پول نیوز، مازیار دانیالی ـ  طی 25 سال گذشته نسبت مردم فقیر در کشورهای در حال توسعه تقریبا به نصف کاهش پیدا کرده است. طی یک دهه گذشته نیز شاهد موفقیت های چشمگیری در کشورهایی بوده ایم که زمانی تصور می شد به چیزی فراتر از کمک های مالی برای تغییر شرایط خود نیازمند هستند. در سطح جهانی، میزان مرگ و میر کودکان زیر پنج سال به میزان یک سوم کاهش پیدا کرده و اقتصادهای منطقه جنوب صحرا واقع در آفریقا از میانگین رشد سالیانه 6 درصدی برخوردار شده اند.

به استثنای کشورهای بحران زده و درگیر جنگ های داخلی، کشورهای فقیر امروز با آنچه که در گذشته شاهد بوده ایم، فرق کرده اند. در دهه نود میلادی، سهم کشورهای در حال توسعه از رشد اقتصادی جهان تنها برابر با یک پنجم بود اما امروز بسیاری از آنها عامل اصلی رشد اقتصادی محسوب می شوند. بر اساس برخی ارزیابی ها پیش بینی می شود تا سال 2025 بازارهای نوظهور چین، آفریقای جنوبی، کره جنوبی، اندونزی، برزیل، هند و روسیه در مجموع بیش از نیمی از رشد اقتصادی جهان را به خود اختصاص دهند.

البته نمونه های موفق دیگری نیز قابل ذکر هستند. به رغم یکی از بدترین بحران های جهان، اتیوپی برای هفتمین سال متوالی از آهنگ رشد اقتصادی سریعی در میان کشورهای آفریقایی که فاقد منابع طبیعی هستند، برخوردار بوده است. از سال 2003 تاکنون، میانگین رشد تولید ناخالص داخلی اتیوپی برابر با 11 درصد بوده است.

بسیاری از کشورهای فقیر و در حال توسعه، موسسات کارآمدی را در راستای کنترل هزینه ها و مدیریت بودجه خود تاسیس کرده و خدمات بیشتری را که مورد نیاز شهروندانشان است، فراهم می کنند.در حالی که این اقدام های و نتایج حاصله قابل توجه و چشمگیر هستند اما همچنان مسیری طولانی در پیش روی آنها قرار دارد. از این رو باید نحوه اعطای کمک های مالی در راستای توسعه و تلاش هایی که در این زمینه صورت می گیرد را مورد توجه قرار دهیم.

کشورهای توسعه یافته عاملی مهم در بحران های اقتصادی بلند مدت محسوب شده و در حالی که طی پنج سال گذشته کشورهای در حال توسعه دو سوم از رشد اقتصادی جهان را به خود اختصاص داده اند، بهبود شرایط همچنان به نحوه عملکرد کشورهای توسعه یافته بستگی خواهد داشت. باید به این نکته توجه داشت که در این جهان چند قطبی دیگر رابطه سنتی اهدا کننده و دریافت کننده کاملا منسوخ شده است.

بنابراین متخصصان توسعه و کمک های مالی باید سه اصل کلیدی را در رابطه با افزایش تاثیرگذاری این کمک ها مورد توجه قرار دهند. اول، توجه به این نکته که کشورهای بیشتری توسعه پیدا کرده و علاوه بر خواست شخصی، قادر هستند تا مسئولیت آینده خود را بر عهده بگیرند. از این رو تمایل کمتری دارند تا به آنها گفته شود چه کاری را انجام دهند.

پس از سونامی سال 2004 در اندونزی، چالش پیش روی این کشور بسیار بزرگ و طاقت فرسا به نظر می رسید. تنها در استان آچه 230 هزار نفر کشته و بیش از 500 هزار نفر یک شبه بی خانمان شدند. میزان خسارات ها در حدود 4.5 میلیارد دلار ارزیابی می شد و هزینه های بازسازی نیز ارقام بالاتری را نشان می داد.

پس از ارائه کمک های سخاوتمندانه کشورهای جهان، جلسه ای با حضور صدها کارشناس از سازمان های مختلف تشکیل شد. بسیاری از آنها هرگز در اندونزی کار نکرده بودند اما معتقد بودند بهترین روش و چگونگی استفاده از کمک های اهدایی را می دانند. با این وجود، در آن شرایط پر تنش یکی از حاضران به نکته مهمی اشاره کرد؛ هیچکس مسئول آینده کشور ما به جز خودمان نیست و بدون مالکیت و رهبری داخلی کمک ها و تلاش های صورت گرفته به موفقیت نمی رسند.

همانگونه که امروز شاهد هستیم بازسازی آچه به عنوان موفقیت و دستاوردی بزرگ مورد تحسین همگان واقع شده است. بیشتر مناطق آن بهتر از قبل ساخته شده و با افزایش امنیت شهروندان، روند عادی زندگی در آن جریان دارد. روند بازسازی اندونزی پس از سونامی، آموزه مثبتی در رابطه با کمک های هدفمند و روش درست استفاده از آنها بود که مورد توجه همگان قرار گرفت.

دوم، با توجه به گستره وسیع کمک های اهدایی در برخی مواقع، باید از این نکته اطمینان حاصل شود که کمک و تلاش های صورت گرفته با هم هماهنگ شده و چگونگی استفاده درست از دیدگاه های جدید مورد توجه قرار گیرد. همانگونه که شاهد هستیم اقتصادهای نوظهور نیز در شرایط اضطراری مانند زلزله هائیتی با کمک های مالی و تخصص لازم وارد میدان شده و اقدام های اولیه برای کمک به این کشور توسط برزیل و کلمبیا انجام شد.

سوم، شفافیت و پاسخگویی در موفقیت های بلند مدت از اهمیت بسیاری برخوردار است. در واقع عدم شفافیت می تواند یک پیشرفت خوب و جدی را به شکستی تمام عیار مبدل سازد. مثال خوبی که در این زمینه می توان به آن اشاره کرد سقوط برخی از رهبران دیکتاتور خاورمیانه و شمال آفریقاست. این کشورها از رشد اقتصادی قوی برخوردار بودند اما دامنه تاثیر این مساله فراگیر نبوده و در جامعه از نمود چندانی برخوردار نبود.

از این رو توجه به اشتباهات گذشته، همکاری های چتد جانبه و هماهنگ و حصول اطمینان از اینکه کشورها مسئولیت توسعه و پیشرفت خود را بر عهده خواهند گرفت از اهمیت بسیاری برای برنامه های کمک مالی موفقیت آمیز برخوردار هستند.