تهران امروز: زنداني شدن 20 هزار نفر به دليل پرداخت نكردن مهريه طي دو سال گذشته زنگ خطر را براي ساماندهي اين موضوع به صدا درآورده، اين در حالي است كه از اين تعداد 3 هزار و 500 زنداني هنوز نتوانسته اند نظر شاكي را جلب كرده و در زندان به سر مي برند. به گفته اسدالله جولايي،مديرعامل ستاد ديه كشور در بسياري از پرونده ها، مهريه هاي نامتعارفي به ثبت رسيده كه معقولانه نيست و به همين دليل تعداد زيادي از جوانان بسياري از سال هاي عمر خود را به دليل عدم تمكن مالي در پرداخت مهريه در پشت ميله هاي زندان مي گذرانند. به گزارش تهران امروز، ثبت مهريه هاي نامتعارف چند سالي است كه در ميان خانواده ها باب شده است. اين موضوع باعث شده تا آمار افرادي كه نمي توانند مهريه همسران خود را بپردازند و پشت ميله هاي زندان مي روند، روز به روز بيشتر شود. اما روند رو به افزایش تعداد زندانیان مهريه در كشور باعث شده تا مسئولان به فکر راهی برای نظام مند و قانونمند کردن این مسئله باشند. وضعیت زندانیان مهریه به حدی وخیم شده است که به گفته اسدالله جولایی، مديرعامل ستاد دیه، از سال 89 تا مهرماه سال جاری 18 هزار نفر به دلیل نپرداختن مهریه به زندان افتاده اند كه در حال حاضر از این تعداد 3 هزار و 400 نفر در زندان هستند و مابقی از زندان خارج شده اند. هرچند ستاد دیه و مجلس شورای اسلامی از مدت ها قبل به دنبال ارائه راهکاری برای کاهش زندانیان مهریه بود،اما گويا اين موضوع تاكنون به نتيجه اي نرسيده است.

اسدالله جولایی که سال هاست در زمينه كمك به زندانيان مهريه و پرداخت ديه به زندانيان غيرعمد فعاليت مي كند، جلسات متعددي را با هدف كاهش تعداد زندانيان مهريه و سر و سامان دادن به وضعيت وخيم ثبت مهريه هاي نامتعارف با كارشناسان و مسئولان مرتبط با اين موضوع برگزار مي كند تا شايد بتواند در اين رهگذر سر و ساماني به وضعيت نا بسامان مهريه در كشور بدهد. جولايي از مهريه به عنوان مسئله اي مهم در حفظ كيان خانواده نام مي برد و مي گويد: «مهریه موضوع مهمی است که باید به آن رسیدگی شود. در جلسات متعددی که ستاد دیه با کارشناسان و صاحب نظران داشته درخواست کردیم که هر چه زودتر به این مسئله رسیدگی شود.» ستاد ديه كشور به زندانيان مهريه نيز كمك مي كند و تاكنون باعث آزادي تعدادي از زندانيان مهريه از زندان شده است. مديرعامل ستاد ديه كشور با اشاره به تعيين سقف براي كمك به زندانيان مهريه مي گويد: «ستاد دیه نمی تواند همه پرونده هاي مهریه را دنبال کرده و برای آزادی آن اقدام کند زیرا سقف کمکها 5 تا 10 میلیون تومان است و نمی شود تمام بودجه ستاد دیه را برای آزادی یک زندانی مهریه که 3000 سکه مهریه همسرش کرده هزینه کرد! باید خانواده ها کمک کنند تا مشکل این جوانان زندانی هر چه زودتر برطرف شود.»

رئیس ستاد دیه کشور با اشاره به اقدامات این ستاد برای آزادي زندانيان مهريه می گوید: «در رابطه با مهريه هاي متعارف و معقول در صورتي كه تلاش گروه هاي تحقيق براي آشتي ميان زوجين موثر واقع نشده و پس از صدور حكم طلاق شخص به زندان بيفتد، ستاد ديه 5 تا 10 میلیون تومان به صورت وام به اين افراد كمك مي كند. این در حالی است که فرهنگ غلط و رايج تعيين مهريه بالا در جامعه ما مشکلات زيادي ايجاد کرده، به طوري که در برخي موارد ميزان مهريه به اندازه اي است که فرد متهعد اگر 200 سال همه حقوق خود را به آن اختصاص دهد کافي نخواهد بود.»

وي يادآوري می کند: «نسل هاي گذشته به دليل پايبندي به اصول و برنامه ريزي هرگز با پديده هايي چون طلاق و مهريه مواجه نبودند اما امروز يکي از مشکلات جامعه ما اين مسائل شده است.» مدیرعامل ستاد دیه کشور با تاکید بر این که زندان جای افرادی است که موجب سلب آسایش مردم شده اند، نه کسانی که به علت نپرداختن مهریه به زندان می روند، می گوید: «آمار افرادی که به دلیل نپرداختن مهریه یا جرایم غیرعمد در زندان هستند رو به افزایش است و امیدواریم با تصویب هرچه زودتر اصلاح قانون ماده ۲ محکومیت مالی، از ورود این افراد به زندان جلوگیری شود.»

طرح هايي كه مسكوت ماند

وضعیت نابسامان مهریه و تعداد بالاي ورودي زندانيان مهريه به زندان ها باعث شد تا جلسات و مذاکرات متعددی براي ساماندهي به اين موضوع تشكيل شود اما تاكنون نتيجه مثبتي در پي نداشته است. تعيين ماليات بر مهريه هاي نامتعارف از طرح هايي بود كه به دليل مشكلات شرعي و قانوني و تبعات اجتماعي كه به دنبال آن متصور مي شود به تصويب نرسيد.

عدم ثبت مهريه هاي نامتعارف و با رقم بالا نيز يكي ديگر از طرح هايي بود كه در ميانه راه متوقف ماند و هيچ وقت نتيجه آن معلوم نشد و طرح ممنوعيت زندان براي مرداني كه قادر به پرداخت مهريه نيستند نيز هيچ گاه عملي نشد. وقتی همه راه ها در خصوص ساماندهي مهریه به بن بست رسید، موضوع «عندالاستطاعه» و «عند المطالبه» بودن بر سر زبان ها افتاد و قوانین تازه ای در باره آن به تصویب رسید. بر این اساس طرفين با امضاي شرط سيزدهم عقدنامه رضايت مي دادند که مهريه در زمان درخواست زن به او پرداخت شود و با امضاي شرط 14 پرداخت آن مشروط به توانايي مالي مرد مي شد اما حتي اين شروط هم نتوانستند تغييري در ميزان مهريه و زندانيان آن داشته باشند. چرا که بر اساس آمار حتی بعد از تصویب این قانون نیز تعداد زندانیان مهریه کم نشد و اکثر زوج ها از ثبت عندالاستطاعه بودن مهریه در سند ازدواج خود استقبال نکرده اند و كليه موارد را عندالمطالبه به ثبت رساندند.

توافقي براي به زندان رفتن

اگر چه گفته مي شود كه مهريه توافقي بين زن و مرد براي تشكيل يك زندگي جديد است، اما مديرعامل ستاد ديه معتقد است كه بيشترين مشكل در اين زمينه زماني به وجود مي آيد كه جوانان با عدم آگاهي از تبعات مهريه هاي سنگين و با اتكاي به سخنان بزرگان فاميل كه معتقدند مهريه را كسي نداده و كسي نگرفته حاضر مي شوند با حقوق ماهيانه 200هزار تومان به راحتي با تعيين 2 هزار سكه مهريه موافقت كنند، اين در حالي است كه خود جوان به خوبي مي داند كه حتي توانايي پرداخت يك سكه را نيز ندارد. به گفته جولايي در حال حاضر حدود 30 دستگاه در کشور مسئول آموزش و فرهنگسازی هستند و شورای عالی انقلاب فرهنگی باید کاری کند که این دستگاه ها نقطه نظراتشان را در خصوص ازدواج و مهریه تجمیع کنند و مردم را آموزش دهند و همه یک راه را بروند.

فرهنگ موثرتر از تحصيلات است

دكتر حميد يعقوبي، رئیس مرکز مشاوره وزارت علوم نيز عقيده دارد فرهنگ درانتخاب مهريه تاثير بيشتري دارد تا تحصيلات. وي در گفت وگو با تهران امروز تاكيد مي كند: «چشم و همچشمي و رقابت بين خانواده باعث مي شود تا مهريه ها به صورت نامعقول بالا برود و فرقي بين افراد تحصيلكرده و بي سواد وجود ندارد. تعيين مهريه سنگين تاثيري در تضمين زندگي آينده ندارد. متعهد بودن، تعهد داشتن در رفتار و كردار خوب و... چيزهايي نيست كه با تعيين مهريه سنگين، بالا و پايين شود.» به عقيده وي انساني كه متعهد باشد احتياجي به مهريه سنگين ندارد. اما ممكن است مهريه سنگين عامل بازدارنده اي براي طلاق رسمي باشد ولي در عين حال ممكن است باعث طلاق عاطفي شود كه اين طلاق ها هيچ گاه در آمار به حساب نمي آيند.دختر و پسر بايد نوع ارتباط با همسر خود را ياد بگيرند و بدانند كه مهريه سنگين باعث خوشبختي و شيريني زندگي نمي شود اما اعتقاد بر اين است كه اين نوع مهريه ها مي تواند اعتباري را براي خانواده ها به وجود بياورد و براي دختر هم يك افتخار است كه مهريه اش فلان قدر است. وي با اشاره به ترس خانواده ها از آينده نامعلوم دخترانشان مي گويد: «بعضي وقت ها نيز خانواده ها به دليل ترس از آينده دخترشان مهريه سنگين تعيين مي كنند. از طرف ديگر به دليل نا امني اقتصادي و پولدار بودن پسر و چشم و همچشمي خانواده ها چرتكه مي اندازند و مهريه را بالا حساب مي كنند و پسر هم قبول مي كند.»

مهديه تقوي راد