تماشاچی  -حضور او در مجموعه «قلب یخی» و پس از آن دو فیلم «اخراجی ها 3» و «قلاده‎های طلا» بهانه‎ای شد تا از او درباره ارتباطش با تولیدات سیاسی در سینمای ایران بپرسیم؛ او هم به رغم مشغله بسیارش با حوصله پاسخگوی سؤالات ما شد. حیایی در این گفت وگوی کوتاه با «پنجره» حرف‎های جالب توجهی را درباره قلاده‎های طلا و اساسا سینمای ایران طرح کرده است.

پیش از فیلم «قلاده‎های طلا»، فیلمی شبه سیاسی با همین مضمون ساخته شده بود که به وقایع پس از انتخابات سال 88 می پرداخت، البته تجربه ناموفقی بود و خسران معنوی فراوانی برای بازیگرانش رقم زد؛ دامنه این آسیب‎ها نیز بیشتر گریبان بازیگر اصلی این فیلم را گرفت. با توجه به این‎که قلاده‎ها چنین مضمونی داشت، فکر نمی کردید این آسیب‎ها گریبان شما را هم بگیرد؟

موقعی که وارد بحث فیلم‎نامه شدیم، با آقایان طالبی، شریفی نیا و سایر عوامل به این نتیجه رسیدیم که می خواهیم فیلمی مردمی بسازیم؛ فیلمی که حرف و پیام مردم در آن منعکس شود و کل محصول برای خود مردم باشد؛ البته با توجه به شرایط فعلی، نمی دانم چه بگویم، خیلی‎ها ندیده راجع به فیلم‎ها قضاوت می کنند و همچنان هم این سیاق ادامه دارد. شایعاتی برای فیلم ساخته اند که چنین نیست و این شایعه سازی هم چنان هم ادامه دارد. طی صحبت‎هایی که انجام دادیم، قرار بود واقعیت‎هایی را که بر اساس تحقیقات آقای طالبی بود به یک اثر سینمایی تبدیل کنیم و کلیت فیلم بر اساس واقعیت استوار بود؛ واقعیت‎هایی که در آن مقطع تاریخی در کشور اتفاق افتاد. وسواس هم به حدی بود که وقتی در مرحله تحقیقات، به چند شایعه رسیدیم ابوالقاسم طالبی از آوردن آن‎ها به‎شدت پرهیز کرد.

کلا هر گونه شایعه و شنیده صرف، از خط اصلی داستان و فلیمنامه حذف شد و مورد پرداخت قرار نگرفت. آقای طالبی می‎گفتند بر اساس شایعات فیلم ساختن درست نیست. رسالت ما این است که حقیقت را به مردم نشان بدهیم، مردم حقیقت را دوست دارند و با ریاکاری مخالفند و خود ما هم مخالف بودیم. خود ما هم بخشی از مردم هستیم و نگاه شخصی بنده بدین صورت است که اگر در اثری ریا، تظاهر و شعار باشد، آن را دوست ندارم. ما بر اساس واقعیات و حقیقت پیش رفتیم و تحقیقات هم مبنای حقیقی و واقعی داشت؛ فیلم «قلاده‎های طلا» بر اساس اسناد ساخته شده است. از طرف دیگر نقش من هم در این فیلم نقش متفاوتی بود و دوست داشتم یک الگوی تازه را از اشخاصی که در وزارت اطلاعات فعالیت می کنند نشان دهم.

چه وجوهی از کاراکتر «ساسان» در اجرا برای شما حائز اهمیت بود؟

من احساس کردم او شخصیت آرمان خواه و ملی گرایی است که عاشق وطنش است و خیانت را نمی پذیرد. تلاش می کند متوجه شود خائن واقعی چه‎کسی است و این تلاش در فینال فیلم به یافتن خائن هم منجر می شود.

روزی که فیلم‎نامه را مرور می کردید، متوجه شدید برایتان فرصتی فراهم شده تا نوع دیگری از بازیگری را تجربه کنید؛ به نظر بازی فیزیکی را که در سینمای ما تقریبا فراموش شده است، بار دیگر در یک فیلم پر تحرک تجربه کردید...

من دوست داشتم بعد از این همه آثار طنز و کمدی، یک فیلم متفاوت کار کنم که نقد و موقعیت جدی در آن پررنگ باشد و این اتفاق در قلاده‎ها ممکن شد. به وجوه سیاسی فیلم دقت نکردم؛ چون من وارد سیاست و بحث‎های سیاسی نمی شوم. اما پیشنهاد‎های که دادم این بود که این فیلم را برای مردم بسازیم. فارغ از جبهه بندی ها، قلاده‎های طلا از حزب و گروهی خاص جانب‎داری نمی کند، واقعیت و حد وسط را گرفتیم تا با مردم باشیم و از زوایه دید مردم به این حوادث نگاه کنیم. باز هم اشاره می کنم، مردم حقیقت را دوست دارند، ریا نکنیم، شعار ندهیم. خدا را شکر همین اتفاق هم افتاد و من فکر می کنم خیلی فیلم جذابی شده است. دوستانی

هم که با یک نگاه دیگر رفتند فیلم را دیدند، به من گفتند فیلم را که دیدیم واقعا خوشمان آمد. فیلم خوش‎ساختی بود و در طرح واقعیت‎ها دچار لکنت نبود و دغدغه‎های جمعی را مطرح کرده بود.

شما غیر از اکت حسی صورت و دیالوگ، آمادگی جسمانی خود را هم کماکان حفظ کرده اید، تا کنون از شما و یا از علیرام نورایی، فیزیک نامناسب ندیده ام. پس از سال‎ها که سینمای اکشن در ایران به فراموشی سپرده شده، در این فیلم بازیگرانی را می بینیم که جلوی دوربین به خوبی می دوند و اکت فیزیکی مناسبی دارند.

واقعیت این است که قلاده‎ها فرصت‎های تاز‎ه‎ای در زمینه بازیگری برای من فراهم آورد. سال‎ها چنین فرصتی در سینمای ایران نصیبم نشده بود، اگر هم بوده دیده نشده و در سال‎های قبل اتفاق افتاده است؛ یعنی حتی اگر نقشی شبیه این را هم بازی کرده باشم، اما فرصت اکت این‎گونه را نداشته‎ام. موقعیت‎هایی که در این فیلم وجود داشت، به قهرمان پروری کمک می کرد. اما با این حال سعی نکردیم قهرمان پردازی کنیم و خودمان را شبیه چکی جان و قهرمان‎های فرنگی کنیم و دست به کار‎های محیرالعقول بزنیم. می خواستیم بار رئالیستی اثر را حفظ کنیم. من از تعاریف دوستان می توانم حدس بزنم که مردم از کلیت بازی‎ها و فیلم راضی هستند.

نگاه‎های مرموز، رفتاری است که معمولا به اکت‎های ویژه نیاز دارد؛ این اتفاق در قلاده‎های به خوبی رخ داده است. دلیل این سطح متفاوت بازیگری را در چه می دانید؟

خدا را شکر که این‎گونه بوده است. این حاصل همدلی گروهی بود و سرصحنه که بودیم، همیشه به کل صحنه کمک می کردیم. بنده هم به سهم خودم، همه تلاشم را به کار بردم تا حاصل کار همان چیزی شود که دوستان همکار می خواهند. اگر مجموعه همکاران دقیق کار کنند، کار من دیده می شود. حتی بازیگر مقابل و هنروران هم باید کارشان را درست انجام بدهند تا کار سایرین دیده شود. این دیده شدن حاصل زحمت جمعی همکاران است. در کل کار، بین همکاران همدلی و همسانی وجود داشت و همه با لذت کار می‎کردند، خود آقای طالبی هم خیلی همراه بود و با ایده‎های خوب مخالفتی نمی‎کرد؛ چه بسا خود ایشان هم ایده‎های خوبی در اجرا داشتند و بر بازی‎ها سوار بودند.

دخالت هم می کردند؟

خیر! نظرشان را می گفتند و اغلب در مورد لینک کار بازیگران و حفظ راکورد‎ها نظر می دادند.

با توجه به این‎که سریال قلب یخی هم یک تم سیاسی پنهان در خود داشت و اخراجی‎ها هم لایه‎های سیاسی مشابه با قلاده‎ها دارد، به نظر شما در سینمای نحیف ایران تولید آثاری با مایه‎های صریح سیاسی، لزوما چه جذابیتی می‎تواند داشته باشد؟

در سریال قلب یخی، تم نقد سیاست‎های جهانی و پشت پرده جریان‎های فراماسونی مورد کاوش قرار گرفت و این متفاوت بودنش برای من جذابیت داشت. به اعتقاد من کار باید با آن‎چه پیش از این مردم در سینما دیده اند متفاوت باشد.

اثری که کاراکترها، قصه ها، دیالوگ‎ها و پرسوناژ‎های تکراری دارد، فاقد جذابیت است. اگر اثری با تمی سیاسی ساخته می شود و می خواهد تنوع ایجاد کند، باید بر اساس واقعیت‎ها باشد نه این‎که حزبی خاص را حمایت کند. این آثار به خصوص سریال قلب یخی و یا فیلم قلاده‎های طلا، سیاست گروه خاصی را تبلیغ نمی کنند. بدین صورت اگر مبنا واقعیت باشد، آثار سیاسی با استقبال بیشتری مواجه می شوند.

ضمن این‎که من بازیگرم و حرف‎های سیاسی فیلمی که در آن بازی می کنم، پیام سیاسی و شخصی بنده نیست. من طرفدار حزب خاصی نیستم، ضمن این‎که شخصیت خودم اصلا سیاسی نیست. کاراکتر‎هایی هم که بازی کرده ام سیاسی نیستند و یا حداقل سیاست غلطی را ترویج نمی کنند. مثلا می گفتند اخراجی‎ها یک اثر سیاسی است در حالی‎که این‎گونه نیست؛ قسمت سوم این فیلم بیشتر به وقایع و تحولات انسان‎ها پس از هشت سال دفاع مقدس می پردازد. اصلا کاراکتر من در آن فیلم نمونه کسی است که جنگ رفته، اما تلاشی در راستای دفاع از میهنش انجام نداده است. در این فیلم شاهدیم که جنگ بر روی افرادی همچون بیژن تأثیری نگذاشته است؛ چراکه هنوز دزدی می کند و باج می گیرد. این حرف سیاسی نیست.

فارغ از این مباحث، در یک نگاه کلی فکر می کنید فیلم‎های تولیدشده سینمای ایران در چند سال اخیر فراخور حال تماشاگران و مخاطبان بوده است؟

فیلم‎هایی که در این سال‎ها تولید شده، به فراخور اتفاقاتی بوده که در جامعه ما روی داده است. در زمان جنگ، فیلم جنگی ساختیم، و یا پیش از آن در سال‎های انقلاب، فیلم انقلابی می ساختیم. بعدها هم که موقعیت سیاسی خاصی پیش آمد، فیلم سیاسی ساخته شد. سینمای ما در مجموع بر اساس تحولات جامعه پیش می رود و خط اصلی را از جامعه می گیرید و جلو می رود. سینماگران سعی می کنند فیلمی بسازند که پیام مردم در آن بازتاب داده شود.

عوامل فیلم سینمایی قلاده‎های طلا مصرند که فیلم مردمی ساخته اند. با این پیش‎فرض، فکر می کنید این فیلم تا چه حد توانسته به رفع برخی سوءتفاهم‎ها در طول دو سال اخیر و ایجاد روشنگری برای مخاطبان کمک کند؟

ما قبل از انتخابات سال 88 با هم دوست بودیم، رفیق بودیم و واقعا نمی دانم بر سر این رفاقت‎ها چه آمد؟! خواهر و برادری که در فیلم قلاده‎ها می بینیم، دچار این بحران سیاسی می شوند. کارشان به جنگ و دعوا می رسد، نه این و نه آن! واقعا قبل از انتخابات همگی جور بودیم و با هم کنار می آمدیم، کاش برگردیم به همان حال و روز؛ ما همه ایرانی هستیم.

نباید بین ما جنگ شود، خارجی‎ها از دل سلیقه‎های متعدد سیاسی ما اختلاف به‎وجود آوردند تا به‎جای ماهیگیری کوسه از آب بگیرند! ما هم بیخودی به‎جان هم افتادیم و به این اختلافات تن دادیم؛ در صورتی که نباید، این‎طور باشد. به‎نظر من مگر ما چقدر زنده ایم!؟ طبق پیش بینی برخی فرقه‎ها که همین سال 2012 همه چیز تمام می شود! (می خندد) ما هم بالأخره اصول و باور‎های خودمان را داریم، اگر یک درصد به چنین موضوعاتی مثل آخرت و قیامت ایمان بیاوریم، آن‎وقت همه چیز درست می‎شود.

واقعا فکر کنیم شش یا هفت ماه بیشتر وقت نداریم، درست تر و بهتر زندگی کنیم. به آن‎چه خدا به ما داده راضی باشیم، از انجام برخی رفتار‎های سوءتفاهم برانگیز چشم پوشی کنیم. من هم خودم را به خدا سپرده‎ام و به آن‎چه مقدر می شود تن می سپارم. من نشانه‎هایی را در زندگی دیدم که باید در قلاده‎ها حضور می یافتم در عین این‎که می توانستم این نقش را ایفا نکنم، همین الان هم احساس می کنم باید در این پروژه حضور پیدا می کردم و این کار را انجام می دادم، دیدید که نتیجه اثر هم بسیار قابل دفاع است.