پول نیوز، سمیه علی اصغری، بازار نفت با در نظر گرفتن تغییرات قیمت اغلب حالتی بی ثبات را تجربه کرده است. نوسانات قیمت مکرر و بزرگ بوده اند. اما طی چند سال گذشته با اندازه گیری انحراف معیار قیمت ها از میانگین خود، بازار طلای سیاه به تدریج نوسانات کمتری را تجربه کرده است. در همین راستا، نفت خام برنت در محدوده 110 دلار در هر بشکه بوده است.

آیا این بدان معنی است که تداوم این جریان و ثبات هر چه بیشتر در بازار نفت را شاهد خواهیم بود؟ کارشناسان امیدوارند که این گونه باشد، اما بازگشت نوسانات قیمت با قدرتی بیشتر نیز شگفتی چندانی را به همراه نخواهد داشت. در حقیقت، بازار نفت پیچیده تر از آن است که بر اساس شرایط دو سال گذشته قضاوت شود.

کاهش نقش نفت خام وست تگزاس اینترمدیت

به گزارش گروه بین الملل پول نیوز، به عنوان یکی از شاخص های بازار نفت خام، نقش نفت خام آمریکا رو به کاهش است. حجم معامله شده این محصول در بازار معاملات آتی طی سال 2011 به بیشینه 8.3 میلیون قرارداد رسید، اما این رقم در سال 2013 به هفت میلیون کاهش یافت. در همین زمان، مشکلات حمل و نقل نفت خام در آمریکا، وست تگزاس اینترمدیت را از بازار بین المللی جدا کرد.

در مقابل، نقش نفت خام برنت به عنوان یک شاخص، رو به افزایش است. حجم معامله شده این محصول از 3.5 میلیون قرارداد در سال 2009 به 7.5 میلیون در سال 2013 رسیده و احتمالا این رقم با حضور خریداران و فروشندگان بیشتر افزایش خواهد یافت.

به طور کلی، بازار آمریکا با افزایش تولید نفت خام و صادرات فرآورده ها تعریف می شود. تولید آمریکا در ماه فوریه برابر با 8.1 میلیون بشکه در روز و یا سه میلیون بشکه در روز بالاتر از سال 2006 بوده است. این افزایش تولید به واسطه افزایش تولید نفت شیل حاصل شده است. واردات نفت خام آمریکا نیز از 10.75 میلیون بشکه در روز در اواسط سال 2006 به 7.75 میلیون بشکه در اواسط سال 2013 رسید.

همچنان مسیری طولانی در زمینه خودکفایی نفتی آمریکا وجود دارد. اگرچه بخش اعظم واردات نفت خام آمریکا از نیمکره غربی صورت می گیرد، اما وابستگی این کشور به خاورمیانه نیز همچنان قابل توجه و نزدیک به دو میلیون بشکه در روز است. صادرات فرآورده ها از آمریکا نیز از 1.9 میلیون بشکه در روز در ژوئن 2010 به 3.7 میلیون بشکه در ماه فوریه سال جاری میلادی رسیده است.

تقاضای راکد در اروپا

شرایط در اروپا متفاوت بوده و تولید نفت خام رو به کاهش و تقاضا برای نفت راکد است. اروپا وابستگی بیشتری به واردات فرآورده ها دارد. توان عملیاتی پالایشی اروپا از 13 میلیون بشکه در روز در سال 2005 به 10 میلیون بشکه در ژوییه 2013 رسیده است.

در آسیا و خاورمیانه تولید نفت خام و ظرفیت پالایشگاهی در حال افزایش و هر دو با افزایش روزافزون تقاضا برای نفت و فرآورده ها مواجه هستند. به عنوان مثال، توان عملیاتی پالایشی چین در سال 2013 به 10 میلیون بشکه در روز افزایش یافته و واردات نفت خام این کشور در حال حاضر شش میلیون بشکه در روز است.

برترین تولیدکنندگان نفت خام در سال 2013 بر اساس میلیون بشکه در روز به ترتیب روسیه (10.04)، عربستان (9.39)، آمریکا (7.5)، چین (4.17)، عراق (3.03) و ایران (2.7) بوده اند. این کشورها در مجموع 37.03 میلیون بشکه در روز نفت تولید کرده اند که به میزان 0.53 میلیون بشکه بیشتر از آمار سال 2012 بوده است.

به اعتقاد برخی کارشناسان، تولید نفت خام به ویژه از آمریکا و عراق، همچنان افزایش خواهد یافت. از سوی دیگر مسائل مروبط به تحریم های خصمانه اعمال شده علیه ایران و آینده روابط ایران و غرب نیز بسیار تاثیرگذار خواهد بود. این انتظارات به تنهایی می توانند کاهش اخیر در قیمت های نفت خام را تشریح کنند. از این رو، طی روزهای پیش رو ممکن است اوپک نیازمند تنظیم سقف تولید نفت خود برای نگه داشتن قیمت ها در سطحی قابل قبول باشد.