پایان پذیر بودن منابع طبیعی اقتصادی، کشورهای مختلف را بر آن داشت تا برای کسب درآمد بیشتر به صنایع اشتغال زا و پرمنفعت روی آورند. در این میان گردشگری سومین فعالیت اقتصادی پیشرو و درحال توسعه اقتصاد جهانی است که پس از صنایع نفت و خودروسازی باعث افزایش درآمد بسیاری از کشورهای دنیا حتی مناطقی که منابع چندانی ندارند شده است.
مزیت های نسبی صنعت گردشگری
كارشناسان معتقدند كه تأثيرات شگرف صنعت گردشگري در كاهش نرخ بيكاري، افزايش سطح درآمد ملي و رونق بازار صنايع دستي كه طبق آمار موجود10 ميليون نفر از طريق آن ارتزاق مي كنند تنها بخشي از مزاياي ويژه پرداختن به اين صنعت است. اين در حالي است كه به ازاي هر گردشگر ورودي 4 تا10 شغل ايجاد مي شود كه با احتساب تأثیرغیرمستقیم بر مشاغل دیگر در بخش هاي توليدي و خدماتي ايجاد شغل به 15 تا 18 نفر مي رسد. براي ایجاد هر فرصت شغلي در بخش خدمات و صنعت به 12 تا 25 هزار دلار سرمايه گذاري نيازاست، حال آن كه ایجاد شغل در بخش گردشگری به سرمايه گذاري اندكی نیاز دارد. يكي ديگر از مهم ترين مزيت هاي اين صنعت اين است كه ميزان اشتغال زايي در بخش جهانگردي 11/2 برابر سريع تر از ساير بخش ها است.
صنعت گردشگری قبل از بحران مالی جهانی
براساس اعلام سازمان جهانی جهانگردی، گردشگری در سال 2007 با ایجاد 856 میلیارد دلار درآمد در سطح جهان توانسته بود 3/10 درصد از سهم محصول ناخالص ملی دنیا را به خود اختصاص دهد. گردشگری یکی از پر رونق ترین فعالیت های اقتصادی جهان است. این صنعت در بسیاری از کشورها با رشد سریع تر نسبت به سایر بخش های اقتصادی و با ایجاد فرصت های شغلی جدید، یک صنعت پیشرو تلقی می شد. گردشگری به قدری در توسعه اقتصادی کشورها اهمیت دارد که اقتصاددانان آن را صادرات نامرئی نامیدند. حجم پولی که به واسطه جهانگردان دنیا در یک سال جابه جا می شد 2/5 برابر درآمد سالانه حاصل از فروش نفت کشورهای عضو اوپک بود. جهانگردی از پوياترين بخش هاي اقتصادي جهان بود كه سازمان تجارت جهاني صنعت جهانگردی پیش بینی می کرد در چند سال آينده از لحاظ درآمد در رأس همه صنايع موجود در دنيا قرار گیرد و بزرگ ترين بخش تجارت بين الملل را به خود اختصاص دهد. برطبق آمارهای ارائه شده از سوی سازمان گردشگری جهانی در میان سال های 1950 تا 2005 گردشگری بین المللی شاهد رشد فزاینده ای شد و حجم اقتصادی آن از 1/2 میلیارد دلار به بیش از 622 میلیارد دلار افزایش یافت. همچنین در سال 2007 وضعیت ایحاد اشتغال در این صنعت با حدود234 میلیون شغل به بیش از 8/2 درصد از کل شاغلان به کار در سطح جهان ارتقا یافت. اهمیت اقتصادی صنعت گردشگری و سفر همچنان با افزایش وسیع تعداد مسافران از 25میلیون نفر در فاصله سال های1950 به 783 میلیون در سال 2006 با میانگین رشد سالانه آن بالغ بر 5/6 درصد افزايش يافت.
سهم ايران از صنعت گردشگري جهاني
سازمان جهانی گردشگری در گزارش سال 1384اعلام کرد که رشد قابل توجه تعداد سفرگردشگران خارجی به خاورمیانه و دیدار از جاذبه های گردشگری این منطقه موجب آن شده است که این منطقه گردشگر پذیر به عنوان چهارمین منطقه گردشگری جهان تبدیل شده است. گزارش اين سازمان حاکی از آن است که روند ورودی گردشگران خارجی به خاورمیانه در سال ٢٠٠٤، 20 درصد افزایش داشته که پس از منطقه آسیا ـ اقیانوسیه با رشد ٢٩ درصدی، دارای بالاترين نرخ در زمینه جذب گردشگر بوده است. كل تعداد گردشگری خارجی كه در سال ٢٠٠٤ از كشورهاي خاورميانه ديدن كردند به ٧٦٠ میلیون نفر رسیده است. 80 درصد درآمد و اشتغال حاصل از گردشگری جهان به آمریکا و اروپا اختصاص داشته و از20 درصد باقی مانده 25 درصد سهم خاورمیانه است که کمتر از یک درصد آن به ایران تعلق دارد. ايران با داشتن جاذبه هاي فراوان گردشگري سهم بسياراندكي از صنعت گردشگري جهاني را به خود اختصاص داده است. استفاده نامناسب از توانمندي هاي گردشگري، نبود نگرش مناسب نسبت به صنعت گردشگري به عنوان يك صنعت اقتصادي درآمدزا و ارزآور در بين برخي از مسئولان و نبود امكانات مناسب اين صنعت براي پذيرش گردشگران خارجي در كشور روند رشد در اين صنعت را با مشكلات جدي و بي شماري روبرو كرده است. بررسي نقش و تأثير گردشگري در رونق اقتصادي ايران نشان مي دهد كه به علت پايين بودن شمار گردشگران به ويژه گردشگران خارجي در ايران اين تأثير در مجموع بسيار كم و ناچيز است، به طوري كه سهم جهانگردي در توليد ناخالص داخلي در حدود 3/3 درصد برآورد شده است. در كشور تا به حال اين صنعت از زوايايي مختلف مورد بحث و بررسي قرار نگرفته موانع و مشكلات جذب توريست به صورت جدي و راه گشا شناسايي نشده است. بنابراين برنامه ريزي مشخصي نيز دراين زمينه صورت نگرفته است. يك دهم درصد از تعداد كل گردشگران جهان متعلق به ايران است و اين رقم با توجه به انواع مختلف جاذبه ها و وجود يك ميليون و200 هزار اثر تاريخي موجود در كشور وهمچنين رتبه چهارم دنيا، از نظرآب و هوايي و رتبه دهم جهان از نظرآثار باستاني پایین است. علاوه بر این از نظر گردشگری های فرهنگی، طبیعی، تجاری، مذهبی و پزشکی در سطح جهانی دارای مزیت های نسبی به بسیاری از کشورها هستیم که متأسفانه در بازار جهاني سهم مناسبی نداریم.
تأسیس صندوقی برای حل مشکلات
صندوق سرمایه گذاری گردشگری ایران با مشارکت ۳۵ گروه سرمایه گذاری بخش خصوصی تأسیس شد.۹۰ درصد سهام این صندوق متعلق به بخش خصوصی و ۱۰ درصد باقی مانده متعلق به شرکت های تابعه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری همچون شرکت توسعه گردشگری، کانون جهانگردی و اتومبیلرانی و صندوق حفظ و احیای اماکن تاریخی است. تشکیل این صندوق (سهامی عام) در راستای اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی است و در قالب هیئت مؤسس با کمک و هدایت سازمان میراث فرهنگی به صورت نخستین هلدینگ تخصصی سرمایه گذاری در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری تشکیل شده است. توسعه ظرفیت های جذب گردشگر در داخل کشور اعم از ایرانی و خارجی، توسعه ظرفیت های حمل و نقل گردشگران در سطح ملی و فراملی، توسعه فضاهای گردشگری و تفریحی و ایجاد مناطق نمونه گردشگری، مشارکت در حوزه بانکداری، بسط زیرساخت های مربوط به توریست مذهبی، سرمایه گذاری برای مدیریت و بهره برداری از مجموعه های اقامتی و پذیرایی، مشارکت در راه اندازی و تأسیس بیمه گردشگری از جمله اهداف تشکیل صندوق سرمایه گذاری ایران است.
چشم انداز صنعت گردشگری در ایران
در حالی که براساس سند چشم انداز20 ساله ایران باید تا سال 2025 پذیرای20 میلیون گردشگر باشد، تعداد گردشگران وارد شده به کشور با نرخ رشد20 درصدی از رقم یک میلیون و 816 هزار و 900 نفر در سال 2006 به 2 میلیون و 171 هزار و 299 نفر در سال2007 افزایش یافته است. همچنین طبق برنامه ها کشور باید تا پایان سال 1388 سالانه میزبان حداقل پنج میلیون گردشگر باشد که مسلما رسیدن به این برنامه ها راه حل های جدیدی می طلبد. با وجود این که بحران مالی جهانی این صنعت را در سراسر جهان با رکود مواجه کرده است. ایران در زمینه جذب توریست رتبه 66/1 را به خود اختصاص داده است. این در حالی است که فرانسه با ورود77 میلیون گردشگر به کشورش در سال 2006 برترین کشور توریست پذیر جهان به شمار رفته است.
صنعت گردشگری و بحران مالی جهان
به گفته رئیس سازمان گردشگری آلمان نخستین نشانه های کاهش تعداد گردشگران بعد از بحران مالی جهانی از سوی گردشگران آمریکایی مشاهده شد. بسیاری از مردم آمریکا و انگلستان در پی بروز بیکاری و کاهش درآمد، از سفرهای خود صرف نظر کردند.همچنین تشدید بحران اقتصادی و مالی جهان هدف دولت تایلند را برای جذب 5/15 میلیون گردشگر طی سال 2008 و 16 میلیون گردشگر طی سال 2009 با چالش جدی مواجه کرده است، اما برخلاف اکثر کشورهای جهان دولت مالزی با جذب 19میلیون و900 هزار نفر گردشگر در سال 2008 میلادی توانست با جلوگیری از اثرپذیری اقتصاد خود از بحران مالی جهان - به جمع مهم ترین کشورهای توریستی جهان بپیوندد. این کشور در سال های اخیر با توسعه صنعت گردشگری و جذب دانشجویان از نقاط دور و نزدیک – به خصوص خاورمیانه - درآمدهای زیادی کسب کرده است.
همچنین «طالب رفاعي» دبيركل سازمان توريسم جهاني از احتمال سقوط بيشتري در تعداد توريست های خارجي خبر داد، اما يادآور شد كه كشورهاي كوچك تر وابسته به ورود توريست هاي خارجي بيش از ساير كشورها دچار زيان مالي خواهند شد. به گفته وي نزديك به 924 ميليون توريست ظرف سال 2008 در سراسر مرزهاي بين المللي تردد كرده اند كه دو درصد بيشتر از سال قبل از آن است. اگرچه اين تعداد شاهد سقوط بسيار سريعي در شش ماه دوم سال بود كه همزمان بروز نگراني هاي مالي ناشي از بحران اقتصاد جهاني سبب شد مردم از اختصاص هزينه بيشتر براي سفر اجتناب كنند.
رفاعي افزود: با توجه به شرايط موجود شاهد رشد كندتري در مقايسه با سال هاي 2007 ـ2004 خواهيم بود كه با ميانگين رشد 7 درصدي سال هاي بسيار پررونقي بودند. اين وضعيت بحران توريسم نيست، بلكه بحران اقتصادي است كه به توريسم سرايت كرده است. با این همه وي يادآور شد با توجه به شرايط كنوني سازمان متبوع وي، 2 درصد تنزل بيشتر را براي سال جاري پيش بيني مي كند. رفاعي بدون اشاره به كشورهاي خاصي يادآور شد كه سقوط توريسم در اروپا ممكن است با ورود توريست هاي چيني تا حد زيادي جبران شود.
«جئوفري ليپمن» دبيركل شوراي بين المللي سفر نيز با تأييد اظهارات رفاعي اظهارکرد: كشورهاي كوچكي كه به ميزان70 تا80 درصد در توليد ناخالص داخلي خود وابسته به صنايع خدماتي نظير توريسم هستند از ساير كشورها آسيب پذيرترند.
سال 2010، سال گردشگری اسلامی
سال 2010 ميلادي توسط سازمان كنفرانس اسلامي به سال توريسم اسلامي معرفی شده است، که مسلما نشان از اهمیت این صنعت در میان این کشورها دارد که ضروری به نظر می رسد که برای از بین رفتن مشکلات و توسعه گردشگری خصوصا در میان کشورهای اسلامی قوانین خاصی تصویب و اجرا شود که البته با احتمال کاهش بحران مالی جهانی و رونق دوباره بخش های مختلف اقتصادی در سال 2010 انتظار می رود که دوباره این صنعت رونق و رشد خود را بازیابد.
همايش گردشگري در ایران
بيش از40 كشور اسلامي در دومين مجمع عمومي گردشگري كشورهاي اسلامي که چندی پیش در ایران برگزار شد شركت كردند. اين همايش با همكاري اتاق ايران، معاونت گردشگري سازمان ميراث فرهنگي و نيز سازمان مناطق آزاد كيش برگزار شد. يكي از اهداف اتاق اسلامي، گسترش گردشگري بين كشورهاي اسلامي است. در اين راستا يك همايش گردشگري قبلا برگزار شد كه براي اولين بار در طول سي سال گذشته و با همكاري اتاق ايران دور جديد اين همايش ها در ايران برگزار شد. توسعه گردشگري و همچنين جذب بيشتر گردشگران به كشورهاي اسلامي از جمله مهم ترين اهداف این همايش به شمار مي رود.

نظرات
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفر باشید.
نظر شما