خبرگزاري فارس: حذف سبد كالاي ويژه رمضان، عدم موفقيت نمايشگاه هاي عرضه مستقيم كالا در تنظيم بازار، اختلاف نظر در تنظيم بازار گوشت و مرغ، بي تدبيري در حذف يارانه نان فانتزي و گراني ميوه از جمله دلايلي است كه باعث شده طي روزهاي اخير و در آستانه ماه مبارك رمضان قيمت ها افزايش پيدا كند.

به گزارش فارس، در برخي از ايام سال كه به ايام پر تقاضا معروف شده اند به صورت سنتي و براساس هيچ منطقي با افزايش برخي كالاها مواجه هستيم. ازجمله ايامي كه قيمت كالاها افزايش پيدا مي كند، ايام ماه مبارك رمضان است، علي رغم اينكه در اين ايام به دليل مصرف كمتر كالاهاي اساسي و خوراكي انتظار مي رود با كاهش تقاضا و متعاقب آن افزايش عرضه و كاهش قيمت مواجه باشيم كه اين امر را در كتب دانشگاهي اقتصاد به راحتي مي توان با منحني عرضه و تقاضا ثابت كرد.

اما گويي اين نظريه ها حتي اگر در ساير اقتصاد ها هم جواب دهد ولي در كشور ما نتيجه كاملا عكس دارد و علي رغم كاهش نياز واقعي با افزايش قيمت غير واقعي مواجه هستيم و همين افزايش قيمت غير واقعي نوعي تقاضاي رواني و غير واقعي را سبب مي شود و اين تصور باز هم يه صورت كاملا سنتي در ذهن مردم ايجاد مي شود كه بايد در ماه مبارك رمضان به اندازه كافي گوشت و مرغ و سبزي پاك كرده در فريزر هاي منزلشان ذخيره كنند.

* جاي خالي سبد كالاي ويژه رمضان

به گزارش فارس، وزارت بازرگاني همه ساله براي تنظيم بازار ماه مبارك رمضان برنامه هايي دارد كه از آن جمله مي توان به سبد ويژه كالايي كارمندان و كاركنان دولت اشاره كرد كه امسال از اين سبد خبري نيست و دليل حذف سبد را مفتح معاون وزير بازرگاني اينگونه اعلام مي كند: "سطح عمومي قيمت ها تا كنون مناسب بوده است و نيازي به ارائه سبد ويژه نديديم. " اما ما فراموش نكرده ايم كه در اولين نشست خبري وزري بازرگاني در سال 88 ميركاظمي خبر از كسري بودجه اين وزارتخانه داد و گفت: " در سال 88 ، 4 هزار و 300 ميليارد تومان بودجه تخصيصي وزارت بازرگاني براي يارانه ها در نظر گرفته شده كه اگر طرح هدفمند كردن يارانه ها در نظر گرفته نشود در خصوص يارانه ها مشكل بودجه اي پيدا مي كنيم. " اما مفتح در پاسخ به اين سوال كه علت حذف سبد ويژه كسري بودجه است به فارس گفت: " نخير؛ اما اگر ميزان يارانه تخصيص يافته به وزارت بازرگاني بيشتر از اين بود مي توانستيم سبد ويژه داشته باشيم. "

اين گزارش حاكي است دولت رمضان سال گذشته توزيع سبد كالا محتوي مرغ ، برنج، شكر، روغن نباتي و عدس و لوبيا ميان همه شاغلان و بازنشستگان دولت و نيروهاي مسلح اعم از كارمندان رسمي، پيماني و قراردادي براي 6 ميليون و پانصد هزار نفر را تصويب كرد اما در عمل، اجراي اين تعهد با مشكلاتي مواجه شد.

* عدم موفقيت نمايشگاه هاي عرضه مستقيم كالا در تنظيم بازار

سياست دوم وزارت بازرگاني در تنظيم بازار ماه مبارك رمضان اجراي طرح نمايشگاه هاي عرضه مستقيم كالاست كه يادگار و نمونه كپي شده نمايشگاه بهاره است. اين نمايشگاه ها كه با شعار ارزان فروشيو حذف واسطه ها اقدام به عرضه كالا مي كنند بنا به گواه گزارش هاي مردمي سالهاي گذشته بيشتر جنبه بنجل فروشي دارند و توليد كنندگان و عرضه كنندگان حاضر در اين نمايشگاه ها از اين فرصت براي فروش كالاهاي كم فروش خود استفاده مي كنند.

اما حتي اگر فرض كنيم كه در اين نمايشگاه هاي عرضه مستقيم كالاهاي با كيفيت هم عرضه مي شود آيا براي جمعيت بيش از 10 ميليوني شهر تهران سه نمايشگاه با امكانات ناچيز رفاهي در سه نقطه حاشيه اي شهر مي تواند پاسخگو باشد؟

آيا 700 غرفه موجود در اين نمايشگاه ها كه در سه نقطه پارك ارم، حكيميه (تهران پارس) و مجمع شهيد باستاني (سه راه افسريه) برگزار مي شود مي تواند نقش موثري در تنظيم بازار پايتخت داشته باشد؟

* اختلاف نظر در تنظيم بازار گوشت و مرغ

با نگاهي به اين دوسياست تنظيم بازار كه اولي امسال حذف شده و دومي بصورت ناقص اجرا مي شود و افزودن برخي اختلاف نظرها در تنظيم بازار برخي كالاها بين دوزارتخانه بازرگاني و جهاد و كشاورزي شورباي ماه مبارك امسال رقيق تر از اينها مي شود.

اختلاف نظر تنظيم بازار گوشت و مرغ بين اين دو وزارتخانه و پا درمياني بي اثر اصناف در اين ميان باعث شده تا قيمت اين دو كالاي استراتژيك در ماه ميهماني خدا اعداد نا متعارفي را به مردم نشان دهد.

افزايش قيمت گوشت گوسفند در شهر تهران و درنورديدن مرز هر كيلو 15 هزار تومان در برخي نقاط شهر و همچنين افزايش 30 تا 35 درصدي قيمت گوشت مرغ در پايتخت چهره شهر را در آستانه ماه مبارك رمضان با آشفتگي روبرو كرده و باز هم اين نگراني را در مردم ايجاد كرده كه هر چه سريعتر بايد كالاي خود را تامين كنند تا در ماه مبارك با كمبود مواجه نشوند.

در حاليكه به گفته رئيس اتحاديه گوشت گاوي تهران سالانه يك ميليون و 500 هزار راس گوسفند از مرزهاي غربي كشور صادر مي شود وزارت جهاد و كشاورزي و وزارت بازرگاني با گوشت منجمد برزيلي به استقبال ماه رمضان مي روند و حتي در برخي موارد با كاهش عرضه از سوي پشتيباني اور دام هم مواجه هستند.

* بي تدبيري در خذف يارانه نان فانتزي

بي تدبيري وزارت بازرگاني در انتشار صورتجلسه اي كه بر اساس آن يارانه آرد نان فانتزي حذف مي شود در آستانه ماه مبارك رمضان باعث شد تا قيمت نان فانتزي در عرض يك روز رشد صدرصدي داشته باشد .

هرچند كه پس از انتشار اين خبر مسئولين وزارت بازرگاني اعلام كردند كه افزايش قيمت غير قانوني است و واحدهاي نان فانتزي سهميه آرد يارانه اي مرداد و شهريور را دريافت كرده اند و تا انتهاي ماه مبارك نبايد افزايش قيمتي داشته باشيم اما پيش از آن رئيس اتحاديه نان حجيم به فارس گفته بود: " افزايش قيمت تا اول شهريور ماه غير قانوني است و تخلف محسوب مي شود اما پس از تعيين قيمت كارشناسي در اتحاديه از اول شهريور ماه قيمت ها تغيير مي كند. "

كرمي پيشنهاد داد بهتر بود تا يارانه نان فانتزي به صورت پلكاني و يا هماهنگ با نان سنتي حذف مي شد تا بهتر بتواند قيمت را در بازار كنترل كند.

* عدم قيمت گذاري نان سنتي در 7 سال گذشته

اما قصه گراني نان قصه تازه اي نيست و از ابتداي سال جاري شاهد قيمت هاي متنوع در نقاط مختلف شهر بوده ايم و وقتي دليل آن را از قاسم زراعت كار نايب رئيس اتحاديه نان سنتي جويا مي شويم به فارس مي گويد: " ما اجازه نداريم تا درباره قيمت نان مصاحبه كنيم. "

وي در پاسخ به اين سوال كه دليل عدم پاسخگويي شما چيست؟ مي گويد: " نان سنتي قيمت مشخصي ندارد به همين دليل هرگونه اظهارنظر در اين خصوص باعث آشفتگي بازار نان مي شود. از سال 81 تاكنون قيمت گذاري مشخصي براي نان سنتي صورت نگرفته است. "

اما نوده فراهاني در پاسخ به اين سوال به فارس مي گويد: " يكي از دلايل افزايش قيمت نان سنتي اين است كه اين واحدها اجاره داده مي شوند و نظارتي بر آن نمي شود. "

جالب اينجاست كه وقتي قاسم زراعت كار علت عدم پاسخگويي در گراني قيمت نان را ممنوعيت مصاحبه از سوي استانداري اعلام مي كند روابط عمومي استانداري در اطلاعيه اي به روزنامه ها و خبرگزاري ها مي نويسد: " قيمت نان سنتي (لواش، سنگك و بربري) در تهران بزرگ هيچگونه تغييري نداشته و بازديدهاي مكرر بازرسين از ثبات قيمت نان در روزهاي اخير حكايت داشته و هيچگونه افزايش قيمت بصورت گسترده در سطح شهر انجام نشده است. " حال آنكه گزارش هاي مردمي حاكي از آن است كه قيمت نان در قيمت هاي متفاوتي در سطح شهر تهران عرضه مي شود.

* قصه تكراري گراني ميوه

افزايش قيمت ميوه و تره بار در سال 88 به يك امر كاملا عادي تبديل شده است ، حسين مهاجران رئيس اتحاديه ميوه و تره بار تهران در تشريح دلايل آن به فارس مي گويد: " واسطه ها با تمام شدن ميوه هاي توليد داخل ميوه هاي سردخانه اي و انباري وارداتي را با چند برابر قيمت وارد بازار مي كنند و واردكنندگان بخش خصوصي ميوه مراعات مردم را نمي كنند. "

او ادامه مي دهد: " هنوز بطور دقيق نمي توان گفت كه ميزان توليد ميوه چقدر است پس نمي توان زمان دقيقي براي متعادل شدن بازار ميوه اعلام كرد. "

بنابراين گزارش، افزايش قيمت ميوه هاي وارداتي در شرايط تعرفه صفر و عدم تاثير اين سياست در بازار اين مهم را در ذهن متبادر مي كند كه واسطه گري در صنف ميوه و تره بار باعث شده تا تاثيرات سياست هاي تنظيم بازار وزارت بازرگاني به حداقل برسد.

***

بنابر اصول علم اقتصاد گراني يك كالاي استراتژيك مي تواند با ايجاد فضاي گراني بر ساير كالا ها نيز تاثير بگذارد. حال با توجه به گراني گوشت گاوي و گوسفندي ، گوشت مرغ، ميوه، نان فانتزي و نان سنتي در آستانه ماه مبارك رمضان باعث شده تا شاهد افزايش قيمت ها در اين ماه مبارك باشيم.

از طرفي برگزاري سه نمايشگاه عرضه مستقيم كالا در سه نقطه شهر آن هم در شرايط پرترافيك شهر تهران عملا نمي تواند باعث شكستن قيمتها شود، چرا كه تنها تعداد محدودي از شهروندان نزديك به اين نقاط از اين امتياز استفاده مي كنند.

به نظر مي رسد وزارت بازرگاني در يك سال گذشته مي توانست با طرح هايي نظير فروشگاه هاي زنجيره اي خرده فروشي تا حد زيادي كنترل بازار را به دست بگيرد اما صد حيف كه يك سال گذشت و اين طرح همچنان در حد يك طرح اجرا نشده باقي مانده است.

گزارش : رضا كيميايي