زیست نیوز- یکی از چالش های بزرگ آفریقا به ویژه در مناطق روستایی و فقیر، دسترسی مردم به انرژی است. بسیاری از خانوارهای این قاره همچنان از چوب و ذغال سنگ برای گرمایش و پخت و پز استفاده کرده که دوده حاصل از آنها یکی از عوامل موثر در ابتلا به بیماری های تنفسی مانند سل و آسم محسوب می شود.

اما نامگذاری سال 2012 به عنوان "سال انرژی پایدار برای همه" حاکی از آن است که سازمان ملل، توسعه برنامه های مرتبط با خدمات انرژی پیشرفته مانند برق را برای استفاده میلیارها نفر از جمعیت جهان هدف گذاری کرده است.

بنابر اعلام "بان کی مون" دبیر کل سازمان ملل، این مساله که سه میلیارد نفر از جمعیت جهان همچنان به منابعی مانند ذغال سنگ، ذغال چوب، چوب و یا فضولات حیوانی برای پخت و پز و گرمایش وابسته هستند، به هیچ وجه پذیرفتنی نیست. این منابع از آلایندگی بالایی برخوردار بوده و سلامت افراد را به شدت در معرض خطر قرار می دهند. از این رو، ادامه این روند نه تنها آینده انسان ها را تهدید می کند، بلکه آسیب های جبران ناپذیری را برای سیاره زمین در پی خواهد داشت.

در این میان، برخی از کشورهای آفریقا مانند آفریقای جنوبی برنامه های مختلفی را در زمینه توسعه استفاده از منابع انرژی جایگزین و پاک در دستور کار خود قرار داده اند. اما گذشت زمان مشخص خواهد کرد که اثرگذاری این اقدام ها تا چه میزان خواهد بود.

آفریقای جنوبی را از نظر اقتصادی می توان به دو کشور متفاوت تقسیم کرد. کودکانی که برای گرمایش و پخت و پز چوب جمع کرده اند از خیابانی در شهر "گروت ویل" آفریقای جنوبی به سمت خانه خود می روند. این خیابان به تازگی آسفالت شده و خانه های آن به شبکه برق سراسری متصل هستند.

 

افرادی که قادر به جمع آوری چوب نیستند، کسب و کار خوبی را برای فروشندگان ذغال سنگ و ذغال چوب ایجاد کرده اند.

 

با نصب آب گرمکن خورشیدی در مدرسه "آلدین ویل"، دانش آموزان از امتیاز بهبود شرایط بهداشتی و غذای گرم برخوردار شده اند.

 

آبگرمکن نصب شده بر روی پشت بام می تواند آب گرم لازم برای حمام ها و آشپزخانه های مدرسه آلدین ویل را تامین کند. همچنین، منبع جمع آوری آب باران به افزایش منابع آب این مدرسه کمک می کند.

 

آب گرمکن خورشیدی نه تنها به بهبود شرایطی بهداشتی کمک می کند بلکه در نرم تر و پاکیزه تر شدن پوست دست کودکان موثر بوده است.

 

شرکت های مختلفی در زمینه تولید تجهیزات و آبگرمکن های خورشیدی در آفریقای جنوبی فعال هستند. افزون بر مدرسه آلدین ویل، این سامانه های گرمایشی در یک مدرسه محلی دیگر و 19 درمانگاه به کار گرفته شده است.

 

آینه های بشقابی به عنوان اجاق های خورشیدی برای گرم کردن آب در شهر "دوربان" آفریقای جنوبی استفاده می شوند. نیاز به تعمیر و نگهداری از این قبیل تجهیزات، استفاده گسترده از فناوری های نوین در آفریقای جنوبی را سخت کرده است.

 

یکی دیگر از ابزارهای پخت و پز برای کاهش دود و آلاینده های داخل منازل، این اجاق های تمیزسوز هستند. پنکه قرار گرفته در پایه این وسیله موجب احتراق کامل سوخت و در نتیجه عدم انتشار دود می شود.

 

این اجاق های تمیزسوز افزون بر بی دود بودن، به سوخت کمتری - چوب، ذغال چوب و ... - نیز نیاز دارند. افزایش استفاده از آنها می تواند سهم قابل توجهی در کاهش جنگل زدایی و بیماری های تنفسی داشته باشد.

 

نمونه های تمیز سوز دیگری مانند اجاق های اتانولی در موزامبیک مورد استفاده قرار می گیرند.