پول نیوز، مازیار دانیالی - با توجه به تقاضای ضعیف در کشورهای توسعه یافته که در حال حاضر به مانع رشد در کشورهای نوظهور شامل بازیگران اصلی در آسیا و آمریکای لاتین تبدیل شده، بسیاری بر این عقیده اند که دوران همگرایی درآمد به پایان رسیده است.

به گزارش گروه بین الملل پول نیوز، همگرایی میانگین درآمدهای واقعی در کشورهای نوظهور با درآمدهای کشورهای توسعه یافته به احتمال زیاد تا دهه 2020 ادامه می یابد. این فرآیند از اواخر دهه 1980 آغاز شده و بدون وقفه، به استثنای بحران مالی آسیا در سال های 1997 و 1998، ادامه داشته است. آهنگ همگرایی طی و پس از بحران مالی جهانی در سال های 2008 و 2009 سرعت بیشتری به خود گرفت. مجموع میانگین ضریب متغیر در سرانه رشد درآمد از دو درصد در دو دهه پیش به بیش از چهار درصد در بازه زمانی 2008 تا 2012 افزایش یافت. با آغاز روند بهبود شرایط در اقتصادهای پیشرفته، ضریب متغیر رشد به احتمال زیاد بار دیگر کاهش یافته، شاید به حدود دو درصد، که همچنان به معنای همگرایی پایدار با آهنگی مناسب است.

بر همین اساس، آن گونه که برخی در اوایل تابستان گذشته یعنی زمانی که "بن برنانکی"، رئیس فدرال رزرو خبر از کاهش احتمالی برنامه محرک رشد این بانک داد، ادعا کردند، مهمانی برای بازارهای نوظهور به پایان نرسیده است. اقتصادهای نوظهور از آن زمان به واسطه نرخ ارز و قیمت دارایی ها بخش قابل توجه ای از آن چه که از دست داده بودند را بار دیگر احیا کرده اند.

یکی از بخش های اصلی فرآیند همگرایی اقتصادی که از اواخر دهه 1980 آغاز شده، رشد برای جبران عقب ماندگی بوده است. بازارهای نوظهور موسسات و مهارت های پایه مورد نیاز برای واردات و انطباق فناوری که آسان تر از ایجاد فناوری های جدید از ابتدا بوده است را توسعه داده اند. آهنگ رشد برای جبران عقب ماندگی تنها به تدریج در طول زمان کاهش یافته است.

فرآیند جبران عقب ماندگی در داخل کشورها نیز رخ داده و نیروی کار از فعالیت های روستایی با بهره وری پایین به سوی فعالیت های شهری با بهره وری بالا حرکت کرده و شرکت هایی با بهره وری پایین در تمامی بخش ها به تقلید از همتایان پیشرفته تر خود پرداخته اند. افزون بر این، انتقال و گسترش فناوری به واسطه سرمایه گذاری مستقیم خارجی، انقلاب اطلاعات که دسترسی به دانش را تسهیل کرده، افزایش تجارت و جهانی شدن بازارهای مالی طی چند دهه گذشته به طور قابل توجهی تسهیل شده است.

مجموع این عوامل در کشورهای نوظهور به کار گرفته شده اند. فراتر از عوامل جهانی، رشد برای جبران عقب ماندگی سریع نیازمند سرمایه گذاری مناسب هم در سرمایه انسانی و هم در سرمایه فیزیکی است. تکنیک های جدید تولید، محصولات جدید و یا بهبود محصول به طور معمول در ماشین آلات و مهارت های جدید گنجانده شده اند.

چین به طور متوسط حدود 43 درصد از تولید ناخالص داخلی خود را طی بازه زمانی 2000 تا 2013 سرمایه گذاری کرده است. آسیایی های نوظهور به استثنای چین اما از جمله هند، حدود 28 درصد از تولید ناخالص داخلی خود را طی این بازه زمانی سرمایه گذاری کرده اند. این در شرایطی است که سهم سرمایه گذاری برای آمریکای لاتین تنها 21 درصد بوده است. این مساله به تنهایی می تواند بخش اعظم تفاوت میان چین در یک دسته بندی ویژه خود، آسیای نوظهور و آمریکای لاتین را شرح دهد. کیفیت مهارت ها و آموزش و پروش تنها با یک واحد اندازه گیری واحد به راحتی قابل ارزیابی و بررسی نیست، اما شواهد فراوانی وجود دارند که آمریکای لاتین هنگامی که جمع مهارت ها مد نظر قرار می گیرد، در پس اکثر آسیایی های نوظهور قرار دارد.

البته بسیاری از عوامل دیگر بر رشد و همگرایی تاثیرگذار بوده که از آن جمله می توان به ثبات اقتصاد کلان، کارایی و استحکام بخش مالی، روابط تجاری، کیفیت مدیریت عمومی، عوامل جمعیت شناسی و عوامل سیاسی اشاره کرد.

اگرچه نرخ رشد سالانه چین از 9 درصد به 7 درصد رسیده، اما دومین اقتصاد بزرگ جهان به احتمال زیاد روند همگرایی را به سرعت ادامه می دهد. آهنگ همگرایی در دیگر اقتصادهای نوظهور آسیا از سرعتی معقول برخوردار بوده، اگرچه میزان آن با چین برابر نمی کند. اما در غیاب اصلاحات ساختاری که توانایی سرمایه گذاری و بهبود شرایط آموزش و پرورش را افزایش می دهند، آمریکای لاتین به احتمال زیاد با آهنگ بسیار کند همگرایی مواجه خواهد بود.