نون نفت؛ سال استثنایی نفت در بازار جهانی!

پول نیوز؛ نازنین افتخار - طلای سیاه یا نفت همان منبع انرژی است که کشور های دارنده اش را  ثروتمند و همواره مرکز توجه بازار تجارت جهانی قرار داده است. بی اغراق یکی از موضوعات داغ و همیشگی اقتصاد جهانی، چالش های انرژی تجدید ناپذیری مثل نفت است. 

از همین رو با آغاز اجلاس اوپک در وین، با سید محمد علی خطیبی طباطبایی، نماینده ی سابق ایران در اوپک و مدیر فروش نفت بین الملل در دولت قبل؛ گفتگویی درباره ی چالش های نفت، این انرژی ارزشمند؛ ترتیب دادیم:
آقای خطیبی؛ به ما بگویید نوسانات قیمت جهانی نفت خام تحت تاثیر چه عواملی است؟ قیمت های نفت از دو عامل متاثر هستند. یکی عوامل اقتصادی عرضه و تقاضا است و دیگری عوامل غیر اقتصادی مثل عوامل روانی و ژئوپلیتیک. از نظر اقتصادی افزایش قیمت های نفت در این دوران توجیهی ندارد چون بازار، یک بازار متعادل است اما از نظر مسائل ژئوپلیتیک، تنش هایی که در مناطق حساس مثل خلیج فارس و خاورمیانه به وجود می آید، بازار نفت را متاثر می کند. 
با توجه به گزارش وزارت نفت آمریکا این کشور با  کاهش ذخایر نفتی پس از افزایش صادرات رو به رو شده است، به ما بگویید پیامد های این موضوع برای اقتصاد جهانی چیست؟ آمریکا پیش از این صادرکننده نبود اما با افزایش تولید و عبور آن از حدود 12 بشکه در روز، آمریکا تبدیل به یک صادرکننده ی نفت شد. این کشور در حال حاضر نفت میعان یا نفت غیر مرسوم شِل اویل (Shell Oil) را تولید می کند و همان را نیز صادر می کند و از آنجایی که مصرف کننده ی بزرگی نیز هست، بازار روی ذخایر نفتی و فرآورده های نفتی آمریکا بسیار حساس است و به همین دلیل چنانچه ذخیره سازی ها کاهش پیدا کند، نگرانی بازار افزایش پیدا می کند.  خبرگزاری های بین المللی از کاهش ذخایر نفتی آمریکا ابراز نگرانی کرده اند و آن را محرک افزایش تنش بین ایران و آمریکا دانسته اند، شما در این باره چه نظری دارید؟ من ارتباطی بین این دو پیدا نمی کنم ولی این را می دانم که براساس مقررات آژانس بین المللی انرژی(IEA)، کشور های مصرف کننده ی صنعتی باید 90 روز ذخیره سازی داشته باشند که از این 90 روز ذخیره، 60 روز آن ذخایر تجاری و 30 روزش هم ذخایر استراتژیکی که متعلق به دولت ها است. بنابراین چنانچه ذخایر از مرز 90روز پایین تر باشند به نوعی مقررات آژانس زیر پا گذاشته می شود و امنیت انرژی آن ها به خطر انداخته می شود. در نتیجه کشور هایی مثل آمریکا که مصرف بالایی دارند، هر چه قدر ذخایر نفتی آن ها بیشتر باشد از امنیت بیشتری برای تامین نیاز هایشان برخوردار هستند. اگر ذخایرشان کاهش پیدا کند طبیعتاً امنیت انرژی آن ها پایین می آید و در شرایط اضطراری، ذخایر کمتری دارند. 
چرا اقتصاد جهانی تضعیف شده است؟ عرضه ی غیر اوپک، معمولا سالانه حدود 1میلیون بشکه و کمتر است. امسال رشد غیر اوپک بیش از 2میلیون بوده است. بازار از یک سو با عرضه ی بی سابقه ی غیر اوپک و از طرف دیگر با جنگ های تعرفه ای رو به رو هستیم. آمریکا و چند کشور صنعتی دیگر، جنگ های تعرفه ای راه انداخته اند. این شکل جنگ های تعرفه ای روی اقتصاد کشور های صنعتی تاثیر منفی دارد. تعرفه روی صادرات تاثیر دارد و زمانی که صادرات از تعرفه متاثر شود تولید نیز از قافله عقب نمی ماند و در مجموع اقتصاد کشور های صنعتی را ضعیف می کند. 
بر اساس توافق اجلاس جی20 ژاپن، آمریکا متعهد شده است که بحث های تعرفه ای را کنار بگذارد اما اینکه آمریکا چقدر به این تعهد وفادار بماند زیر سوال است! به هر حال چنانچه آمریکا جنگ های تعرفه ای را با کشور های دیگر کنار بگذار می تواند سبب رونق صادرات و رونق تولید شود و طبیعتا تاثیر مثبتی روی اقتصاد جهانی داشته باشد. 
تصمیم اوپک پلاس برای کاهش عرضه و تولید چگونه از قیمت ها حمایت خواهد کرد؟ بودجه ی اکثر کشور های صادرکننده ی نفت بین بازه ی بیش از 50 تا 60دلار به ازای هر بشکه بسته شده است. به همین خاطر هیچکس قیمت های پایین تر از چیزی که معین شده است را نمی پذیرد. از این رو اوپک پلاس در اجلاس قبلی بر سر سیاست کاهش تولید به منظور جلوگیری از سقوط قیمت ها توافق کرد. این سیاست کاهش قرار بود تولید را حدود 1میلیون و 200هزار بشکه کاهش دهد. اوپک متعهد شده بود 800بشکه را کم کند-که این اتفاق افتاد- و 400بشکه ی دیگر را قرار بود روسیه و چند تولیدکننده ی دیگر کاهش دهند که چندان به تعهداتشان پایبند نبوده اند. 
پیشبینی شما درباره ی تصمیم اجلاس اوپک چیست؟  اوپک یا باید قرارداد کاهش تولید 1میلیون و 200هزار بشکه را تا عملی شدن همه ی تعهدات تا پایان سال تمدید کند یا به طور کلی آن را لغو کند. زیرا ضعیف شدن اقتصاد جهانی به دلیل کاهش قیمت ها و از سویی عرضه ی بی سابقه ی کشور های غیر اوپک؛ سبب کاهش قیمت ها شده است. بازار در حال حاضر نمی تواند افزایش تولید را تحمل کند زیرا نیاز بازار به اندازه ای که باید تامین شده است و مازاد تولید تنها فشار بیشتر بر قیمت ها خواهد بود. پیشبینی من این است که سیاست فعلی تا پایان سال برقرار خواهد ماند.