اعتماد _ هيچ چيز بهتر از يک مدل 18 متري و 35 تني از يک روبات نمي تواند پيوند بين ژاپني ها و روبات ها را نشان دهد. اين مجسمه غول پيکر که در بهترين مکان در مرکز توکيو نصب شده است، مدلي از مجموعه گاندام است که از اواخر دهه 1970 آغاز شده است. اين روبات که در پايتخت ژاپن گردن افراشته است، مدلي است که نشان مي دهد يک روبات واقعي در صورت وجود بايد چه شکلي باشد.

روبات هاي غول پيکر يکي از دلمشغولي هاي ژاپني ها است. اين روبات ها ستاره هاي برنامه هايي مثل «Macross» و «Getter robo» هستند. اسباب بازي هاي «Transformer» را که با نام «Diaclone» مي شناسند، پيش از آنکه توسط شرکت توليد اسباب بازي امريکايي «هاسبرو» به يک پديده جهاني تبديل شود، براي اولين بار در اينجا توليد مي شد. اما پاتريک گالبرايت قوم نگار دانشگاه توکيو و مولف فرهنگ اوتاکو، راهنماي خرده فرهنگ ژاپني، مي گويد؛ «در اينجا هيچ مجموعه يي از گاندام محبوب تر نيست. مردم ژاپن همه نگرش هاي منفي مربوط به انقلاب صنعتي را کنار گذاشته اند و واقعاً به فناوري و ماشين به چشم اميدي براي آينده مي نگرند.»

«شما در گاندام جواني را مي بينيد که سوار يک روبات بسيار بزرگ مي شود، کتابچه راهنماي فناوري به کار انداختن اين روبات را مي خواند و مي گويد من مي توانم اين غول را راه بيندازم و جهان را نجات بدهم، و در حقيقت همين کار را هم مي کند. من فکر مي کنم اميدواري همان چيزي است که ژاپني ها در روبات ها مي بينند.»

دلمشغولي فراوان

داستان گاندام درباره جنگي بين اجتماع آدم فضايي ها و زمين است. اين مجموعه اولين بار به صورت يک سريال تلويزيوني در سال 1979 پخش شد. در يکي از قسمت هاي اين سريال که «قرن جهاني» نام داشت، روبات هايي بود که انسان آنها را کنترل و از آنها براي حفاظت جان خلبان ها در برابر دشمن استفاده مي کرد.

اين ايده که ماشين ها ابزار و نيروي مطلوبي هستند، در تضاد با بيشتر داستان هاي علمي- تخيلي هاليوودي دوران ما همانند 2001؛ يک اديسه فضايي است که در آن کامپيوتر فضاپيما سعي داشت خلبان آن را بکشد.

گالبرايت مي گويد همين نگرش مثبت نسبت به روبات ها است که موجب علاقه مندي ژاپني ها به روبات ها مي شود. در برخي موارد اين علاقه مندي چندان زياد است که به «اوتاکو» تبديل مي شود و آلبرايت آن را دلمشغولي يا شيفتگي دائم و هميشگي مي خواند.

گالبرايت در اين مورد مي گويد؛ «گاندام نقطه اوج اوتاکو است. اينها چنان مجذوب اين پديده مي شوند که تصميم مي گيرند فرهنگنامه ويژه خود، مجسمه هاي ويژه خود و در نهايت دنياي ويژه خود را بسازند. آنها کارتوني را در تلويزيون نمايش مي دهند و درباره آن يک دنيا صحبت مي کنند. اين نوع جديت و علاقه مندي همان است که در ژاپن اوتاکو نام دارد.» وي توضيح مي دهد اوتاکوها، پوشيوکي تومينو (خالق گاندام) را مثل بت مي پرستند. وي مي گويد؛ اوتاکوها افرادي هستند که درباره آينده آرماني دارند. نسبت به فناوري ايده آلي دارند که براي آنها چنان نيرومند و مهم است که باعث شده آنها مرزهاي واقعيت را پشت سر بگذارند.

ژاپن مکاني براي آزمون

اين دلمشغولي نسبت به فناوري باعث شده است ژاپن به مکاني آرماني براي آزمودن فناوري هاي نوين تبديل شود چرا که مردم ژاپن با چنين فناوري هايي در زندگي روزمره خود سروکار دارند و با آن راحت کنار مي آيند.

به بيان ديگر ديدار کوتاهي از ژاپن مي تواند چشم انداز جالبي درباره آينده جهان را پيش روي ما نشان دهد. گالبرايت در اين مورد مي گويد؛ «آدم جالبي روزي به من گفت ما امروزه روي ميز کارمان کامپيوتر و در پارکينگ هاي فراوان مان خودرو داريم و عملاً نيز طي پنج سال آينده روبات هاي کامپيوتري در کنارمان خواهد بود.»

«چنين چشم اندازهايي، روياي بسياري از ژاپني ها است. من از اينکه روبات خدمتکاري داشته باشم که هفت روز هفته در کنارم باشد، واهمه يي ندارم. چنين ديدگاه هايي درباره فناوري بسيار ژاپني است. ژاپني ها بسيار باهوش اند و با فناوري هاي جديد راحت کنار مي آيند، بنابراين ما نه تنها مکاني براي آزمودن فناوري هاي نوين در اختيار داريم، بلکه فرهنگي زنده و پويا داريم که فناوري هاي جديد را گسترش مي دهد، بنابراين مي توان آن اطلاعات را از اينجا برداشت کرد و از طريق اينترنت در همه جا توسعه داد. اين خلاقيت ژاپني ها است که موجب مي شود ژاپن به مکاني مناسب براي آزمودن انديشه هاي نو تبديل شود.»