پول نیوز، هومان دورانديش- محمدرضا رهبر، مدیرعامل کارگزاری حافظ و از کارشناسان بازار سرمایه در ایران است. وی در گفتگو با پول نيوز به تجزیه و تحلیل مشکلات و چشم اندازهای پیش روی بازار سرمایه می پردازد. دکتر رهبر در مجموع به حال و آینده بازار سرمایه خوش بین است و گریز و پرهیز از گمانه زنی های منفی را به آیه یاس خواندن در باب آینده بازار سرمایه ترجیح می دهد. _________________________________________________

جنابعالی چه تحلیلی از آینده کوتاه مدت و میان مدت بازار سرمایه در ایران و مسیر حرکت سرمایه ها در این بازار دارید؟

حرکت بازار سرمایه طی سه سال گذشته همواره رو به رشد و توسعه بوده است. تمام شاخص های اصلی و مهم در بورس اوراق بهادار و سایر بورس ها حاکی از جلب عمومی اعتماد مردم به بازار سرمایه، ابداع و تکامل ابزارهای مالی جدید، اطلاع رسانی، فرهنگ سازی، شفاف سازی، آموزش و نظارت عالی و بهینه بر بازار سرمایه بوده است؛ به نحوی که طی سه چهار سال گذشته بازار سرمایه در ایران کاملاً متحول شده است و در برخی از شاخص ها حتی در سطح بین المللی و فدراسیون جهانی بورس ها از برتری و مزیت اساسی برخوردار بوده است. با تصویب قانون بازار اوراق بهادار در سال 84، شرایط برای تحول و توسعه ابزارهای مالی فراهم شد، مسائل مالیاتی روشن و مشکلات مربوطه مرتفع گردید و نقدشوندگی بازار و مدیریت کاهش ریسک و تنوع سرمایه گذاری مورد عنایت قرار گرفت. به طور کلی افق سرمایه گذاری در بازار سرمایه و بورس اوراق بهادار روشن و به نظر می رسد همچنان موجب جذب سرمایه های جدید و شاخص های رو به رشد باشند. آمارها و نماگرهای بورس نشانگر رشد قابل توجهی در اغلب شاخص ها بوده اند. حجم معاملات در سال 1389 بیش از 110000 میلیارد ریال بود که نسبت به سال قبلش بیش از 100درصد رشد داشت. دفعات معاملات، متوسط P/E و تعداد روزهای مثبت شاخص نیز افزایش داشته اند. پیش بینی می شود این روند رو به رشد در بلندمدت ادامه یابد اگر چه برخی از کارشناسان بر این اعتقادند که به دلایل مختلف از جمله تحریم ها، هدفمند کردن یارانه هاف آزادسازی برخی حامل های انرژی و سایر متغیرهای تاثیرگذار بر اقتصاد و بازار بورس، در کوتاه مدت از سرعت افزایش شاخص ها کاسته شده و حتی در مقاطعی نیز روند نزولی داشته باشد. البته طبیعی است که ؟ بازار خودش را تعدیل کند و نگذارد حباب ایجاد شود. به نظر من مسیر حرکت بازار سرمایه هر روز روشن تر می شود اگر چه در کوتاه مدت ممکن است نکات مبهم و تاریکی را نیز بیازماید و در پیش روی خود داشته باشد.

به نظر شما، کدام بخش های اقتصاد ایران قدرت بشتری در جذب بازار سرمایه دارند؟

کلیه بخش های اقتصادی می تواند از مکانیسم بورس و بازار سرمایه بهره مند باشند. در حال حاضر شرکت های فعال در بخش بورس عمدتاً در بخش صنعت و بخش های خدمات و مالی طبقه بندی می شوند. 438 شرکت بورس در 38 صنعت طبقه بندی شده اند که ارزش بازار بورس عمدتاً به بخش مالی و بانکی، فلزات اساسی، مخابرات، خودرو و ساخت قطعات است که بیش از 60 درصد ارزش بازار را به خود اختصاص داده اند.

تحریم های خارجی چه تاثیری در جذب سرمایه های داخلی و خارجی دارد و راهکارهای کاهش آثار سوء این تحریم ها چیست؟

پیامدهای احتمالی ای که تحریم های بین المللی می تواند بر حوزه اقتصاد و بورس ایجاد نماید، عبارت است از افزایش هزینه های صادراتی و وارداتی، کاهش حجم صادرات، احتمال کاهش در درآمدهای صادراتی، افزایش بهای تمام شده محصولات شرکت هایی که مواد اولیه را عمدتاً از واردات تامین می نمایند، احتمال کاهش سودآوری شرکت های صادرکننده و تاثیرپذیری صنایعی چون فولاد، سیمان، پتروشیمی و ... راهکارهای اساسی مقابله با تحریم ها، علاوه بر تعامل و اقدامات سیاسی و بهبود در روابط، گشایش راههایی است که قادر باشند تحریم ها را کم رنگ نمایند و چرخه تولید داخلی را توسعه بخشند.

ضریب ریسک در آینده بازار سرمایه در چه حد خواهد بود؟

ضریب ریسک سرمایه گذاری در اثر تحریم های بین المللی، هدفمندکردن یارانه ها و آزادسازی نرخ حامل های انرژی رو به افزایش است که بدیهی است باید با راهکارهای مناسب و حمایت های دئلتی نسبت به پوشش ریسک و کاهش آن اقدام نمود.

وضعیت نقدینگی در سال آینده و توانایی بازار سرمایه در جذب آن را چطور ارزیابی می کنید؟

نسبت ارزش بازار به نقدینگی طی سه سال گذشته همواره رو به رشد بوده است و رشد ارزش بازار اوراق بهادار در بورس همواره بیشتر از رشد نقدینگی بوده است؛ به طوری که رشد نقدینگی در سال 88 حدود 9/ 22 درصد بوده و در سال 89 حدود 24 درصد پیش بینی شده است؛ در صورتی که رشد ارزش بازار به مراتب بیشتر بوده است. در حال حاضر ارزش بازار بیش از 875000 میلیارد ریال است که حدود 30 درصد حجم نقدینگی می باشد؛ در صورتی که این نسبت در گذشته به مراتب کمتر بوده است و به نظر می رسد هر چه نقدینگی افزایش یابد، بازار سرمایه بتواند بخش مهمی از نقدینگی را جذب نماید.

ارزیابی شما از نقش و سهم سرمایه گذاری داخلی و خارجی در آینده بازار سرمایه ایران چیست؟

بدیهی است هر چه بورس بتواند در جذب سرمایه گذاران داخلی بویژه در جذب سرمایه گذاری خارجی اعتمادسازی نماید، به بخش اقتصاد کلان کمک شایانی خواهد کرد. بورس طی سه سال گذشته در این زمینه موفقیت هایی کسب نموده ولی کافی نبوده است. اگر بورس بتواند برای تامین نقدینگی شرکت ها و تامین ارز مورد نیاز آنها نسبت به جذب سرمایه گذاران خارجی اقدام نماید و کارگزاران نیز در بازاریابی کوشا باشند، تولید افزایش می یابد و با اجرایی شدن طرح های توسعه ای و پروژه های مهم اقتصادی، اشتغال نیز افزایش می یابد و تولید ناخالص داخلی ( GPD) رو به رشد خواهد بود.

به نظر شما، کدام بخش های اقتصاد ایران قدرت بشتری در جذب بازار سرمایه دارند؟

کلیه بخش های اقتصادی می تواند از مکانیسم بورس و بازار سرمایه بهره مند باشند. در حال حاضر شرکت های فعال در بخش بورس عمدتاً در بخش صنعت و بخش های خدمات و مالی طبقه بندی می شوند. 438 شرکت بورس در 38 صنعت طبقه بندی شده اند که ارزش بازار بورس عمدتاً به بخش مالی و بانکی، فلزات اساسی، مخابرات، خودرو و ساخت قطعات است که بیش از 60 درصد ارزش بازار را به خود اختصاص داده اند.

نرخ بهره و تاثیر آن بر بازار سرمایه ایران در آینده چگونه خواهد بود؟

نرخ بهره ( سود ) بانکی در رونق و رکود بورس نقش اساسی دارد. هر چه نرخ بهره بانکی افزایش یابد، افزایش حقیقی و حقوقی علاقه مند به افزایش سپرده گذاری در بانک خواهند شد زیرا این کار هم از ریسک کمتری برخوردار است و هم فاقد مالیات می باشد. ولی در شرایط فعلی که نرخ بازده بورس بسیار بالا و جذاب بوده است، حتی اگر نرخ سود علی الحساب بانک ها 20 تا 30 درصد هم افزایش یابد، هنوز سرمایه گذاران علاقه مند به سرمایه گذاری در بورس می باشند چون بازده حاصله به مراتب بیشتر بوده است. نرخ سود علی الحساب سپرده های بانکی در سال جاری در کوتاه مدت 6 تا 8 درصد، یکساله 14 درصد، دو ساله 5/14 درصد و حداکثر پنج ساله 17 درصد می باشد. رشد 20 درصد تا 30 درصد هم نمی تواند هنوز برای سرمایه گذارانی که در بورس عایدی مطلوبی داشته اند جذاب باشد.

مساعدترین حوزه ها برای جذب سرمایه در ایران در آینده کوتاه مدت و میان مدت کدامند؟

اکثر صنایع کشور برای جذب سرمایه مساعد هستند لکن بخش نفت و فرآورده های نفتی و پتروشیمی و بخش صنعت و معدن مساعدترین حوزه ها برای جذب سرمایه می باشند.

تحقق اصل 44 تا چه حد می تواند در رونق بازار سرمایه در ایران تاثیرگذار باشد؟

تحقق اصل 44 و خصوصی سازی نقش اساسی در بازار سرمایه داشته است. ما حضور بانک ها، مخابرات، شرکت های فولادی، بیمه ها، پتروشیمی و سایر شرکت های مربوط به دولت در بورس بوده ایم. این گروه بخش مهمی از ارزش بازار بورس اوراق بهادار را به خود اختصاص می دهند و هر چه دولت بتواند به منظور اجرای بهتر سیاست های ابلاغی اصل 44 شرکت های جدیدی را در بورس واگذار کند، رونق بورس را تضمین خواهد نمود.

ارزیابی شما از چشم انداز امنیت سرمایه گذاری و تاثیر آن در بازار سرمایه در ایران چیست؟

بازار سرمایه از امنیت سرمایه گذاری خوبی برخوردار است. سرمایه گذاران به راحتی می توانند وجوه و سرمایه خود را در مدت کوتاهی از بورس خارج کنند. سرمایه گذاران خارجی نیز از حمایت و پشتیبانی قانون حمایت سرمایه گذاری و FIPPA برخوردارند. با عنایت به افزایش نقدشوندگی بازار و امنیت سرمایه گذاری حاکم بر بازار و نظارت عالیه سازمان بورس اوراق بهادار، سرمایه گذاران می توانند با حیال راحت سرمایه خود را به سنت بازار سرمایه هدایت نمایند.

اهداف مطلوب برای بازار سرمایه در ایران، در کوتاه مدت و میان مدت چه می تواند باشد؟

مهمترین اهداف مطلوب برای بازار سرمایه در ایران جذب اعتماد عمومی و اعتمادسازی برای بازار سرمایه، کاهش ریسک های سیاسی و سیستماتیک، اتخاذ سیاست های پولی، مالی، تعارفه ای و بازرگانی مناسب در جهت تقویت بازار سرمایه، رشد و توسعه اقتصاد، آموزش و فرهنگ سازی، شفاف سازی و اطلاع رسانی مناسب، توسعه بازار از طریق افزایش سرمایه شرکت های موجود و پذیرش سایر شزکت ها که صلاحیت ورود به بورس را دارا می باشند، افزایش نقدشوندگی بازار، حذف یا کاهش صف های خرید و فروش، افزایش دامنه نوسان و کاهش حجم مبنا و نظارت عالیه بر شرکت ها می باشد.