پول نیوز، سمیه علی اصغری - در گزارش اخیر سازمان بین المللی کار، چالش های پیش روی بازار کار جهان مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس این گزارش، جهان نیازمند ایجاد 600 میلیون فرصت شغلی جدید طی یک دهه آینده بوده تا 200 میلیون بیکار فعلی و 400 میلیون نفری که در این دوره زمانی وارد بازار کار می شوند را پوشش دهد. اما با توجه به شرایط فعلی، تحقق این مساله اگر غیرممکن محسوب نشود، بسیار دشوار خواهد بود.

این در حالی است که بیکاری یکی از معضلات اساسی خاورمیانه نیز محسوب می شود. در سال 2003 نرخ بیکاری این منطقه رکورد 12.6 درصدی را ثبت کرد و تا سال 2010 به 9.9 درصد کاهش پیدا کرد. اما بار دیگر این روند در سال 2011 حالت معکوس به خود گرفته و نرخ بیکاری به 10.2 درصد افزایش پیدا کرد. نرخ بالای بیکاری یکی از عوامل مهم در آغاز قیام های مردمی نیز محسوب می شود.

بر اساس ارزیابی های صورت گرفته، نرخ بیکاری خاورمیانه در سال 2012 به 10.3 درصد خواهد رسید.

در حالی که پیش بینی رشد اقتصادی خاورمیانه در سال های 2011 و 2012 ارقام بالایی به ترتیب برابر با 4.9 و 4 درصد را نشان می دهد اما این مساله در افزایش اشتغالزایی تاثیر مناسبی نداشته و نرخ بالای بیکاری نگرانی اصلی دولت ها را تشکیل می دهد. به اعتقاد کارشناسان، مکانیزم ایجاد فرصت های شغلی در خاورمیانه برای مقابله با نرخ بالای بیکاری به هیچ وجه کارآمد نیست. از این رو، اصلاحات اساسی و اقدام های موثرتری باید در بازار کار این منطقه اتخاذ شود.

در این میان نرخ بالای بیکاری حوانان بر نگرانی های موجود افزوده است. بر اساس آمار موجود نرخ بیکاری جوانان در خاورمیانه برابر با 26.2 درصد بوده که بسیار بیشتر از رقم 6.6 درصدی بزرگسالان است. از سوی دیگر مشارکت زنان در بازار کار این منطقه نیز بسیار پایین و برابر با 18.4 درصد است.

بررسی های کارشناسی حاکی از ترکیب دو عامل در شکل گیری نرخ بالای بیکاری خاورمیانه است؛ عامل اول فقدان مهارت های مربوط به بازار کار به رغم افزایش سطح کیفی حوزه آموزش است. از سوی دیگر بخش عمده ای از مشاغل جدید نیازمند مهارت های تخصصی بوده که تحت تاثیر حضور نیروی کار خارجی با سطح حقوق کمتر از نیروی کار داخلی قرار دارد.

طی سال 2010 در کشورهای حاشیه خلیج فارس 5 میلیون فرصت شغلی جدید ایجاد شده و پیش بینی می شود در پنج سال آینده 4 میلیون نفر دیگر به نیروی کار این منطقه اضافه شوند. بنابر ارزیابی صندوق بین المللی پول، ادامه روند فعلی تعداد بیکاران امیرنشین های حاشیه خلیج فارس در پنج سال آینده را بین 2 تا 3 میلیون نفر افزایش خواهد داد.

طی یک دهه گذشته حدود 7 میلیون فرصت شغلی در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس ایجاد شده اما کمتر از 2 میلیون عدد از آنها به شهروندان این کشورها تعلق داشته و در نتیجه حضور نیروی کار متخصص و غیر متخصص خارجی بازار کار خاورمیانه را تحت تاثیر قرار داده است.

به دلیل کمبود اطلاعات مشخص، بررسی دقیق نرخ بیکاری کشورهای حاشیه خلیج فارس کار آسانی نبوده اما با توجه به داده های موجود، نرخ بیکاری شهروندان عربستان در سال 2010 برابر با 10 درصد، امارات 6.3 درصد، قطر 4.1 درصد، بحرین 4 درصد و کویت 3 درصد بوده است. این آمار در شرایطی ثبت شده که سرمایه گذاری های گسترده ای برای افزایش سطح کیفی آموزشی و افزایش مهارت های نیروی کار داخلی انجام شده است.

به اعتقاد کارشناسان در کنار ارتقا مهارت های کاری و آموزشی، حضور پررنگ تر بخش خصوصی در بازار کار خاورمیانه ضروری است. در نتیجه سرمایه گذاری و ارتقا در بخش آموزش به منظور حصول اطمینان از فراگیری مهارت های لازم برای ورود به بازار کار در کنار اصلاح شرایط بازار کار خاورمیانه می تواند به کاهش نرخ بیکاری در آینده بسیار کمک کند.