پول نیوز، مازیار دانیالی -  در شرایطی که رهبران اروپا در تلاش هستند تا انسجام اقتصادی این قاره بحران زده را حفظ کنند، داستان موفقیت اقتصادی آفریقا بدون ایجاد سر و صدایی خاص همچنان ادامه دارد. آفریقا طولانی ترین دوران رونق درآمد خود که به 30 سال رسیده را تجربه می کند. میانگین رشد سالانه تولید ناخالص داخلی این قاره طی بیش از یک دهه گذشته در حدود پنج درصد بوده است. حتی طی سال جاری میلادی و در شرایطی که بازارهای مختلف شاهد روند کاهشی شاخص های خود بوده اند، پیش بینی می شود درآمد قاره آفریقا از افزایش 4.5 درصدی برخوردار شود.

بنابر ارزیابی "صندوق بین المللی پول"، آهنگ رشد اقتصاد آفریقا طی پنج سال آینده سریعتر از دیگر قاره های جهان خواهد بود. همچنین، پیش بینی های این سازمان حاکی از حضور هفت اقتصاد از 10 اقتصاد به سرعت در حال رشد جهان در آفریقا است. بر همین اساس، انتظار می رود رشد اقتصادی اتیوپی، موزامبیک، تانزانیا، کنگو، غنا، زامبیا و نیجریه تا سال 2015 بیش از 6 درصد باشد.

این در شرایطی است که فعالیت های تجاری بین آفریقا و دیگر نقاط جهان در بازه زمانی 2000 تا 2011 به میزان 200 درصد افزایش داشته است. در کنار صادرات نفت، گاز طبیعی و مواد معدنی، فروش محصولات تولیدی آفریقا در دیگر نقاط جهان روند رو به رشدی را دنبال می کند. از این رو، فعالیت های تولیدی آفریقا طی یک دهه گذشته به بیش از دو برابر افزایش یافته است.

زامبیا، یکی از آینده دار ترین اقتصادهای آفریقا محسوب می شود. میزان رشد اقتصادی این کشور در سال های 2010 و 2011 به ترتیب برابر با 7.6 و 6.6 درصد بوده است. به لطف توسعه چشمگیر فناوری، تولید مس زامبیا که در حال حاضر تقریبا نیمی از صادرات این کشور را تشکیل می دهد، رشد چشمگیری داشته است. اگرچه، زامبیا همچنان در میان فقیرترین کشورهای جهان قرار دارد - از نظر شاخص توسعه انسانی سازمان ملل در بین 187 کشور مقام 164 را به خود اختصاص داده است - نشانه هایی از تاثیر موفقیت اقتصادی در بهتر شدن شرایط زندگی مردم این کشور به چشم می خورد.

ثبت نام کودکان زامبیایی در مدرسه ابتدایی طی سال 2009 به طور کامل انجام شده که افزایش 80 درصدی را نسبت به آمار سال 1990 نشان می دهد. همچنین، میزان مرگ و میر نوزادان این کشور در سال 2009 به 86 نفر در هر هزار تولد کاهش یافته است.

این در شرایطی است که "مارسلو گیوگِیل" مدیر برنامه کاهش فقر آفریقا در بانک جهانی که چگونگی تاثیر موفقیت های اقتصادی بر زندگی مردم فقیر این قاره را کنترل کرده است، نسبت به این مسائل خوش بینی محطاتانه ای دارد. به اعتقاد وی، رشد پایدار ضروری بوده اما به تنهایی نمی تواند به کاهش فقر منجر شود.

در واقع، می توان از رشد اقتصادی بلند مدت برخوردار بود، اما این مساله تنها در شرایط زندگی افراد کمی از جامعه تاثیرگذار باشد. در نتیجه، افزایش رشد همراه با کاهش فقر موجب افزایش امیدواری ها نسبت به آینده آفریقا شده است. اگرچه آمار و ارقام قاره ای در این زمینه فراهم نشده، اما در برخی از کشورهای آفریقا شاهد کاهش فقر به ویژه فقر مفرط هستیم.

به عنوان مثال، در موزامبیک، کنیا، نیجریه و رواندا مرگ و میر نوزادان، شاخص های بهداشت و سلامت و پیشرفت تحصیلی همگی افزایش یافته اند. این در شرایطی است که آفریقا از منابع معدنی غنی برخوردار بوده و می تواند جهش های بزرگتری را تجربه کند. به اعتقاد گیوگِیل، بخش قابل توجهی از منابع آفریقا همچنان کشف نشده و در حال حاضر تنها 10 درصد از آنها مورد استفاده قرار گرفته اند.

از سوی دیگر، نشانه های رشد طبقه متوسط آفریقا مشهود است. بنابر پیش بینی بانک توسعه آفریقا، بخش اعظم این قاره را تا سال 2030 طبقه متوسط تشکیل خواهند داد و میزان هزینه مصرف کننده از 680 میلیارد دلار در سال 2008 به 2.2 تریلیون دلار خواهد رسید. به عنوان مثال، تعداد دانشگاه های اوگاندا از یک عدد در گذشته به 30 عدد رسیده است. بی شک، تمامی دانش آموختگان خواهان شیوه زندگی طبقه متوسط جامعه هستند. آنها تمایلی برای بازگشت به دهکده و روستا نداشته و دوستدار پیشرفت همگام با فناوری هستند.

با این وجود، بحران مالی اروپا، کارشناسان را نسبت به ادامه موفقیت اقتصادی آفریقا نگران کرده است. در شرایطی که اکثر نقاط جهان طی سال 2008 با سقوط و فروپاشی اقتصاد خود مواجه شدند، آفریقا روند رو به رشد خود را حفظ کرد. اما شاید این بار راه گریزی برای این قاره باقی نماند.

این در شرایطی است که اقتصادهای نوظهور مانند چین و هند همچنان در پی فرصت های بیشمار موجود برای استفاده از منابع معدنی آفریقا هستند. جمهوری دمکراتیک کنگو در سال 2008 بودجه ای 6 میلیارد دلاری را برای توسعه زیرساخت های خود شامل 2 هزار و 400 مایل جاده، 2 هزار مایل خط آهن، دو دانشگاه، 32 بیمارستان و 145 مرکز سلامت از دولت چین دریافت کرد. در مقابل، چین بخشی از منابع طبیعی کنگو را برای تغذیه اقتصاد سیری ناپذیر خود شامل 10 میلیون تن مس و 400 هزار تن کبالت دریافت کرد.

البته همانگونه که اشاره شد، کشورهای آفریقا در رشد و توسعه اقتصادی بسیار موفق بوده، اما این روند نمود مشخصی در زندگی مردم این قاره نداشته است. حتی در بسیاری مواقع، آنها از آزادی های اولیه خود نیز محروم بوده اند. از این رو، توجه به حقوق انسانی در کنار حرکت در مسیر رشد و موفقیت های اقتصادی برای افزایش رفاه در این قاره ضروری به نظر می رسد.