هرگاه صحبت از معدنکاری به میان می آید، اولین چیزی که در ذهن هر شخص تداعی می شود، افراد زحمت کشی هستند با دستانی به سیاهی زغال که هر لحظه در معرض خطر قرار دارند.

کارگرانی که طی روز رنگ خورشید را نمی بینند و مجبورند در گرمای شدید خود را در لباسهای ایمنی محبوس کنند. با وجود این که این حرفه جزو مشاغل سخت و زیان آور است و همه ساله شاهد وقوع حوادث تلخ معدنی در کشور هستیم، اما دیده می شود که کمتر به این بخش توجه می شود.

به دلیل اهمیت این شغل و دانستن علت وقوع حوادث معدنی و نقش نیروی انسانی در آن به سراغ پرهام خواجه پور مدیر ایمنی، بهداشت و محیط زیست شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران رفتیم تا از آخرین وضعیت ایمنی معدنکاران مطلع شویم.

وی در ابتدا با بیان این که، معدنکاری به خصوص در معادن زغالسنگ جزو کارهای سخت و زیان آور است که سازمان جهانی بهداشت کار هم در سال 2012 این شغل را مجددا جزو مشاغل پر ریسک و خطرناک قرار داده است، افزود: در ایران به دلیل ضخامت کم لایه های زغال و شکستگی های موجود، برخی مواقع معدنکاران ناچار به استفاده از روشهای سنتی می شوند که این امر میزان ریسک و خطر پذیری را افزایش می دهد.

بنا بر گزارش روابط عمومی شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران؛ خواجه پور در این خصوص اظهار داشت: در روش معدنکاری سنتی سهم نیروی انسانی در استخراج زغالسنگ حدود 70 درصد است که این مهمترین عامل مرگ معدنکاران در زمان وقوع حادثه است.

یادآوری می شود؛ چندی پیش در حادثه معدن خصوصی طبس که عملیات استخراج به صورت سنتی صورت می گیرد هشت، معدنکار جان خود را از دست دادند.

مدیر ایمنی، بهداشت و محیط زیست شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران، فرسودگی تجهیزات معادن را از دیگر عوامل وقوع حوادث دانست و گفت: در حال حاضر قدمت این تجهیزات به 40 سال پیش باز می گردد، بدین جهت باید هر چه سریعتر اقدامی جهت به روز رسانی آنها صورت گیرد، البته این اقدام نیازمند صرف هزینه بسیاری است.

وی از نظارت به عنوان کلید اصلی جلوگیری از حوادث معدنی نام برد و افزود: در بخش ایمنی علاوه بر افزایش ممیزی و بازرسی ها، باید با بکارگیری تجهیزات مناسب نقاط پر خطر کنترل شده و در صورت وجود مشکل تا زمان رفع خطر، کار موقتا تعطیل شود.

خواجه پور در پاسخ به این که، هم اکنون چه اقداماتی در این خصوص صورت گرفته است، گفت: تلاش کردیم تمامی معادن تابع شرکت به سیستم گاز سنج دیجیتالی مجهز شوند، عملکرد این سیستم به گونه ای است که اگر میزان گاز بیش از حد مجاز باشد، این دستگاه بلافاصله اخطار می دهد.

وی افزود: همچنین اگر در نقطه ای مشکل ریزش یا ایمنی وجود داشته باشد بازرس دستور تعمیر داده و آن واحد تا زمان رفع مشکل تعطیل می کند، زیرا نظارت بازرسان می تواند تا 70 درصد خطرات معدنکاری سنتی را کاهش دهد.

خواجه پور، آموزش معدنکاران را از مهمترین اقدامات برای جلوگیری از بروز حوادث دانست و گفت: با توجه به این که، علت 80 تا 90 درصد حوادث معدنی عوامل انسانی هستند، باید کارگران در راستای ارتقا فرهنگ ایمنی آموزش داده شوند.

وی افزود: بدین منظور شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران علاوه بر برگزاری دوره های آموزشی، بازدیدهای ویژه که شامل بازدید بالاترین مقام معادن، معاونین و مدیر ایمنی از کارگاه ها و بخشهای استخراجی است، درج شعارهای ایمنی در فیش حقوقی کارکنان، انتشار تصاویر حوادث رخ داده، استفاده از تجربیات مجموعه های دیگر برگزاری مانورهای مختلف و متعدد اقدام به تقدیر از پیمانکاران و کارگران نمونه در حوزه ایمنی کرده تا میزان این حوادث را کاهش دهد.

وی تاکید کرد: از طرفی خرید تجهیزات ایمنی برای معدنکاران توسط این شرکت نشان دهنده این است که تا چه حد به ایمنی و جان کارگران اهمیت داده می شود.

خواجه پور در پاسخ به این سوال که با وجود چنین اقدامات ایمنی چرا همه ساله شاهد بروز حوادث برای معدنکاران کشور هستیم؟ گفت: بنده در مورد حوادثی که برای معادن بخش خصوصی رخ می دهد، اظهار نظر نمی کنم، اما برای معادنی که وظیفه تامین ایمنی آنها بر عهده شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران است، باید گفت که در سال 90 در معادن زغالسنگ تابعه حوادث منجر به مرگ نداشتیم که این جزو افتخارات شرکت محسوب می شود.

وی افزود: همچنین میزان وقوع حوادث معدنی در واحدهای زیر مجموعه شرکت نسبت به سال گذشته پنج درصد کاهش یافت.

وی در مورد چگونگی نظارت این شرکت به واحدهای زیر مجموعه خود، گفت: با تشکیل کمیته HSE و انتخاب اعضای آن از مدیران واحدهای بزرگ زیر مجموعه شرکت، همه ساله اقدام به برگزاری جلساتی کرده و برای سال آینده برنامه ریزی می کنیم که مدیر واحدها طبق این برنامه عمل کنند؛ اکنون هشت سال است که این اقدام صورت گرفته و واحدها طبق برنامه کمیته پیش رفته اند.

خواجه پور افزود: همچنین کمیته ایمنی وظیفه دارد سالانه دو مرتبه از واحدهای تولیدی بازدید کرده و طی این بازدید اگر مشکلی وجود داشته باشد آن را به مدیر مجموعه اطلاع دهد، آنها هم مکلف به رفع این مشکل هستند.

وی گفت: در جاهایی که خطر ملموس است طبق ماده 3 قانون ایمنی در معادن، بازرسان می توانند تا زمان اصلاحات آنجا را تعطیل کنند.

وی افزود: در این پروسه نظارت اولیه توسط بازرسان ایمنی همان واحد تولیدی صورت می گیرد و نظارت عالیه هم به عهده بازرسان این کمیته است.

خواجه پور در پاسخ به این که سرمایه گذاری این شرکت برای ایمنی معادن به چه میزان بوده است، اعلام کرد: هزینه ای که از سال 85 تاکنون برای ایمنی صرف شده هفت میلیارد تومان بوده است؛ این در حالی است که قرار است سه میلیارد تومان توسط سازمان توسعه و نوسازی معادن و مواد معدنی ایران و سه میلیارد تومان دیگر هم توسط شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران به ارتقای ایمنی معادن زغال سنگ شرکت های زیرمجموعه اختصاص یابد.