به گزارش پول نیوز ، اگر خسارت خودروی شما ۵۰ میلیون تومان ارزیابی شود، الزاما همین ۵۰ میلیون را از شرکت بیمه دریافت نمیکنید. فرض کنید این نخستین خسارت جزئی شما در دوره بیمهنامه باشد و فرانشیز ۱۰ درصد اعمال شود؛ در صورت نبود کسورات دیگر، مبلغ قابل پرداخت حدود ۴۵ میلیون تومان خواهد بود و ۵ میلیون تومان بر عهده خودتان میماند. اگر استهلاک قطعات، کمبیمهگی یا محدودیتهای دیگری هم وجود داشته باشد، پرداخت نهایی کمتر میشود. به همین دلیل، عددی که کارشناس بهعنوان میزان خسارت اعلام میکند با مبلغ واریزی بیمه همیشه یکی نیست.
فرانشیز چیست و چرا وجود دارد
فرانشیز بخشی از هر خسارت است که طبق قرارداد بیمه، بیمهگذار خودش پرداخت میکند. این سهم ممکن است بهصورت درصدی از خسارت یا در بعضی قراردادها با حداقل مبلغ مشخص تعیین شود.
فلسفه فرانشیز این است که بخشی از ریسک همچنان بر عهده بیمهگذار بماند و خسارتهای بسیار کوچک الزاما به پرونده بیمه تبدیل نشوند. میزان دقیق آن باید در شرایط عمومی و خصوصی همان بیمهنامه بررسی شود.
پس اگر خسارت ۲۰ میلیون تومان باشد و فرانشیز آن حادثه ۱۰ درصد تعیین شده باشد، ۲ میلیون تومان سهم بیمهگذار است. البته این محاسبه فقط زمانی درست است که کسورات دیگری مانند استهلاک یا کمبیمهگی وجود نداشته باشد.
فرانشیز بیمه بدنه و درصد آن در نوبتهای خسارت
در شرایط رایج بیمه بدنه برای خسارتهای جزئی ناشی از حادثه و آتشسوزی، نوبت استفاده از بیمه روی درصد فرانشیز اثر دارد. در شرایط منتشرشده برای برخی بیمهنامههای استاندارد، خسارت اول با ۱۰ درصد و خسارت دوم و بعد از آن با ۲۰ درصد محاسبه میشود.
در محاسبه فرانشیز بیمه بدنه، خود واژه فرانشیز را باید جدا از پوشش اصلی بیمه بدنه دید؛ درصد درجشده در قرارداد از مبلغ خسارت کسر میشود و کسورات دیگری مانند استهلاک نیز ممکن است جداگانه روی رقم نهایی اثر بگذارند.
| نوبت خسارت جزئی | فرانشیز نمونه رایج | پرداخت بیمه از خسارت ۵۰ میلیون تومانی در صورت نبود کسر دیگر |
| خسارت اول | ۱۰٪ | حدود ۴۵ میلیون تومان |
| خسارت دوم | ۲۰٪ | حدود ۴۰ میلیون تومان |
| خسارت سوم و بعد از آن | ۲۰٪ در این الگوی قراردادی | حدود ۴۰ میلیون تومان |
این جدول یک الگوی قراردادی رایج را نشان میدهد، یک درصد ثابت و اجباری برای تمام شرکتها نیست. در بعضی بیمهنامهها ممکن است برای خسارت سوم درصد دیگری نوشته شده باشد. ملاک نهایی، شرایط خصوصی و متن قرارداد خود بیمهگذار است.
نوع حادثه هم مهم است. برای مثال، در برخی شرایط استاندارد، فرانشیز خسارت کلی ناشی از حادثه یا آتشسوزی ۱۰ درصد و فرانشیز سرقت کلی یا جزئی ۲۰ درصد تعیین میشود. شکست شیشه بهتنهایی نیز اگر بهعنوان پوشش تکمیلی خریداری شده باشد، میتواند فرانشیز خاص خودش را داشته باشد.
سن و سابقه رانندگی هم ممکن است فرانشیز را بیشتر کند. در برخی شرایط بیمهنامه، اگر راننده هنگام حادثه کمتر از ۲۵ سال داشته باشد یا سابقه گواهینامه او کمتر از ۳ سال باشد، درصد اضافهای به فرانشیز حادثه افزوده میشود. بنابراین فقط بار اول یا دوم بودن خسارت برای پیشبینی مبلغ پرداخت کافی نیست.
کسورات دیگری که از خسارت کم میشود
فرانشیز تنها عامل کاهش مبلغ پرداختی نیست. در خسارت جزئی، شرایط عمومی بیمه بدنه هزینه تعمیر و قیمت روز قطعات تعویضی را مبنا قرار میدهد و سپس استهلاک و فرانشیز از آن کم میشود. هزینه متعارف نجات و حمل نیز در حدود مقرر به محاسبه اضافه میشود.
مهمترین کسر دیگر، استهلاک قطعات تعویضی است. برای قطعاتی غیر از شیشهها و شیشه چراغها، از شروع سال پنجم تولید خودرو به بعد، سالانه ۵ درصد استهلاک در نظر گرفته میشود و سقف آن ۲۵ درصد است.
برای مثال اگر قطعهای ۲۰ میلیون تومان ارزش داشته باشد و ۱۵ درصد استهلاک مشمول آن شود، ۳ میلیون تومان از ارزش آن قطعه در محاسبه خسارت کم میشود. این کسر مستقل از فرانشیز حادثه است.
باتری و لاستیک نیز قاعده جداگانه دارند. در شرایط عمومی بیمه بدنه، خسارت این اقلام در اثر خطرات بیمهشده تا ۵۰ درصد قیمت نو قابل پرداخت است. بنابراین تعویض لاستیک آسیبدیده الزاما به معنی پرداخت کل قیمت لاستیک نو نیست.
موضوع مالیات هم باید دقیق خوانده شود. مالیات بر ارزش افزوده بهطور خودکار «فرانشیز» محسوب نمیشود. اینکه هزینههای مالیاتی یا جانبی فاکتور تعمیر در خسارت قابل پرداخت باشد، به شرایط بیمهنامه، پوششهای خریداریشده و مدارک هزینه بستگی دارد. بعضی قراردادها برای هزینههای ارزش افزوده یا گمرکی پوشش تکمیلی جداگانه دارند.
لوازم و تجهیزات اضافه نیز فقط وقتی در محاسبه قرار میگیرند که جزو تجهیزات استاندارد خودرو باشند یا در بیمهنامه بهعنوان لوازم مورد بیمه درج شده باشند. تجهیزی که بعدا روی خودرو نصب شده اما به بیمهگر اعلام نشده است، الزاما جزو سرمایه بیمهشده نیست.
یک عامل مهم دیگر کمبیمهگی است. اگر خودرو هنگام صدور بیمهنامه کمتر از ارزش واقعی بیمه شده باشد، بیمهگر میتواند خسارت را به همان نسبت کاهش دهد. فرض کنید خودرو در روز حادثه ۱ میلیارد تومان ارزش دارد اما فقط به مبلغ ۸۰۰ میلیون تومان بیمه شده است؛ در این وضعیت نسبت بیمهشدگی ۸۰ درصد است و این موضوع میتواند روی جبران خسارت اثر بگذارد.
حذف یا خرید فرانشیز چگونه عمل میکند؟
بعضی شرکتهای بیمه پوشش تکمیلی کاهش یا حذف فرانشیز ارائه میکنند. این پوشش جزو تعهد پایه و اجباری همه بیمهنامههای بدنه نیست و شرایط آن از یک بیمهگر به بیمهگر دیگر فرق دارد.
برای دریافت این مزیت معمولا باید حقبیمه بیشتری پرداخت شود. اما نرخ واحد و سراسری برای خرید فرانشیز وجود ندارد؛ قیمت میتواند به ارزش خودرو، نوع پوشش، سقف تعهد و مقررات شرکت بیمه وابسته باشد.
نکته مهم، محدودیت پوشش است. ممکن است حذف فرانشیز فقط برای نخستین خسارت حادثه اعمال شود یا سرقت، خسارت کلی و برخی پوششهای اضافی را شامل نشود. بنابراین عنوان حذف فرانشیز بهتنهایی کافی نیست و باید استثناها و تعداد دفعات استفاده بررسی شود.
از نظر اقتصادی، این پوشش برای همه خودروها تصمیم یکسانی نیست. اگر خودرو ارزش بالایی دارد یا هزینه تعمیر قطعات آن زیاد است، حذف ۱۰ درصد فرانشیز از یک خسارت ۲۰۰ میلیون تومانی میتواند معادل ۲۰ میلیون تومان تفاوت ایجاد کند. در مقابل، اگر افزایش حقبیمه پوشش تکمیلی زیاد باشد و ریسک استفاده پایین ارزیابی شود، ممکن است خرید آن توجیه کمتری داشته باشد.
انتخاب بیمه بدنه با فرانشیز مناسب
مقایسه بیمهنامه فقط با عدد حقبیمه میتواند گمراهکننده باشد. دو قرارداد با قیمت نزدیک ممکن است در فرانشیز حادثه، سرقت، استهلاک، پوشش نوسان قیمت یا شکست شیشه تفاوت داشته باشند.
هنگام خرید بیمه بهتر است کنار قیمت، دستکم ۵ مورد را بررسی کنید: درصد فرانشیز خسارت اول، درصد خسارتهای بعدی، فرانشیز سرقت، شرایط استهلاک و پوششهای تکمیلی قابل انتخاب. ارزش درجشده برای خودرو نیز باید به قیمت واقعی روز نزدیک باشد.
برای خودروهای گرانقیمت، اختلاف چند درصدی فرانشیز رقم کوچکی نیست. در خسارت ۳۰۰ میلیون تومانی، تفاوت فرانشیز ۱۰ و ۲۰ درصدی معادل ۳۰ میلیون تومان است. این عدد میتواند از اختلاف حقبیمه دو پیشنهاد بسیار بیشتر باشد.
همچنین باید مشخص شود پوشش نوسان ارزش خودرو وجود دارد یا نه. اگر ارزش بازار خودرو در طول مدت بیمه بهطور جدی بالا برود اما سرمایه بیمهشده اصلاح نشود، کمبیمهگی میتواند در زمان خسارت مسئلهساز شود.
سوالات پرتکرار
۱. فرانشیز بیمه بدنه چند درصد است؟
برای خسارت جزئی اول، ۱۰ درصد یک نرخ رایج است.
در برخی شرایط استاندارد، خسارت دوم و بعد از آن با ۲۰ درصد فرانشیز محاسبه میشود. با این وجود، نوع خسارت و شرایط خصوصی بیمهنامه میتواند درصد دیگری تعیین کند. سرقت نیز معمولا فرانشیز متفاوتی از حادثه دارد.
۲. فرانشیز را میشود حذف کرد؟
در بعضی بیمهنامهها بله، اما این امکان همگانی و رایگان نیست.
برخی بیمهگران پوشش اضافی حذف یا کاهش فرانشیز دارند. برای آن حقبیمه بیشتری دریافت میشود و ممکن است فقط یک خسارت یا برخی خطرها را پوشش دهد. قبل از خرید باید دامنه و استثناهای پوشش خوانده شود.
۳. خسارت بیمه بدنه چطور محاسبه میشود؟
هزینه تعمیر و قطعات مبنا قرار میگیرد و کسورات قراردادی از آن کم میشود.
در خسارت جزئی، قیمت روز قطعات تعویضی و دستمزد متعارف بررسی میشود. سپس فرانشیز، استهلاک احتمالی و سایر کسورات اعمال میشود و هزینههای قابل قبول نجات و حمل در حدود قرارداد اضافه میشود.
۴. بیمه بدنه چقدر از خسارت را میدهد؟
یک درصد ثابت برای همه پروندهها وجود ندارد.
اگر خسارت نخست ۵۰ میلیون تومان و فرانشیز ۱۰ درصد باشد و هیچ کسر دیگری وجود نداشته باشد، حدود ۴۵ میلیون تومان پرداخت میشود. اما استهلاک، کمبیمهگی، نوع خطر و شرایط خصوصی قرارداد میتوانند مبلغ نهایی را کمتر کنند.
آژانس خلاقیت کوانتا