پول نیوز، مازیار دانیالی - طی چند وقت اخیر بحث های مختلفی درباره مشکلات اروپا، بحران بدهی های منطقه یورو و نیاز برای اطلاح و بهبود شرایط این قاره مطرح شده است. منتقدان به شکاف کسری بودجه بین کشورهای شمال و جنوب اروپا اشاره داشته و با برجسته کردن کسری بودجه اعضای منطقه یورو، ارزیابی منفی نسبت به عملکرد اتحادیه پول مشترک اروپا دارند. بدون شک شرایط بی ثبات قاره سبز و انتقادهای موجود در این زمینه درست بوده اما بنظر می رسد یک نکته مهم نادیده گرفته شده است. در واقع می توان گفت مساله ای که اروپا را در کنترل بحران ناتوان کرده کمبود اعتماد است. این مساله را در سه بخش می توان مورد بررسی قرار داد.

اول، میان دولتمردان و مردم کشورهایشان کمبود اعتماد وجود دارد. این مساله را به خوبی درباره "سیلویو برلوسکونی" نخست وزیر سابق ایتالیا که در نهایت مجبور به خروج از صحنه سیاسی این کشور شد، می توان مشاهده کرد. اما حتی رهبران قدرتمند اروپایی نیز اعتماد مردم خود را به واسطه تغییر مداوم در گفته هایشان از دست داده اند.

در اواخر ماه فوریه "آنگلا مرکل" صدراعظم آلمان قاطعانه با افزایش منابع مالی صندوق های نجات اروپا برای حفاظت از کشورهای دیگر منطقه یورو در برابر عدم بازپرداخت بدهی های یونان مخالفت کرد. او به مالیات دهندگان آلمانی وعده داد که پول پرداختی آنها در این زمینه استفاده نخواهد شد. اما در نهایت این کشور با اعطای بخش دوم وام به یونان و افزایش منابع مالی صندوق های نجات اروپا موافقت کرد. بدون شک زمانی که سیاسیون حرفی زده و دیگران بدانند که آنها خیلی زود نظر خود را تغییر خواهند داد دیگر نمی توان انتظار افزایش اعتماد را داشت.

دوم، میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا کمبود اعتماد وجود دارد. دلیل اصلی آنکه کشورهای شمال اروپا تمایل چندانی برای کمک به کشورهای جنوبی ندارند این است که نسبت به استفاده صحیح از منابع مالی تردید دارند.

به عنوان مثال، آنها می ترسند که خرید اوراق قرضه بیشتر از سوی بانک مرکزی اروپا برای کاهش هزینه های استقراض اسپانیا، تنها دولت این کشور را از اجرای کامل برنامه اصلاحات دور کند. ترسی که با توجه به اظهارات اخیر "ماریانو راخوی" نخست وزیر اسپانیا چندان بی مورد نبوده است. در نتیجه اقتصادهای قدرتمند اروپا مانند آلمان در تلاش هستند تا میزان کمک های خود را به گونه ای تنظیم کنند که هم از افزایش بحران جلوگیری شود و هم برنامه اصلاحات اقتصادهای ضعیفتر ادامه پیدا کند.

سوم، میان گروه های اجتماعی کمبود اطمینان وجود دارد. به عنوان مثال، رانندگان تاکسی ایتالیا در صورتی که اطمینان حاصل کنند صاحبان داروخانه ها نیز آماده انجام برنامه های اصلاحی و افزایش رقابت پذیری هستند به نوعی با این مساله کنار می آیند. اما در صورتی که درآمد رانندگان تاکسی کاهش پیدا کرده و صاحبان داروخانه با اقدام های اصلاحی برای کاهش هزینه خدمات خود مخالفت کنند، فاصله درآمدی و طبقاتی آنها افزایش پیدا می کند. این مساله کاملا ناعدلانه است.

به بیان دیگر کمبود اعتماد اجتماعی می تواند مانع انجام اصلاحات بنیادین شده و آن را متوقف کند. نسخه یونانی این معضل که هیچ کس مالیات پرداخت نمی کند چون هیچ کس مالیات نمی پردازد، مثالی روشن در این زمینه است.

با این وجود، می توان گفت بحران منطقه یورو این فرصت بزرگ را برای اروپا فراهم کرده تا بار دیگر اعتماد و اطمینان از دست رفته را بازسازی کند. رهبران این قاره نیازمند بازسازی اعتماد اجزا تشکیل دهنده خود بوسیله ارتباط مستقیم با آنها هستند. اعضای اتحادیه اروپا نیازمند بازسازی اعتماد بین خود هستند و کشورهای اروپایی با نیاز انجام اصلاحات بنیادین برای بازگرداندن اعتماد به اجتماع خود مواجه هستند.

اگر این فرصت برای بازگرداندن اعتماد از دست برود، جبران کسری و کمبودهای اقتصادی، بنیادین و مالی برای اروپا تقریبا غیر ممکن خواهد بود.