هفته جهانی کارآفرینی در سال ۲۰۲۶ از ۱۶ تا ۲۲ نوامبر برگزار می‌شود؛ فرصتی برای بازنگری در این پرسش مهم که چگونه می‌توان ایده‌های اقتصادی را به کسب‌وکارهای پایدار، فرصت‌های شغلی و ارزش‌آفرینی تبدیل کرد. در همین هفته، ۱۹ نوامبر نیز به عنوان روز جهانی زنان کارآفرین گرامی داشته می‌شود.

کارآفرینی در اقتصاد امروز، صرفاً به معنای ثبت شرکت یا راه‌اندازی یک فعالیت تجاری نیست. کارآفرینی زمانی به نیرویی مؤثر در توسعه اقتصادی تبدیل می‌شود که امکان شناسایی فرصت، دسترسی به منابع، استفاده از دانش و فناوری، ورود به بازار و استمرار فعالیت اقتصادی فراهم باشد.

از این منظر، توسعه کارآفرینی با وضعیت بنگاه‌های کوچک و متوسط، نظام بانکی و اعتباری، سیاست‌های حمایتی، آموزش و کیفیت محیط کسب‌وکار ارتباطی مستقیم دارد.

از یک ابتکار جهانی تا توسعه فرهنگ کارآفرینی

هفته جهانی کارآفرینی نخستین بار در سال ۲۰۰۸ و با محوریت بنیاد کافمن آمریکا و همکاری ابتکار بریتانیایی Make Your Mark برگزار شد. هدف این حرکت، گسترش فرهنگ کارآفرینی، تشویق نوآوری و ایجاد ارتباط میان کارآفرینان، دانشگاه‌ها، سرمایه‌گذاران و نهادهای پشتیبان بود.

امروز شبکه جهانی کارآفرینی (GEN) از بازیگران اصلی این جریان است و تلاش می‌کند ارتباط میان زیست‌بوم‌های کارآفرینی کشورها را تقویت کند.

اهمیت چنین رویدادی در آن است که کارآفرینی را نباید موضوعی محدود به افراد دارای ایده یا شرکت‌های نوپا دانست. بنگاه‌های کوچک و متوسط، کسب‌وکارهای خانوادگی، تعاونی‌ها، واحدهای تولیدی و شرکت‌های خدماتی نیز برای بقا و رشد به محیطی مناسب، منابع مالی و دسترسی به بازار نیاز دارند.

نظام پولی و بانکی؛ حلقه مهم توسعه بنگاه‌ها

یکی از مهم‌ترین چالش‌های صاحبان کسب‌وکار، به‌ویژه بنگاه‌های کوچک، دسترسی به منابع مالی متناسب با شرایط فعالیت اقتصادی است.

تأمین مالی مؤثر فقط به پرداخت تسهیلات محدود نمی‌شود. بانک‌ها و نهادهای اعتباری باید بتوانند وضعیت واقعی بنگاه، جریان نقدی، توان بازپرداخت، بازار فروش، سابقه فعالیت و ظرفیت رشد آن را ارزیابی کنند.

در بسیاری از موارد، یک کسب‌وکار ممکن است ایده و بازار مناسبی داشته باشد، اما به دلیل نداشتن وثیقه رسمی یا سابقه اعتباری کافی، امکان استفاده از منابع مالی را پیدا نکند. بنابراین توسعه روش‌های اعتبارسنجی، ضمانت اعتباری، تأمین مالی زنجیره تأمین و ابزارهای نوین خدمات مالی می‌تواند در بهبود دسترسی بنگاه‌ها به منابع مؤثر باشد.

در کنار این موضوع، سواد مالی صاحبان کسب‌وکار نیز اهمیت زیادی دارد. آشنایی با مدیریت جریان نقدی، محاسبه هزینه و درآمد، برنامه‌ریزی مالی، ارزیابی ریسک و شناخت تعهدات اعتباری می‌تواند احتمال تصمیم‌های نادرست را کاهش دهد.

به همین دلیل، پیوند میان آموزش، مشاوره و تأمین مالی باید به یکی از محورهای اصلی سیاست‌های توسعه کارآفرینی تبدیل شود.

زنان کارآفرین؛ فراتر از حمایت‌های مناسبتی

روز جهانی زنان کارآفرین که هر سال در ۱۹ نوامبر برگزار می‌شود، فرصتی برای توجه به ظرفیت اقتصادی زنان و موانعی است که ممکن است در مسیر ایجاد و توسعه کسب‌وکار با آن روبه‌رو شوند.

زنان کارآفرین در بخش‌های مختلف اقتصادی، از تولید و خدمات تا فناوری، تجارت، صنایع‌دستی و خدمات مالی فعالیت دارند. با این حال، دسترسی به سرمایه، وثیقه، بازارهای بزرگ، شبکه‌های حرفه‌ای و فرصت‌های آموزشی همچنان از موضوعات مهم در توسعه فعالیت اقتصادی آنان است.

توانمندسازی اقتصادی زنان را نباید فقط در اعطای تسهیلات یا برگزاری نشست‌های مناسبتی خلاصه کرد. آنچه اهمیت دارد، ایجاد یک مسیر پیوسته از آموزش و مشاوره تا دسترسی به اعتبار، بازار و شبکه‌سازی حرفه‌ای است.

تجربه تعاونی اعتبار اسما؛ پیوند اعتبار و کارآفرینی

تجربه حرفه‌ای من در حوزه پولی و بانکی، به‌ویژه در بنیان‌گذاری و مدیریت تعاونی اعتبار اسما، این باور را تقویت کرده است که اعتبار زمانی می‌تواند به توسعه اقتصادی کمک کند که در کنار آن، شناخت نیاز متقاضی، آموزش، مشاوره و توجه به توان واقعی بازپرداخت نیز وجود داشته باشد.

تعاونی اعتبار اسما در سال ۱۳۷۸ با ۱۰۳ عضو زن آغاز به فعالیت کرد و در سال‌های فعالیت خود، تجربه‌ای در ارائه خدمات اعتباری و حمایت از فعالیت‌های اقتصادی زنان به دست آورد. در این تجربه، ارتباط میان خدمات مالی و نیازهای واقعی اعضا اهمیت ویژه‌ای داشت.

اکنون نیز مسئولیت مدیریت تصفیه این تعاونی را بر عهده دارم. تجربه فعالیت و سپس مواجهه با فرآیند تصفیه، برای من یادآور اهمیت حکمرانی مناسب، شفافیت مالی، نظارت، مدیریت ریسک، رعایت حقوق ذی‌نفعان و پاسخ‌گویی در نهادهای مالی است.

به باور من، تجربه تعاونی‌ها می‌تواند برای سیاست‌گذاران و فعالان اقتصادی آموزنده باشد؛ هم از منظر ظرفیت آن‌ها در تجمیع منابع و مشارکت اقتصادی و هم از منظر ضرورت استقرار سازوکارهای دقیق نظارتی و مدیریتی.

توسعه کارآفرینی به سیاستی فراتر از ایجاد کسب‌وکار نیاز دارد

در شرایط متغیر اقتصادی، توجه به بقای بنگاه‌ها به اندازه راه‌اندازی کسب‌وکارهای جدید اهمیت دارد. بسیاری از بنگاه‌های کوچک و متوسط با چالش‌هایی مانند نوسان هزینه‌ها، محدودیت نقدینگی، تغییر بازار، دشواری تأمین مواد اولیه و تحولات فناوری مواجه هستند.

ازاین‌رو، سیاست‌های کارآفرینی باید علاوه بر حمایت از ایجاد کسب‌وکارهای جدید، بر تقویت تاب‌آوری بنگاه‌های فعال نیز متمرکز شوند.

در این مسیر، چند اقدام اهمیت دارد:

- توسعه آموزش‌های کاربردی در مدیریت مالی، بازاریابی و مدیریت بحران؛- تسهیل دسترسی بنگاه‌ها به منابع مالی متناسب با نیاز و توان بازپرداخت؛- بهبود روش‌های اعتبارسنجی و ضمانت برای کسب‌وکارهای فاقد وثیقه کافی؛- تقویت ارتباط دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی با بنگاه‌های اقتصادی؛- توسعه بازارهای داخلی و فرصت‌های همکاری و صادرات؛- ارتقای شفافیت، پاسخ‌گویی و حکمرانی در نهادهای مالی و تعاونی‌ها.

سخن پایانی

هفته جهانی کارآفرینی زمانی معنای واقعی پیدا می‌کند که از یک مناسبت تقویمی فراتر برود و به فرصتی برای اصلاح نگاه ما به توسعه اقتصادی تبدیل شود.

کارآفرین برای ایجاد و حفظ یک کسب‌وکار، تنها به ایده و انگیزه نیاز ندارد؛ بلکه به نظام مالی کارآمد، آموزش متناسب، بازار قابل دسترس، قوانین باثبات و نهادهای پاسخ‌گو نیز احتیاج دارد.

آینده کارآفرینی در گرو پیوند تجربه فعالان اقتصادی، دانش دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی و حمایت هوشمندانه نظام پولی و بانکی است. توجه هم‌زمان به ایجاد کسب‌وکار، رشد بنگاه‌های موجود و تاب‌آوری اقتصادی می‌تواند مسیر توسعه پایدار را هموارتر کند.

امیدوارم هفته جهانی کارآفرینی ۲۰۲۶ فرصتی برای تقویت این همکاری‌ها و شنیده‌شدن بیشتر تجربه و دیدگاه کارآفرینان، به‌ویژه زنان فعال در عرصه اقتصاد باشد.

هفته جهانی کارآفرینی و روز جهانی زنان کارآفرین گرامی باد.