ضرايب جيني مربوط به هزينه هاي غيرخوراكي و خوراكي جمعيت شهري طي سه سال اول برنامه چهارم توسعه نشان مي هد فاصله طبقاتي در خصوص دارايي هاي غير خوراكي افزايش و فاصله طبقاتي در خصوص مواد و دارايي خوراكي كاهش يافته است.

به گزارش سرویس اقتصادی «فردا» و بر اساس گزارش هاي آماري مركز آمار كشور، ضريب جيني مواد خوراكي در در سال 86 به مرز2531/0 و ضريب جيني هزينه هاي غير خوراكي اين جامعه به 4565/0 رسيده است.

آمارهاي مركز آمار ايران نشان مي دهد ضريب جيني هزينه هاي غيرخوراكي طي سال 83، يعني آخرين سال برنامه سوم توسعه، 4544/0 بوده كه مقايسه اين رقم با ضريب جيني سال 86 نشانه فقيرتر شدن جامعه شهري طي سه ساله اول برنامه چهارم توسعه است.

نكته اساسي آن است كه ضريب جيني 4565/0 براي دارايي هاي غير خوراكي شهري ضريبي است كه نشاندهنده وضعيت عادلانه توزيع درآمد در كشور نيست.

طبقه بندي كشورها براساس ضريب جيني، به اين صورت است كه كشورهايي كه ضريب جيني آنها بيش از 5/0 است، كشورهاي با توزيع درآمد بسيار نابرابر و كشورهاي با ضريب 4/0 تا 5/0، كشورهاي با توزيع كمتر نابرابر و كشورهاي با ضريب جيني كمتراز 4/0 را كشورهاي با توزيع درآمد پايين مي نامند.

آمارهاي مركز آمار نشان مي دهد ضريب جيني هزينه هاي غيرخوراكي 4522/0 و در سال 85 به 4591/0 افزايش يافته است. اين ظرايب نشاندهنده توزيع كمترنابرابر درآمد در كشور است.بانك جهاني ضريب جيني را براي سال 2006 بالغ بر 58 /0 اعلام كرده بود.

بنابر تعريف ضريب جيني عددي است كه نمايانگر ميزان فاصله طبقاتي است و هرچه اين ضريب به عدد يك نزديك تر باشد نشان دهنده توزيع نامطلوب درآمد در جامعه و تشديد فاصله طبقاتي است.

با مطالعه آمارهاي جيني مربوط به كشورهاي مختلف مي توان به نتايج زير رسيد: هيچ كدام از كشورهاي توسعه يافته داراي توزيع درآمد بسيارنابرابر نيستند.

توزيع عادلانه هزينه هاي خوراكي شهري

ضريب جيني 2531/0 در سال 86 به معناي آن است كه طبقات پردرآمد جامعه هزينه هاي خوراكي خود را در اولويت قرار نمي دهند، از سوي ديگر، مردم طبقات پايين در اولويت بندي نيازهاي خود، مواد خوراكي را نسبت به ديگر نيازهاي ديگر مقدم مي شمارند.

به همان ميزان كه فاصله طبقاتي در ايران در حوزه غير مواد خوراكي بالا است و ايران را در ميان كشورهاي با فاصله طبقاتي بالا قرار مي دهد، اما ضريب جيني هزينه هاي خوراكي نشان مي دهد ايرانيان در ميان آن دسته از كشور هايي قرار مي گيرند كه توزيع عادلانه درآمد در آنها صورت مي گيرد.

آمار نشان مي دهد ضريب جيني هزينه هاي خوراكي در سال 83 به عدد 2599/0رسيده است كه در سال 84 اين ضريب به 2491/0 در سال 85 به 2531/0 رسيده است كه نشانگر كاهش فاصله طبقاتي در خصوص هزينه هاي خوراكي است.

به تعبير ديگر نزديك بودن اين شاخص به عدد صفر نشانگر آن است كه طبقات پايين جامعه در اولويت بندي نيازهاي زندگي خود تامين مواد خوراكي را مقدم و طبقات بالا چندان به مواد خوراكي توجه نمي كنند.

همچنين مقدم بودن تامين مواد خوركي نزد طبقات پايين جامعه از يك سو و توجه طبقات بالا به افزايش دارايي هاي غيرخوراكي زندگي باعث شده فاصله طبقاتي دارايي هاي غيرخوراكي نزد جامعه شهري توزيع ناعادلانه ثروت هاي غير خوراكي رقم بزند و ايران را در گروه كشورهاي با فاصله طبقاتي بالا قرار دهد.

استفاده از مكانيزم هاي حمايتي همچون شبكه كالابرگ و كميته امداد و نظام كنترل قيمت ها يكي ديگر از عواملي است كه به توزيع عادلانه هزينه هاي مواد خوراكي كمك كرده است به طوري كه عدد ضريب جيني هزينه هاي خوراكي تقريباً نصف عدد ضريب جيني مواد غيرخوراكي است.

فاصله طبقاتي خوراكي در روستاها بيشتر از شهرها

به دليل تراكم پايين ثروت در جامعه روستايي و بالا بودن درجه فقر در اين مناطق، جمعيت روستاي كشور براي مواد خوراكي اهميت بيشتري قائلند بنابراين فاصله طبقاتي به لحاظ مواد خوراكي بالاتر است. آمار نشان مي دهد ضريب جيني هزينه هاي خوراكي جمعيت روستايي و از جامعه شهري 14 درصد بيشتر است. به عبارت ديگر، ضريب جيني روستايي در سال 86 معادل 2909/0 بوده در حالي كه همانطور كه پيشتر آمد، ضريب جيني مواد خوراكي شهري 2531/0 است.

اين در حالي است كه توزيع درآمد در بين طبقات روستايي در حوزه مواد غيرخوراكي چندان با جامعه شهري تفاوت ندارد و براساس آمار ضريب جيني اين شاخص روي عدد 4494/0 و شهري 4567/0 است.

براساس آمار ضريب جيني هزينه هاي خوراكي جامعه روستايي طي سال هاي 83 تا 86 به ترتيب عبارتند از 2932/0، 2855/0، 3040/0 و 2909/0 و در حوزه هزينه هاي غيرخوراكي 4556/0، 4487/0 ، 4551/0 و 4494 است.