه كرمي با
بيان اين كه براي حفاظت و بهره گيري از تخت جمشيد بايد آن را از منظرهاي
مختلف نگاه و راه برخورد با آن را انتخاب كرد، گفت: براي اين كار،
استعدادهاي نهفته در تخت جمشيد كه براساس آنها، اين بنا برپا مانده، با
توجه به اين كه در شرايط سخت زمين شناسي و آب وهوايي است، بايد شناسايي و
بازخواني شود تا از تخت جمشيد بتوان حفاظت كرد.

شاه كرمي ادامه داد:
تخت جمشيد از منظر مهندسي، سازه اي پيوسته، نرم و با عملكرد بسيار مناسب
در مقابل بارهاي زلزله و دفع رطوبت است. سازه باربر آن فقط از دو نوع
مصالح، يعني سنگ معدني آهكي و برحسب مورد، ماسه سنگ (در مكان هايي خاص) و
بست هاي فلزي ساخته شده است. هم چنين ابتكار اصلي، در طرح اتصالات اصطكاكي
بدون ملات است. علاوه بر اين، ديوارهاي داخلي خشتي هستند و در شرايط زلزله
درون قاب هاي سنگي محبوس شده اند.

وي درباره نقاط بحراني تخت جمشيد
توضيح داد: با توجه به اين كه ديوارهاي باربر و برشي تخت جمشيد، خشتي و
بسيار قطور هستند و بين كلاف هاي سنگي مانند قاب هاي سردرها قفل و بست
شده اند، اين ديوارها براثر فرسايش و تخريب به خاك رس و با گذر زمان و
ايجاد مواد ارگانيك مانند ريشه گياهان به عوامل آسيب رسان تبديل و اكنون
اين آلاينده ها (خاك هاي آلوده) به داخل صفه و پشت ديوارها هدايت شده اند.

او
اظهار كرد: سيستم حفاظتي طراحي شده در بخش شمالي ديوار تخت جمشيد، در سمت
چپ پلكان از كار افتاده و اين ناحيه در شرايط بسيار بدي است. البته فرسايش
در ديوار سمت چپ به علت خاك هاي رس روي صفه بسيار شديدتر و بحراني تر از
سمت راست است، يعني سيستم حفاظتي سمت راست پلكان هنوز فعال است. هم چنين
سنگ هاي ديوار، آهكي است و فرسايش شيميايي، هيدرولوژيكي، حرارتي و مكانيكي
(تنش زياد) سبب شده است كه در سه محل از ديوار سمت چپ شرايط بحراني به وجود
آيد.

اين متخصص سازه، ژئوتكنيك و مدل سازي تأكيد كرد: در اين
راستا، دو موضوع اورژانسي را بايد در نظر گرفت و به آنها عمل كرد؛ نخست
اين كه بايد به فكر راه اندازي و مرمت مهندسي حفاظت از صفه در سمت چپ پلكان
بود، يعني سيستم هوادهي درون صفه (گربه روها) دوباره بايد احيا و
آلاينده هاي روي صفه (خاك هاي رس با بقاياي بيولوژيكي) منتقل شود. ديگر
اين كه استحكام بخشي و مرمت سه نقطه از ديوار سمت چپ پله ها كه حالت بحراني
دارد و احتمال ريزش آنها در كوچك ترين زلزله وجود دارد، بايد در اولويت
قرار گيرد.