طراحی روی پارچه مسلمانان مالایی +(عکس)

بدون شک اگر امروز به ماهیت پوشش اسلامی در بسیاری از کشورهای مسلمان پرداخته شود، خواهیم دریافت که در هر کشوری، فراخور آنچه از سنت‏های دیرینه و رسوم کهن مردم آن به یادگار مانده است، این پوشش نمودی متفاوت دارد؛ اما مسلمانان مالایی با طراحی بر روی پارچه، علاوه بر اینکه طرحی نو در ارائه پوشش بومی و ملی خود درمی‏اندازند، منبع درآمدی قابل توجه را نیز برای خود دست و پا کرده‏اند.

به گزارش فارس، به احیای یک هنر دیرینه در کشور مسلمان مالزی پرداخته خواهد شد که بیشتر مسلمانان مالایی در آن مشغول به کار هستند و با این اقدام، علاوه بر زنده نگه داشتن میراث آباء و اجدادی خود، در کشور چند ملیتی خود درآمدی قابل توجه را نیز برای خود برقرار کرده‏اند.

همواره اگر به پوشش‏های اسلامی و بومی مسلمانان در میان برخی ملیت‏ها، اقوام و کشورهای دارای دین مبین اسلام توجه ویژه‏ای مبذول داشته شود، به این نکته خواهیم رسید که این نوع پوشش‏ها علاوه بر اینکه توانسته‏اند آموزه‏های مذهبی و دینی مسلمانان را به عینه تحقق بخشند، قدمت بسیار طولانی هنر اسلامی را نیز حفظ کرده‏اند.

طراحی روی پارچه؛ هنری کهن در بستر مدرنیته

در برهه کنونی اگر از هنر طراحی روی پارچه در مالزی سخن گفته شود، خیلی دور از انتظار نیست که بسیاری بگویند مگر می‏شود در کشور پیشرفته‏ای همچون مالزی، چنین آثاری با همان شیوه‏های قدیمی و بسیاری کهن مردم این کشور خلق شود؟

در بررسی نحوه دوخت پارچه‏های سنتی در کشور مالزی به این نکته خواهیم رسید که طراحی روی پارچه دیگر امروز "هنری کهن در بستر مدرنیته" در این کشور است و تمام آنچه به عنوان توسعه، پیشرفت، رشد اقتصادی، مدرنیته و . . . در مالزی مطرح می‏شود، نتوانسته است بر انگیزه مسلمانان این کشور در تولید پارچه‏های بومی‏شان تاثیر بگذارد.

مسلمانان مالایی گرچه در مجتمع‏های متعدد، متنوع و بسیار بزرگ خود در شهرهای مختلفشان با ارائه تولیدات کشورهای جهان در زمینه پوشش، لباس و مد مواجه هستند، اما به هیچ وجه قبول نکرده‏اند که با وجود این شتاب در پیشرفت و رسیدن به بازارهای جهانی باید هنر دیرینه و میراث پدری خود را کنار بگذارند.

تعارضی که امروز در کارگاه‏های کوچک مالایی‏ها در حومه شهرها و روستاهای مالزی با برج‏های سر به فلک کشیده و مجتمع‏های بزرگ خرید در این کشور دیده نمی‏شود، چیزی نمی‏تواند باشد مگر تجلی هنر دینی در کالبد مسلمانان مالایی!

 

 نگرش اشتغال‏زایی به طراحی روی پارچه

دولت و مسئولان مالزیایی بی‏تردید دریافته‏اند که در این کشور، طراحی روی پارچه می‏تواند علاوه بر حفظ سنت‏های اسلامی در پوشش به خصوص زنان این کشور، راهی برای اشتغال‏زایی قشر قابل توجهی از بومیان به ویژه بخش اعظمی از آنان که دارای ذوق هنری هستند، باشد.

طراحی روی پارچه در مالزی رشته ای کاملاً ذوقی و هنری تلقی می‏شود که حتی دانش آموزان نیز قادر خواهند بود تا این رشته را انتخاب کنند؛ البته افرادی می‏توانند در این راه کار خود را ادامه دهند که اهل حوصله، دارای ذوق هنری و آشنا به شرایط اجتماعی، روحیات و ارزش های اعتقادی مردم بومی باشند.

یک دانشجوی طراحی و دوخت پارچه در مالزی که اتفاقاً در کارگاه کوچکی در حومه شهر کوالالامپور به کار در رشته خود می‏پردازد، در گفت‏وگو با خبرنگار اعزامی فارس به مالزی می‏گوید: هنر طراحی روی پارچه تا حدود زیادی ذاتی است و مالزیایی‏ها هنگامی که می‏خواهند پارچه‏های بومی و سنتی خود را تولید کنند، عمدتاً هیچ طرح از پیش مشخص شده‏ای ندارند.

"جین‏تانگ دی‏سون" می‏افزاید: کارگاه‏های طراحی روی پارچه در مالزی به طور عمومی دارای چند بخش کاری است و ابتدا باید یک هنرمند بومی، طرح‏های مد نظر خود را روی پارچه‏های دوخته شده و سفید بزرگ اجرا کند.

وی اضافه می‏کند: این طرح اولیه که به تدریج نهایی و کامل می‏شود، در حقیقت ایده فی‏البداهه یک هنرمند بومی است که پشت سر هم و بدون هیچ نظم منطقی و خاصی خلق می‏شود.

این دانشجوی طراحی و دوخت پارچه در مالزی اعتقاد دارد: زیبایی اکثر پارچه‏های بومی در مالزی به خاطر این طراحی بدون فکر و پیشینه ذهنی هنرمندان آن است که در آخر کار، طرحی ارائه می‏دهد که تا کنون در هیچ جای دنیا نظیر آن کشیده نشده است.

دی‏سون ادامه داد: هنرمندان مالزیایی در طراحی پارچه‏های خاص خود خصوصیات اقلیمی، آداب و رسوم و باورهای مردمشان را به کار می‏گیرند که می‏توان نمود آن را در رنگ ها و طرح و اشکال مختلف روی پارچه‏ها دید.

وی گفت: امروز رشته طراحی و دوخت پارچه در مالزی با صنعت نساجی گره خورده است و دولت به آن به عنوان یکی از صنایع مهم و اشتغال زای کشور می‏نگرد.

این دانشجوی طراحی و دوخت پارچه در مالزی درباره آینده کاری خود نیز بسیار امیدوار است و می‏افزاید: دانشجویان مالزیایی پس از اتمام تحصیلات خود در این زمینه، به ارائه خدمات مشاوره ای به نهادها، کارخانه‏ها، مؤسسات آموزشی و تولیدی و نیز شرکت‏های تولید پارچه می‏پردازند.

دی‏سون اضافه کرد: همچنین دانش‏آموختگان این بخش، قادر خواهند بود تا در زمینه طراحی لباس مناسب برای مسلمانان ایده‏های خود را در اختیار تولیدی‏های بزرگ پارچه قرار دهند.

باتیک؛ پارچه مخصوص مسلمانان مالایی

مسلمانان مالایی، پارچه مخصوصی برای پوشش خود تولید می‏کنند که "باتیک" نام دارد. این محصول، پارچه لطیفی بوده که با دست طراحی می‏شود، با هنر دستان بومیان مالزیایی نقاشی شده و با قالب چاپ می‏شود.

انواع سنتی و معاصر باتیک در مالزی وجود دارد و مالزیایی‏ها علاوه بر بهره‏گیری از این پارچه در دوخت لباس‏های بومی، استفاده‏های دیگری نیز می‏کنند و کیف، لوازم پارچه‏ای منزل مانند رومیزی، روتختی و روبالشتی با این پارچه‏ها نما می‏گیرند.

یکی از راهنمایان بومی در مالزی در این زمینه می‏گوید: باتیک را می‏توان نوعی چاپ سنتی بر روی پارچه دانست که ظرافت‏های خاصی در آن به کار برده می‏شود.

"اسماعیل کرکوک" اضافه کرد: طرح پارچه‏های باتیک باید ابتدا توسط یک هنرمند بسیار ماهر بر روی پارچه‏های سفید کشیده شود و سپس نقاشان، روی طرح را با رنگ‏ها و قلم موهای خود کامل کنند.

وی تصریح کرد: سپس عملیات چاپ به وسیله "واکس باتیک" که در اصل، مایعی داغ از ترکیب موم و پارافین است، وارد مرحله تکامل می‏شود.

این راهنمای بومی در مالزی اضافه کرد: کارگران کارگاه‏های مالزی با ابزاری فلزی به نام "کنتینگ" بر روی پارچه ای که از پیش برای این کار آماده شده است، آنقدر می‏کشند تا طرح به ثبات نسبی برسد.

کرکوک ادامه داد: بعد از آن، هنرمند داخل نقوش طراحی شده را با قلم موهای بسیار ظریف خود رنگ آمیزی می کند.

وی تصریح کرد: واکس یا همان مایع مقاوم، از پخش شدن رنگ به قسمت های دیگر پارچه جلوگیری می کند و این قسمت ها رنگ را در خود جذب نمی کند. این واکس در انتهای کار با جوشاندن پارچه در آب جوش و سودا از روی پارچه شسته می شود و بدین ترتیب نقش باتیک شکل می گیرد.

این راهنمای بومی در مالزی اضافه کرد: هنر دوخت پارچه باتیک بیش از 2 هزار سال قدمت دارد و حتی در سایر نقاط جهان نیز به آن پرداخته می‏شود.

 باتیک؛ لباس رسمی در مهمانی ها

به گزارش فارس؛ در کتب فرهنگ و تمدن مالزی آمده است که "در مالزی نقوش باتیک معمولن شامل طرح های هندسی، نقش گل ها و درختان و طرح پروانه ای است و از پارچه های مختلفی مثل کتان، لینن، پارچه های نازک و ابریشم مصنوعی استفاده می شود؛ در حالی که در قدیم فقط از پارچه ابریشم برای این کار استفاده می شد."

"باتیک در مالزی معمولاً در اندازه های چهار متر برای لباس خانم ها و دو متر برای لباس آقایان در نظر گرفته می شود. مردم این کشور باتیک را به عنوان لباس رسمی در مهمانی ها و مراسم مذهبی می پوشند و آن را به عنوان یکی از مهم ترین صنایع دستی این کشور معرفی می کنند."

سونکیت؛ نمونه ارزشمند پارچه بومی مالزی

"سونکیت" نیز که یکی دیگر از پارچه‏های بومیان مالایی است، در حقیقت نمونه ارزشمند پارچه بومی مالزی محسوب می‏شود.

سونکیت، پارچه‏ای زربافت یا نقره‏بافت خیره‏کننده بوده و به شکب زیبایی، فقط جنبه تزیینی دارد.

این نوع پارچه با توجه به ویژگی‏های خاص آن، نیازمند هنرمندانی تواناست تا با مهارت و دقت بافته شود.

این نمونه ارزشمند پارچه بومی مالزی در دوخت لباس‏های سنتی و لباس‏های شب به کار گرفته می‏شود.