بانك مركزی گزارش متوسط درآمد - هزینه خانوار شهری در سال 89 را منتشر كرد.

بررسی از نظر نوع مصالح عمده به كار رفته در ساختمان محل سكونت این افراد آنان نشان می دهد كه در سال 1389 حدود 9.9 درصد خانوارها در ساختمان های بتون آرمه، 23.6 درصد در بناهای اسكلت فلزی، 3.7 درصد در ساختمان های بلوك سیمانی، 5 درصد در بناهای آجری با تیرچه بلوك، 48.6 درصد در ساختمان های آجری با تیرآهن، 4.9 درصد در بناهای آجری با تیرچوبی، 2.6 درصد در ساختمان های خشتی، گلی و چوبی و 1.7 درصد در بناهای ساخته شده با سایر مصالح سكونت داشته اند.

طبق نتایج این بررسی 4.6 درصد از خانوارها در محل سكونت خود از یك اتاق، 3.6 درصد از پنج اتاق و 1.6 درصد از شش اتاق و بیشتر استفاده نموده اند.

تسهیلات محل سكونت و لوازم زندگی مورد استفاده خانوارها

بررسی تسهیلات محل سكونت خانوارها در سال 1389 نشان می دهد كه حدود 99 درصد خانوارها از آب لوله كشی، 99.8 درصد از برق، 91.5 درصد از گاز شهری، 35.6 درصد از سیستم فاضلاب شهری، 88.2 درصد از تلفن، 22.3 درصد از اینترنت، 96.7 درصد از آشپزخانه، 98.3 درصد از حمام، 72 درصد از كولر ثابت، 9.8 درصد از سیستم حرارت مركزی (شوفاژ)، 1.3 درصد از پكیج و 41.7 درصد از انباری بهره مند بوده اند.

نتایج این بررسی گویای آن است كه 39.5 درصد خانوارها از اتومبیل شخصی، 18.5 درصد از موتورسیكلت، 16.2 درصد از دوچرخه، 65.4 درصد از چرخ خیاطی، 55.7 در صد از رادیو ضبط و ضبط صوت، 14.3 درصد از رادیو، 99.1 درصد از تلویزیون، 59 درصد از ویدئو، 43.8 درصد از رایانه، 15.7 درصد از دوربین فیلمبرداری، 62.7 درصد از یخچال، 73.2 درصد از فریزر و یخچال فریزر، 53.9 درصد از پنكه، 99.1 درصد از اجاق گاز، 90.2 درصد از جاروبرقی، 80 درصد از ماشین لباسشویی و 89.9 درصد از تلفن همراه استفاده نموده اند.

هزینه

بر اساس این گزارش متوسط درآمد - هزینه در سال 1389 (بررسی از هزینه و درآمد خانوارهای ساكن در مناطق شهری ایران) در 75 شهر و با مراجعه به هشت هزار و 630 خانوار نمونه انجام شده است.

در سال مورد بررسی متوسط هزینه ناخالص سالانه یك خانوار شهری حدود 141 میلیون و 662 هزار ریال (ماهانه حدود 11 میلیون و 805 هزار ریال) بود كه نسبت به سال قبل 11.4 درصد افزایش داشته است.

از كل این مبلغ 24.9 درصد (حدود 35 میلیون و 213 هزار ریال) سهم گروه هزینه خوراكی ها و آشامیدنی ها می باشد كه نسبت به سال 1388 معادل 16.7 درصد افزایش داشته است.

در بین اقلام گروه هزینه خوراكی ها و آشامیدنی ها بیشترین سهم از كل هزینه ناخالص (معادل 6.8 درصد) متعلق به هزینه انواع گوشت بود.

پس از آن به ترتیب هزینه میوه های تازه با 4.6 درصد، آرد، رشته و غلات، شیر و فرآورده های آن و تخم پرندگان و سبزی های تازه هر یك با 2.5 درصد بیشترین سهم را به خود اختصاص داده اند.

بر اساس نتایج این بررسی از كل هزینه ناخالص خانوار، 0.4 درصد (حدود 519 هزار ریال) به گروه هزینه دخانیات اختصاص داشت كه در مقایسه با سال 1388 ، كمتر از 0.1 درصد افزایش داشته است.

در این سال از كل هزینه های ناخالص خانوار 4.9 درصد (حدود 6931 هزار ریال) به گروه هزینه پوشاك و كفش اختصاص داشت كه نسبت به سال 1388 معادل 7.5 درصد افزایش داشته است.

نتایج این بررسی نشان می دهد كه 3.01 درصد از كل هزینه ناخالص یك خانوار (حدود 42 میلیون و 637 هزار ریال) مربوط به گروه هزینه مسكن، آب، برق و گاز و سایر سوخت ها بود كه نسبت به سال قبل 6.9 درصد افزایش داشته است.

در سال مورد بررسی از كل هزینه های ناخالص خانوار 5.2 درصد (حدود هفت میلیون و 382 هزار ریال) به گروه هزینه لوازم، اثاث و خدمات مورد استفاده در خانه اختصاص داشت كه در مقایسه با سال 1388 معادل 10.1 درصد افزایش نشان می دهد.

بر اساس نتایج این بررسی از كل هزینه های ناخالص خانوار، 5.6 درصد به گروه بهداشت و درمان، 11.3 درصد به گروه هزینه حمل و نقل، 2.3 درصد به گروه هزینه ارتباطات، 2.8 درصد به گروه هزینه تفریح و امور فرهنگی، 2.4 درصد به گروه هزینه تحصیل، 2.2 درصد به گروه هزینه رستوران و هتل و 8 درصد به گروه هزینه كالاها و خدمات متفرقه اختصاص داشته است.

یافته های این بررسی نشان می دهد كه در مقایسه با سال 1388، هزینه گروه های بهداشت و درمان 21.9 درصد، حمل و نقل 8.4 درصد، ارتباطات 8.9 درصد، تفریح و امور فرهنگی 14.2 درصد، تحصیل 21.7 درصد، رستوران و هتل 10.4 درصد و كالاها و خدمات متفرقه 12.2 درصد افزایش داشته است.

در سال مورد بررسی متوسط درآمد پولی و غیر پولی ناخالص سالانه یك خانوار شهری حدود 136 میلیون و 814 هزار ریال (ماهانه حدود 11 میلیون و 401 هزار ریال) بود كه 73.3 درصد آن را درآمد پولی ناخالص و 26.7 درصد را درآمد غیر پولی تشكیل داده است.

در سال 1389 كل درآمد پولی و غیر پولی ناخالص خانوار نسبت به سال قبل حدود 10.4 درصد افزایش داشت (میزان افزایش درآمد پولی ناخالص خانوار معادل 12.8 درصد و درآمد غیر پولی 4.3 درصد بود).

یافته های این بررسی موید آن است كه در بین درآمدهای پولی ناخالص خانوار، درآمد از مزد و حقوق بخش دولتی و عمومی 10.9 درصد، درآمد از مزد و حقوق بخش خصوصی 15.7 درصد، درآمد از مشاغل آزاد كشاورزی 33.1 درصد، درآمد از مشاغل آزاد غیر كشاورزی 11.6 درصد، درآمدهای متفرقه 13.9 درصد و درآمد حاصل از فروش كالاهای دست دوم 2.9 درصد نسبت به سال قبل افزایش داشته است.

نتایج این بررسی نشان می دهد كه در بین درآمدهای غیر پولی بیشترین سهم (معادل 77.6 درصد) به ارزش اجاری مسكن شخصی (مالك نشین) اختصاص داشت كه معادل 20.7 درصد از كل درآمهای پولی و غیر پولی را تشكیل داده است.

بعد خانوار

در سال مورد بررسی بعد خانوار (متوسط تعداد افراد) 3.70 نفر بود كه نسبت به سال قبل كاهش داشته است.

توزیع خانوارها بر حسب تعداد افراد نشان می دهد كه خانوارهای یك نفری 6.6 درصد، دو نفری 14.3 درصد، سه نفری 24.3 درصد، چهار نفری 28.8 درصد، پنج نفری 15.3 درصد، شش نفری 6.4 درصد، هفت نفری 2.6 درصد، هشت نفری 1 درصد، نه نفری 0.4 درصد و 10 نفری و بیشتر 0.3 درصد از كل خانوارها را به خود اختصاص داده اند.

در سال 1389 توزیع افراد خانوارها بر حسب گروه های سنی به صورت زیر بوده است: كمتر از یك سال 0.6 درصد، یك تا پنج سال 5.9 درصد، شش تا 10 سال 6.1 درصد ، 11 تا 15 سال 7.4 درصد ، 16 تا 20 سال 10.2 درصد، 21 تا 30 سال 22.9 درصد، 31 تا 40 سال 13.5 درصد، 41 تا 50 سال 13.9 درصد و 51 سال و بیشتر 19.5 درصد است.

قابل توجه است كه حدود 30.2 درصد از افراد خانوارها را افراد زیر 21 سال تشكیل داده اند كه در مقایسه با سال قبل كاهش نشان می دهد.

در سال مورد بررسی توزیع افراد شش ساله و بیشتر خانوارها بر حسب میزان سواد نشان می دهد كه 12.7 درصد بی سواد، 1.4 درصد قادر به خواندن و نوشتن، 20.5 درصد دارای تحصیلات ابتدایی، 46.1 درصد دارای تحصیلات راهنمایی و متوسطه و 19.3 درصد دارای تحصیلات دانشگاهی بوه اند.

بر اساس نتایج این بررسی درصد افراد قادر به خواندن و نوشتن و با تحصیلات ابتدایی و راهنمایی و متوسطه در مقایسه با سال 1388 كاهش و درصد افراد بی سواد و با تحصیلات دانشگاهی افزایش داشته است.

طبق یافته ها این بررسی در بین اعضای مذكر شش ساله و بیشتر خانوارها 9 درصد بی سواد، 1.6 درصد قادر به خواندن و نوشتن، 19.9 درصد دارای تحصیلات ابتدایی، 49.3 درصد دارای تحصیلات راهنمایی و متوسطه و 20.2 درصد دارای تحصیلات دانشگاهی بوده اند.

در مقایسه با سال 1388 درصد افراد مذكر قادر به خواندن و نوشتن و با تحصیلات ابتدایی كاهش و درصد افراد با تحصیلات دانشگاهی افزایش داشته است.

در بین اعضای مونث شش ساله و بیشتر خانوارها 16.4 درصد بی سواد، 1.2 درصد قادر به خواندن و نوشتن، 21.1 درصد دارای تحصیلات ابتدایی، 42.8 درصد دارای تحصیلات راهنمایی و متوسطه و 18.5 درصد دارای تحصیلات دانشگاهی بوده اند.

بر اساس نتایج این بررسی درصد افراد مونث قادر به خواندن و نوشتن و با تحصیلات ابتدایی و راهنمایی و متوسطه در مقایسه با سال قبل كاهش و درصد افراد بی سواد و با تحصیلات دانشگاهی افزایش پیدا كرده است.

در سال مورد بررسی، بیشترین تعداد افراد بی سواد در گروه سنی 71 سال و بیشتر (23.9 درصد) و بیشترین تعداد افراد با تحصیلات دانشگاهی در گروه سنی 21 تا 30 سال (49.6 درصد) قرار داشته اند.

اشتغال

نتایج این بررسی گویای آن است كه در بین افراد شش ساله و بیشتر خانوارها، 30.5 درصد شاغل، 4 درصد بیكار، 9.7 درصد با درآمد بدون كار، 24.3 درصد محصل، 26.5 درصد خانه دار و 5 درصد متعلق به سایر گروه ها بوده اند.

طبق یافته های فوق، سهم افراد محصل و افرادی كه در سایر گروه ها طبقه بندی شده اند در مقایسه با سال قبل كاهش و سهم افراد شاغل، بیكار، با درآمد بدون كار و خانه دار افزایش داشته است.

بررسی مزبور نشان می دهد كه در بین اعضای مذكر شش ساله و بیشتر خانوارها، 52.2 درصد شاغل، 5.9 درصد بیكار، 11.1 درصد با درآمد بدون كار، 24.5 درصد محصل و 6.3 درصد مربوط به سایر گروه ها بوده اند.

این نتایج نشان می هد كه درصد افراد مذكر محصل و افرادی كه در سایر گروه ها طبقه بندی شده اند، نسبت به سال قبل كاهش و درصد افراد شاغل، بیكار و با درآمد بدون كار افزایش داشته است.

در بین اعضای مونث شش ساله و بیشتر خانوارها، سهم افراد شاغل، بیكار، با درآمد بدون كار، محصل و خانه دار به ترتیب 8.7 درصد، 2 درصد، 8.3درصد، 24.1 درصد و 53.2 درصد بوده است.

سهم های مشابه در سال 1388 به ترتیب 8 درصد، 2 درصد، 8 درصد، 25.6 درصد و 52.6 درصد بوده است.

طبق نتایج این بررسی، 22.5 درصد خانوارها بدون فرد شاغل، 55.4 درصد دارای یك نفر شاغل، 17.2 درصد دارای دو نفر شاغل و 4.9 درصد دارای سه نفر شاغل و بیشتر بوده اند.

در مقایسه با سال 1388 درصد خانوارهای با یك نفر شاغل كاهش و درصد خانوارهای بدون فرد شاغل، با دو نفر شاغل و با سه نفر شاغل و بیشتر افزایش داشته است.

توزیع افراد شاغل خانوارها بر حسب رشته فعالیت اصلی محل كار در سال 1389 گویای آن است كه 4.1 درصد در بخش كشاورزی، دامپروری، شكار، جنگلداری و ماهیگیری، 18.1 درصد در بخش صنعت و معدن، 0.9 درصد در بخش برق، گاز و آب، 14.2 درصد در بخش ساختمان، 21.5 درصد در بخش عمده فروشی، خرده فروشی هتلداری و رستوران، 11.7 درصد در بخش حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات، 7.6 درصد در بخش خدمات مالی، بیمه، ملكی، حقوقی و تجاری و 21.9 درصد در بخش خدمات عمومی، اجتماعی و شخصی شاغل بوده اند.

در سال مورد بررسی توزیع افراد شاغل خانوارها بر حسب میزان سواد و رشته فعالیت محل كار نشان می دهد كه بیشترین تعداد افراد شاغل بی سواد و با تحصیلات ابتدایی و راهنمایی و متوسطه به ترتیب با سهم معادل 2.0 ، 4.1 و 12.6 درصد در بخش عمده فروشی، خرده فروشی، هتلداری و رستوران و بیشترین افراد قادر به خواندن و نوشتن با سهمی معادل 0.5 درصد در بخش ساختمان اشتغال داشته اند.

بیشترین تعداد افراد شاغل دارای تحصیلات دانشگاهی نیز با سهمی معادل 12.9 درصد در بخش خدمات عمومی، اجتماعی و شخصی به كار اشتغال داشته اند.

بررسی مزبور نشان می دهد كه 6.3 درصد از اعضای شاغل خانوارها كارفرما، 32.1 درصد كاركن مستقل، 19.1 درصد كاركن موسسات دولتی و عمومی، 39.8 درصد كاركن موسسات خصوصی و 2.7 درصد كاركن فامیلی و كارآموز بدون مزد بوده اند.

متوسط هزینه و درآمد ناخالص یك خانوار شهری در استانهای مختلف

بررسی متوسط هزینه ناخاص سالانه یك خانوار ساكن در مناطق شهری استانهای مختلف نشان می دهد كه استان تهران با حدود 185 میلیون و 377 هزار ریال (ماهانه حدود 15 میلیون و 448 هزار ریال) بیشترین و استان هرمزگان با حدود 87 میلیون و 382 هزار ریال (ماهانه حدود 7282 هزار ریال) كمترین هزینه را به خود اختصاص داده اند.

از نظر متوسط درآمد ناخالص سالانه یك خانوار شهری، استان تهران با حدود 187 میلیون و 913 هزار ریال (ماهانه حدود 15 میلیون و 659 هزار ریال) بیشترین و استان خراسان شمالی با حدود 81 میلیون و 51 هزار ریال (ماهانه حدود 6754 هزار ریال) كمترین درآمد را دارا بوده اند.