زیست نیوز- بر اساس مطالعات اخیر، وسعت تالاب های جهان (مرداب ها، باتلاق ها، دریاچه ها و غیره) طی 15 سال گذشته به میزان 6 درصد کاهش یافته اند. این روند کاهشی در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیر، و مکان هایی که طی چند سال گذشته شاهد بیشترین میزان افزایش جمعیت انسان ها بوده اند، شدیدتر بوده است.

در این مطالعه که توسط یک تیم تحقیقاتی فرانسوی انجام شده، دانشمندان نخستین نقشه برداری تالاب های جهان و پویایی شرایط آنها در بازه زمانی 1993 تا 2007 را نیز انجام داده اند. این در شرایطی است که بر اساس نتایج مطالعه اخیر که در نشریه "جئوفیزیکال ریسرچ لترز" به چاپ رسیده، افزایش جمعیت انسان ها تاثیر چشمگیری بر چرخه های آب و حیات تالاب ها دارد.

باتلاق، مرداب، لجن زار، دریاچه و ... همگی از انواع تالاب ها - مناطقی که آب عامل کنترلی اصلی برای محیط زیست و حیات گیاهان و حیوانات محسوب می شود - هستند. اگرچه، این مناطق تنها 5 درصد از سطح زمین را پوشش داده اند، اما نقشی کلیدی در شرایط فعالیت های انسان، تنوع زیستی، آب و هوا و چرخه آب دارند. همچنین، آنها یک سوم از متان موجود در اتمسفر را تولید کرده که یکی از گازهای گلخانه ای مهم محسوب می شود. افزون بر این، این مناطق بر انتقال آب شیرین قاره ای به دریا و تغییر در آب و هوای محلی با افزایش سطح تبخیر تاثیرگذار هستند.

به اعتقاد کارشناسان، درک بهتر نسبت به نحوه عملکرد، تنوع و پویایی تالاب ها در گذر زمان برای ارزیابی تغییرات آب و هوایی و بررسی چگونگی مدیریت منابع آب شیرین از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. این در شرایطی است که تعیین ویژگی های توزیع و نوسان های کمیت فصلی و سالانه تالاب ها چالشی عظیم محسوب می شود.

با این وجود، دانشمندان با ترکیب و تجزیه و تحلیل همزمان داده های کسب شده از ماهواره های مختلف، موفق به تهیه نخستین نقشه تالاب های جهان شده اند. نخستین نتیجه حاصل از این مطالعه بر تفاوت چشمگیر وسعت این مناطق در طول سال دلالت داشته است. افزون بر این، همان گونه که اشاره شد، محققان به کاهش 6 درصدی وسعت تالاب های جهان در بازه زمانی 1993 تا 2007 پی برده اند.

در این میان، افزایش جمعیت انسان ها فشار مضاعفی را در مقیاس جهانی بر چرخه های آب وارد کرده است. تاثیر انسان بر تالاب ها عوامل مختلفی از قبیل خشک کردن آنها برای توسعه شهری و استخراج بی رویه آب از آنها را شامل می شود.

از سوی دیگر، نتایج یک مطالعه جداگانه که توسط محققان آمریکائی و با محوریت تالاب های ساحلی جهان انجام شده نشان می دهد، آسیب پذیری و حساسیت آنها نسبت به تغییرات آب و هوایی و افزایش سطح آب دریاها فراتر از چیزیست که تا پیش از این پیش بینی می شد.

با در نظر گرفتن سناریو افزایش سریع سطح آب دریاها، اکثر تالاب های ساحلی تا اواخر قرن 21 از میان خواهند رفت. همچنین، سناریو افزایش کند سطح آب دریاها نیز با توجه به دامنه اندک جزر و مد و دسترسی کمتر به رسوبات می تواند باعث خشک شدن تالاب ها شود. اما در این سناریو، تالاب هایی با ذخیره رسوبی بالا شانس بیشتری برای بقا خواهند داشت.

این در شرایطی است که نتایج ارزیابی های پیشین در این زمینه به دلیل در نظر نگرفتن توانایی تغییر محیط فیزیکی تالاب ها برای سازگاری با شرایط جدید، محدود شده اند. به عنوان مثال، در نظر نگرفتن عواملی مانند بر هم کنش طغیان آب، پوشش گیاهی و میزان رسوبات در تالاب ها در این زمینه موثر بوده اند.

با وقوع مد، هنگامی که آب تالاب را پوشانده و در میان پوشش گیاهی آن جریان می یابد، رسوبات به تدریج بر بستر تالاب ته نشین می شوند. این مساله باعث افزایش ارتفاع تالاب شده و هرچه دامنه جذر و مد وسیع تر باشد، مواد رسوبی بهتری به تالاب می رسد. از این رو، بر اساس نظریه افزایش کند سطح آب دریاها، آنها می توانند به حیات خود ادامه دهند.

تالاب های ساحلی از اهمیت بسیاری در جذب انرژی توفان های ساحلی، حفظ خطوط ساحلی، حمایت از صید غذاهای دریایی تجاری، جذب آلاینده ها و فراهم کردن زیستگاهی مناسب برای پرندگان مهاجر و ... برخوردارند. اما اگر سطح آب دریاها به گونه ای غیر قابل کنترل افزایش یابد، تمامی این منابع و خدمات به طور کامل نابود خواهند شد.