در روزهاي افتابي چيزي زيباتر از اين نيست كه با خانواده خود به كنار دريا، پارك و يا محيطي سرسبز برويم تا از زيبايي هاي طبيعت بهره مند شويم. هرچند روزهاي فصل تابستان خوشايند است اما اشعه خورشيد مي تواند به پوست ما صدمه بزند.
* علايم و عواقب آفتاب سوختگي

به گفته دکتر اسعدي معاون بيمارستان سوانح و سوختگي شهيد مطهري افتاب سوختگي در اثر تابش طيف ماوراء بنفش و به ويژه مادون قرمز موجود در نور خورشيد به وجود مي آيد. قرمزي ، تورم ، درد و گاهي تاول زدن پوست ،تب (گهگاه ) ،تهوع و استفراغ در سوختگيهاي شديد، و تيره شدن يا ور آمدن پوست پس از بهبودي ، بسته به شدت سوختگي از شايع ترين علايم افتاب سوختگي هستند.

همچنين قرار گرفتن طولاني در معرض نور خورشيد و صدمه ناشى از اشعه ماوراى بنفش در ايجاد آب مرواريد دخيل دانسته شده است.

يك بار آفتاب سوختگى همراه با تاول زدن پوست احتمال سرطان سلول هاى رنگى پوست (ملانوسيت ها) را كه ملانوم ناميده مى شود دو برابر مى كند.

به گفته دکتر اسعدي نور خورشيد يکي از عوامل خطر زا براي افراد داراي نژاد سفيد از نظر ابتلا به بيماري سرطان به شمار مي رود.

قرار گرفتن مداوم در معرض نور خورشيد باعث پيرى زودرس پوست و ايجاد چين و چروك در آن مى شود. لكه هاى پيرى (lentigo) نتيجه تابش نور خورشيد بر پوست هستند.

* عوامل تشديد آفتاب سوختگي

قرار گرفتن در معرض نور خورشيد در ساعات اوج آفتاب ( 10 صبح تا 4 بعدازظهر) به ويژه در نوزادان و کودکان که نسبت به بزرگسالان پوست حساس تري دارند ،استفاده از برخي داروها از جمله بعضي آنتي بيوتيک ها و قرص هاي ضدبارداري و روش هاي برنزه کردن از عوامل تشديد کننده افتاب سوختگي هستند .

دکتر حميد جويا متخصص پوست و مو مي گويد : احتمال افتاب سوختگي در افراد با پوست هاي روشن بيشتر از افراد با پوست تيره تر است.

* روش هاي پيشگيري از افتاب سوختگي

دکتر اسعدي توصيه مي کند.. براي حداکثر محافظت، از يک داروي محافظت کننده فيزيکي مثل پماد اکسيد روي استفاده کنيد. پس از شنا و در مواجهه هاي متعدد با نور خورشيد، دوباره از آن استفاده کنيد. استفاده از کرمهاي محافظت کننده بويژه در نواحي حساستر به سوختگي مثل پوست بيني ، گوشها ، پشت ساقها و پشت گردن مفيد هستند.

اگر بندرت دچار سوختگي مي شويد، از يک کرم ضد آفتاب استفاده کنيد که باعث تيره شدن شود و حداقل محافظت را ايجاد کند.

از لباسهاي به رنگ خنثي مثل خرمايي استفاده کنيد. از رنگهاي روشن و سفيد بپرهيزيد زيرا آفتاب را روي صورتتان منعکس مي کند.

از ظهر تا 3 بعد از ظهر از آفتاب دوري کنيد.

براي فعاليت درخارج از منزل در دوره افتاب سوختگي از کرم ضد آفتاب استفاده کنيد.

كرم هاى ضدآفتاب، لباس هاى پوشاننده و عينك هاى آفتابى ضد اشعه ماوراى بنفش، همگى براى پيشگيرى از قرار گرفتن در برابر نور خورشيد توصيه مى شوند. استفاده از كرم ضدآفتاب داراى فاکتور محافظتى نور خورشيد (SPF) بالا توصيه مى شود. اعداد بالاتر SPF بيانگر قدرت محافظت بيشتر كرم است.

دکتر جويا نيز معتقد است هم اکنون کرم هاي ضد افتاب مناسب تا SPF ، 90 موجود است که بر اساس نوع پوست ، شدت تابش افتاب و مدت قرار گرفتن در مقابل افتاب منطقه مورد نظر بايد از ضد افتاب هاي داراي SPF بالاتر از 30 استفاده شود.

وي مي گويد پوست بدن به طور طبيعي در مقابل اثرات اشعه هاي مختلف نور از جمله نور خورشيد از خود مقاومت نشان مي دهد اما بهتر است از قرار گرفتن در مقابل نور خورشيد بدون امادگي قبلي خود داري شود.

براي افزايش مقاومت پوست در برابر نور خورشيد بايد استفاده از افتاب را با زمان هاي کوتاه اغاز کرد يعني ابتدا در زمانهاي 5 تا 10 دقيقه در برابر نور افتاب قرار گرفت و رفته رفته بر اين زمان افزود تا پوست با شدت حرارت ناشي از اشعه هاي افتاب خود را تطبيق دهد.

دکتر جويا مي گويد متاسفانه 30 تا 40 درصد از افرادي که در معرض نور افتاب قرار مي گيرند به علت رعايت نکردن نکات ايمني دچار افتاب سوختگي شديد مي شوند.

* روش هاي درمان

به گفته معاون بيمارستان سوانح و سوختگي شهيد مطهري آفتاب سوختگي از نظر باقي ماندن اثر ظاهري مشکلي ايجاد نمي کند زيرا سلولهاي زاينده پوست محل اسيب ديده را ظرف يک هفته ترميم مي کنند اما بايد براي سوختگي هايي با وسعت زياد در مدت ترميم علايمي چون ميزان درد و سوزش محل سوختگي بايد کنترل شود.

دکتر اسعدي استفاده از پمادهاي حاوي وازلين و محلول هاي استروئيدي خفيف، استفاده از محلول هايي با منشاء گياهي مانند آلوئه ورا و پمادهاي کاهش دهنده التهاب مانند سيکال فيت را از جمله روش هاي درمان افتاب سوختگي شديد مي داند.

دکتر جويا نيز نخستين و بهترين روش براي درمان افتاب سوختگي را استفاده از يخ و خنک کردن بخشي از پوست که دچار سوختگي شده است مي داند.

پزشکان همچنين پيشنهاد مي کنند با مشاهده نخستين اثار و علايم افتاب سوختگي ، مقدار زيادي نوشيدني مانند آب سرد بنوشيد و از محلول مسكن براي کاهش درد استفاده كنيدو تا بهبودي کامل از آفتاب دور بمانيد و اگر علايم شديد سوختگي مشاهده کرديد حتماً به پزشك مراجعه كنيد.

با اين حال افتاب سوختگي تنها از در معرض نور افتاب قرار گرفتن حادث نمي شود بلکه سوختگي هاي ناشي از قرار گرفتن در مقابل اشعه دستگاه هاي برنزه کننده پوست که با نام سولاريوم شناخته مي شود نيز اثراتي مشابه افتاب سوختگي بر جاي مي گذارد.

هر چند پزشکان براي استفاده از اين دستگاه ها نيز پيشنهاد هايي مشابه نور خورشيد دارند اما استفاده از هيچ يک از اين روش ها نمي تواند به طور کامل از بروز افتاب سوختگي و يا سوختگي هاي ناشي از دستگاه هاي سولاريوم جلوگيري کند.

دکتر جويا مي گويد با اينحال حدود 60 تا 70 درصد از افرادي که در معرض مستقيم نور خورشيد و يا اشعه هاي مصنوعي تيره کننده پوست قرار مي گيرند از کرم هاي ضد افتاب و يا ديگر روشهاي پيشگيري از افتاب سوختگي استفاده نمي کنند.