پول نیوز، سمیه علی اصغری - در اواخر ماه مارس و اوایل ماه آوریل، افزایش قیمت بنزین در آمریکا به سر خط خبرها تبدیل شده و تاثیر این روند در کاهش شانس انتخاب مجدد باراک اوباما به عنوان رئیس جمهور این کشور مورد بررسی قرار می گرفت. اما با گذشت دو ماه و کاهش قیمت ها، این موضوع نیز به حاشیه رانده شد. با این حال، تمرکز بر این قبیل نوسانات در کوتاه مدت، ما را نسبت به یکی از بزرگترین خطراتی که پیشرفت اقتصادی جهان و ثبات سیاسی در دهه های آینده را تهدید می کند، غافل کرده است؛ کمبود منابع.

به گزارش گروه بین الملل پول نیوز، عدم توازن اساسی میان عرضه محدود و تقاضای بالا همچنان می تواند در بلند مدت به افزایش قیمت ها منجر شود. به عنوان مثال، تجزیه و تحلیل اخیر "صندوق بین المللی پول" به احتمال افزایش دو برابری قیمت نفت طی یک دهه آینده و قیمت 180 دلاری این محصول در سال 2022 اشاره داشته است.

در شرایطی که این روند نگران کننده است، اما هم اکنون نیز صدها میلیون نفر از مردم جهان از اثرات کمبود منابع رنج می برند. به عنوان مثال، مردم هند و آفریقا همچنان با مشکل دسترسی به منابع آب آشامیدنی مواجه هستند. بنابر گزارش اخیر "شورای اطلاعات ملی" آمریکا، طی یک دهه آینده، کمبود منابع آب شیرین احتمالا به ناآرامی های سیاسی و یا جنگ های خشونت آمیز در مناطق مهم استراتژیک منجر خواهد شد.

در حقیقت، موضوع مشترکی که اکنون پیش روی کشورهای ثروتمند و فقیر جهان قرار دارد، کمبود در طیف گسترده ای از کالاهای اساسی کلیدی است. به عبارت ساده، منابع در حال کاهش جهان مانند زمین های کشاورزی، آب شیرین، انرژی و مواد معدنی که برای تامین غذا و وسایلی مانند تلفن های همراه، تلویزیون ها و ماشین های لباسشویی ضروری هستند، نمی توانند با تقاضای رو به افزایش جهان هماهنگ شوند.

سه عامل اصلی در تقاضای چشمگیر برای کالاهای اساسی نقش دارند. جمعیت در حال رشد جهان که انتظار می رود از 7 میلیارد نفر فعلی به 9 میلیارد نفر در سال 2050 افزایش یابد؛ افزایش ثروت جهانی که انتظار می رود تا سال 2030، سه میلیارد نفر دیگر به طبقه متوسط افزوده شوند؛ و روند رو به رشد شهر نشینی که انتظار می رود جمعیت ساکن شهرها از 3 میلیارد نفر فعلی به 5 میلیارد نفر تا سال 2030 افزایش یابد. هر یک از این موارد به افزایش تقاضا برای محصولات با کیفیت تر و افزایش رفاه و در نتیجه تسریع آهنگ کاهش منابع جهان منجر خواهند شد.

اما در میدان عرضه، زمین های کشاورزی، منابع آب شیرین، انرژی و مواد معدنی مواردی محدود، کمیاب و به سرعت در حال کاهش هستند. سیاره زمین تقریبا دارای 13 میلیارد هکتار خشکی است. از این مقدار تنها 11 درصد یا 1.4 میلیارد هکتار قابل کشت بوده و برای پرورش محصول مناسب است. از این رو، 89 درصد باقیمانده -شامل کوهستان ها و بیابان ها - برای بهره برداری و کشاورزی مناسب نیستند.

آب، یکی دیگر از منابع اساسی و مورد نیاز انسان است. اگرچه 70 درصد سطح زمین را آب فرا گرفته اما کمتر از یک درصد از منابع آب شیرین با دسترسی آسان را می توان برای معاش زندگی مانند شرب و بهداشت استفاده کرد.

در همین حال، مصرف روزانه حدود 85 میلیون بشکه نفت در جهان بر پایه اکتشافات نفتی که قدمت آنها به سال های 1950 باز می گردد، استوار است. از این رو، شاید تنها چند ده سال دیگر از عمر آنها باقی مانده باشد. افزون بر این، نگرانی های زیست محیطی در مورد استخراج نفت و گاز می تواند محدودیت های بیشتری را در بازار انرژی ایجاد کند.

از سوی دیگر، عرضه جهانی مواد معدنی مانند مس به واسطه کاهش کیفیت، کاهش اکتشافات و افزایش آسیب پذیری نسبت به مداخلات سیاسی تحت تاثیر قرار گرفته و شرکت های فعال در این حوزه برای تامین این مواد معدنی مجبور به گسترش فعالیت های خود به مناطقی با شرایط محیطی سخت تر و از نظر فضای ژئوپولتیکی خطرناک تر هستند.

افزایش عدم توازن میان تقاضای فزاینده برای منابع و عرضه کاهشی کالاهای اساسی، دیدگاه افزایش چشمگیر قیمت کالاهای اساسی در آینده را تقویت کرده و از این رو، به استانداردهای زندگی آسیب وارد می کند. همچنین، خطرات بروز جنگ و ناآرامی های سیاسی به شدت افزایش خواهد یافت. تا پیش از این تعداد 25 جنگ شعله ور در جهان ریشه در اختلاف بر سر منابع کمیاب داشه اند و به احتمال زیاد شاهد نمونه های بیشتری در آینده خواهیم بود.