اميررضا عليزاده مجد* - وجود تحريم ها در چند سال اخير باعث شد كه خبري از حضور برندهايي نظير كره يي، ژاپني و اروپايي در خطوط توليد ايران نباشد، برند هايي كه در دهه 80 و اوايل 90 پاسخگوي نياز طبقه متوسط جامعه ايران بود. اما برخي برند هاي چيني در غيبت برندهاي ژاپني و كره يي از شكاف ايجادشده نهايت بهره را برده و به بياني مي توان گفت كه كشف فرصت كرده و در بازار ايران به خصوص در بازار طبقه متوسط با حجم وسيعي از فروش ورود پيدا كردند.

استراتژي كشور چين ورود به بخشي بسيار جذاب در كشور ايران به نام طبقه متوسط بود. طبقه متوسط جامعه از نظر تاريخي به عنوان طبقه يي از جامعه در نظر گرفته مي شود كه بالاتر از كارگر و دهقان و پايين تر از طبقه اشراف بوده است. در گذشته فرض بر اين بود كه اين طبقه الگوي رفتاري متفاوتي با سطح بالاتر و پايين تر از خود دارد. در جامعه امروز نيز طبقه متوسط به عنوان بخشي از جامعه كه مابين طبقه فقير و غني واقع شده است، تعريف مي شود.

افراد طبقه متوسط، پول كافي براي رفع تمامي نيازهاي اصلي خود مانند خوراك و مسكن را دارند. پس مي توان گفت كه پول اضافي براي بهره گيري از ديگر كالاها و خدمات مورد نياز خود را دارند و به بياني بهتر قادرند براي بخشي از نيازهاي غيرضروري خود نيز هزينه كنند. طبقه متوسط به شكل فعلي تا اوايل قرن بيستم وجود نداشت و دو نقطه از جهان كه براي نخستين بار طبقه متوسط در آنها ظهور پيدا كرد، اروپا و ايالات متحده امريكا بود.

احتمال دارد افرادي كه روزي فقير بوده و سال ها بعد كاملا ثروتمند شوند اما پيش از آنكه ثروتمند تلقي شوند، مدتي جزو طبقه متوسط جامعه بوده اند. يك اتومبيل انعكاس دهنده تصويري است كه مالك آن از خود مجسم كرده است؛ همه دوست دارند، هنگامي كه با خودرو خود مشغول رانندگي هستند، ديده شوند و ديگران شاهد موفقيت آنها باشند. به بياني بهتر مي توان گفت؛ فردي كه در قشر متوسط قرار مي گيرد رفتارش در مصرف با قشر فقير جامعه تفاوت دارد.

اين نكته يي كه خودروسازان هوشمند داخلي به آن توجه كرده اند و متعاقب آن شاهد ورود خودروهاي شاسي بلند با حدود قيمت 60ميليون تومان در بازار هستيم. اما شرايط سياسي اخير مي تواند اثر قابل توجهي بر بازار اين خودروها داشته باشد، چراكه با ورود مجدد برند هاي فرانسوي، ژاپني، آلماني، كره يي و ديگر برندهاي كلاس متوسط جهاني به خطوط توليدي كشور از يك سو و افزايش نسبي سرانه درآمد از سوي ديگر، جايگاه اين خودروي هاي چيني در كشور جابه جا شده و شايد تبديل به خودروهاي اقشاري شود كه كم درآمد تر بوده اند.

البته اين پديده را در خودروهاي وارداتي نيز مي توان متصور بود؛ به طور مثال اگر ورود خودروهاي با حجم موتور بالاي 2500سي سي يا برند هاي خاص امريكايي و اروپايي به كشور با مكانيسمي همانند ورود اين خودروها به مناطق آزاد كشور (ارس، اروند و انزلي) انجام شود، شايد توجه به برند هايي همانند تويوتا، هيوندايي و كيا در ميان ثروتمندان بسيار كمرنگ شده و اقشار متوسط از اين خودروها استفاده كنند.

*پژوهشگر و مدرس دانشگاه/ تعادل