پول نیوز، سمیه علی اصغری - جهان در مقطع زمانی حساسی قرار گرفته است. جامعه جهانی تنها دو راه را پیش روی خود دارد: یا باید با همفکری و انسجام کامل به مقابله با "فقر"، "کاهش منابع" و "تغییرات آب و هوایی" برخیزد و یا خود را آماده رویاروئی با مواردی چون "جنگ بر سر تصاحب هرچه بیشتر منابع"، "بی ثباتی سیاسی" و "نابودی محیط زیست" کند. در این میان و با توجه به تعاریف موجود از نهادی به نام "بانک جهانی"، اگر رهبری آن به درستی انجام شود، می تواند نقشی کلیدی در کاهش تهدیدهای مذکور و خطرات ناشی از آنها داشته باشد. از این رو، نقش 187 عضو بانک جهانی در انتخاب جانشین رابرت زوئلیک رئیس فعلی این موسسه از اهمیت بسیار زیادی برخوردار شده است.  

بانک جهانی در سال 1944 و با هدف ارتقا توسعه اقتصادی تاسیس شد و در حال حاضر تقریبا تمامی کشورهای جهان عضو آن هستند. ماموریت اصلی این بانک کاهش فقر و حصول اطمینان از سلامت اجتماعی و محیط زیستی توسعه جهانی است. مسلما تحقق این اهداف به ارتقا سطح زندگی میلیاردها نفر جمعیت جهان منجر نخواهد شد اما از بسیاری درگیری های ناشی از فقر، قحطی و دستیابی به منابع نادر طبیعی جلوگیری می کند.

این در حالی است که آمریکائی ها همواره بانک جهانی را به عنوان ابزاری برای سیاست خارجی و حفظ منافع تجاری خود در نظر گرفته اند. از این رو، طی چند وقت اخیر کشورهایی ماند برزیل، چین، هند و برخی کشورهای آفریقایی خواستار تعیین راهبردی جدید در راستای منافع تمامی اعضا و همکاری بیشتر در رهبری این موسسه شده اند.

از زمان تاسیس بانک جهانی تاکنون، قانون نانوشته ای حق تعیین رئیس جدید را در اختیار آمریکا قرار داده و انتخاب 11 رئیس آمریکایی آن، موید همین نکته است. هیچ کدام از آنها نیز کارشناس توسعه اقتصادی یعنی وظیفه اصلی بانک جهانی و یا مبارزه با فقر و ارتقا سازگاری محیط زیستی نبوده اند. در مقابل، "آمریکا" بانکداران وال استریت و چهره های سیاسی را در راستای تامین مطامع خود، به عنوان رئیس بانک جهانی برگزیده است.

این در حالی است که به اعتقاد کارشناسان، راهبردهای آمریکا در بانک جهانی، "دنیا" را با آسیب های جدی مواجه ساخته است. مدت زمان طولانی فقدان مهارت راهبردی در سطح اول بانک جهانی باعث شده تا خط مشی آن چندان روشن و مشخص به نظر نرسد. طرح های بسیاری که اکثر آنها در جهت منافع آمریکا و نه توسعه پایدار جهان بوده، اجرایی شده و بر همین اساس بسیاری از مشکلات جهان همچنان لاینحل باقی مانده اند.

دیر زمانیست که بانک جهانی سیاست ها و مفاهیم آمریکایی را لحاظ کرده که تماما علیه منافع کشورهای فقیر جهان بوده اند. به عنوان مثال اقدام های این مرکز طی دوران بحران بیماری های همه گیر ایدز، سل و مالاریا در سال های 1990، برای جلوگیری از شیوع و نجات جان میلیون ها نفر در مکان هایی که نیازمند کمک بودند، کاملا شکست خورد.

از سوی دیگر بانک جهانی "فرصت های حساسی" را برای حمایت از کشاورزان خرده پا و ارتقا انسجام توسعه روستایی - به طور خاص در جوامع روستایی فقیر در آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین - از دست داده است. برای مدت زمانی نزدیک به 20 سال از 1985 تا 2005، بانک جهانی در مقابل اتخاذ سیاست "حمایت هدفمند" از زمین داران کوچک در راستای بهبود شرایط و وضعیت معیشت کشاورزان، مقاومت می کرد!

در صورت حذف تحمیل های آمریکائی، این موسسه از ظرفیت های لازم برای مبدل شدن به کاتالیزور پیشرفت و ترقی در مناطقی که می توانند آینده جهان را شکل دهند، برخوردار است.

بر همین اساس، اولویت های آن باید بر بهره وری بیشتر کشاورزی، استفاده از فن آوری های نوین برای توسعه پایدار، استفاده از سیستم های تولید انرژی با سطح کمتر انتشار گاز کربن و سیستم آموزشی با کیفیت برای همه استوار شود.

در حالی که فعالیت های اخیر بانک جهانی بر این موضوعات متمرکز شده اما در پیشبرد موثر آنها کاملا ناموفق عمل کرده است. از سوی دیگر به رغم حضور کارمندان کارآزموده، نقش تاثیرگذار این بانک در تغییرات کافی نبوده است. در نتیجه، بازگرداندن بانک جهانی به مسیر درست، چالش بزرگی بوده و نیازمند گماردن فردی متخصص در سطح اول آن است.