به گزارش مهر، نشست صمیمی احمدرضا احمدی، شاعر و داوود رشیدی کارگردان تئاتر با مخاطبانشان و معرفی نمایشنامه «پرواز 707» شب گذشته سه شنبه 24 آبان با حضور این دو پیشکسوت ادبیات و هنر در فروشگاه مرکزی شهر کتاب برگزار شد.

احمدی در ابتدای این برنامه گفت: آشنایی من و داوود به حدود 50 سال پیش برمی گردد. آن روزها تازه از اروپا، با توشه ای بزرگ برای تئاتر ایران آمده بود. سمندریان با تئاتر آلمان آشنایی داشت و او با تئاتر فرانسه. من و چند تن دیگر از دوستانمان هم آن روزها بیکار، ناامید و خسته از زندگی بودیم. ماوای ما آن روزها خانه داوود بود. او از خانواده ای فرهنگی و مرفه بود. پدرش سال ها سفیر کبیر بود. خودش تئاتر و حقوق سیاسی خوانده بود. نسل شما آن روزگاری که داوود یکی از نمایش های بکت را به همراه پرویز صیاد به صحنه برد، به یاد نمی آورد. ای کاش آن روزها دوربین فیلمبرداری وجود داشت تا آن نمایش را ضبط می کرد.

ورود رشیدی به سینما قهرش با تئاتر بود

وی افزود: او بعدها جذب سینما شد که به نظرم قهر کردنش با تئاتر بود. بعد از انقلاب کمتر از هم اطلاع داشتیم تا دو سال گذشته که نمایش «منهای دو» را روی صحنه برد. دختر من کار موسیقی این نمایش را انجام می داد به همین دلیل من هم به دیدن این نمایش رفتم. من در زندگی کمتر آدم ها را به اسم کوچک شان صدا می زنم؛ به جز چند نفر که عبارت اند از: داوود رشیدی، آیدین آغداشلو، مسعود کیمیایی و زنده یاد مرتضی ممیز.

این شاعر گفت: وقتی نمایش «منهای دو» را دیدم، چنان تحت تاثیر قرار گرفتم که به داوود گفتم می خواهم یک نمایشنامه بنویسم، ولی بعد از آن برای بار دوم ذات الریه کردم و در سی سی یو مشغول نوشتن نمایشنامه شدم. من می نوشتم و داوود می خواند و اشکالاتش را می گرفت. شاید باور نکنید، ولی من این متن را 7 بار عوض کردم. بعد داوود، محمد چرمشیر را برای ویراستاری این کار انتخاب کرد. به این ترتیب در خانه ما جلساتی با حضور من و داوود و محمد چرمشیر برگزار شد تا متن به شکل فعلی اش درآمد و قرار است 27 بهمن در سالن اصلی تئاتر شهر اجرا شود.

من و داوود نمی خواهیم عجیب و غریب باشیم

احمدی گفت: من 10 نمایشنامه نوشتم. علتش هم ساده است. چون نه اهل مواد مخدرم و نه جایی می روم. از صبح که از خواب بیدار می شوم، فکر می کنم که باید کاری بکنم. از طرفی هم به خاطر سکته قلبی و مشکلاتی که برای مغزم پیش آمد و دیگر بیماری هایم، فرصتم کم است. من 3 یا 4 بار با مرگ روبرو شدم. البته تم اصلی این نمایشنامه هم درباره مرگ است. من و داوود بسیار به این اعتقاد داریم که تماشاگر باید معنی کار را بفهمد و نمی خواهیم کار عجیب و غریب بکنیم. داوود می گوید تئاتر برای درس دادن نیست، بلکه مردمی که به سالن می آیند، باید سرگرم و شاد شوند و وقتی از سالن بیرون می روند، به آن اثری که دیده اند فکر کنند. من فعلاً صحبتی ندارم. حالا داوود هرچه می خواهد می تواند بگوید و حتی به من فحش هم بدهد.

در ادامه رشیدی گفت: خوشحالم که احمدرضا احمدی بعد از 40 یا 50 سال به عرصه تئاتر آمد. چون نمی آمد. ولی وقتی «منهای دو» را به خاطر دخترش روی صحنه دید، در شب اجرا بعد از این که تماشاگرها رفتند به من گفت می خواهم یک نمایشنامه بنویسم که تو اجرایش کنی. من هم گفتم: یا علی! او کار را نوشت و حین نوشتن چیزهای زیادی از او یاد گرفتم.

این کارگردان تئاتر گفت: یادم می آید شب های قبل از انقلاب که کاری را روی صحنه برده بودم، با امیر نادری، احمدرضا احمدی و دیگر دوستان تا 4 صبح می گفتیم و می خندیدیم و کسی که مزه اصلی بود، احمدرضا بود. به طوری که نادری چاق با شنیدن حرف های او از شدت خنده، روی زمین غلت می خورد. به همین دلایل وقتی گفت می خواهم کار را بنویسم، بسیار خوشحال شدم و قسم خوردم که کارگردانی اش کنم. البته هنوز با تئاتر شهر قرار داد امضا نکرده ایم و هنوز تمرین ها شروع نشده است. امیدوارم چانه زنی در کار نباشد، چون نمایشی است که با خیلی از نمایش هایی که تا به حال دیده ایم متفاوت است و نمی توان با اجراهای دیگر مقایسه اش کرد. از نظر دکور، لباس و ... هم خیلی تازه و جذاب است. امیداورم این گونه باشد در غیر این صورت من شکست خورده ام.

احمدی در واکنش به این سخنان رشیدی گفت: من آدم خوش شانسی هستم. چند بار تا مرگ رفتم و نمردم. در شعر هم اول موفق نبودم، ولی شعرم از 60 سالگی بار داد و از این خوشم می آید که جوان ها شعرهایم را می خوانند. من موفقیت هایم را به حساب خوش شانسی ام می گذارم.

احمدی کمی پیر ولی هنوز جوان اول است

رشیدی هم خطاب به احمدی گفت: البته فقط شانس نیست. احمدی نظم دارد. از صبح می داند که باید به چه کسانی تلفن کند. او یکی از دوستان من است که وقتی به من تلفن می کند 20 دقیقه تا نیم ساعت با هم حرف می زنیم. خدا به او عمر بدهد. خوشبختانه مریضی اش خوب شد. خب او کمی پیر است، ولی هنوز جوان اول است. حالا از نمایشنامه بگویم که الان در مراحل اولیه است. داریم با بازیگرها صحبت می کنیم. وقتی به احمدرضا می گویم با فلان بازیگر به توافق نرسیدیم، می گوید: «خوبه. خوبه. همه چی خوبه!»

احمدی قبل از این که به خوانش قسمتی از صحنه دوازدهم این نمایشنامه بپردازد، گفت: قهرمان اصلی کار یک شاعر است ولی کسی که از بین شخصیت های کار دوستش دارم، یک زن پریشان است که قرار است دختر داوود نقشش را بازی کند. این شخصیت برایم جذاب است.

رشیدی بعد از نمایشنامه خوانی احمدی گفت: ما دردسر انتخاب بازیگر داریم. می خواستیم پارسا پیروزفر را انتخاب کنیم که خبردار شدیم به آمریکا رفته است. او که علاقه مند به حضور در این کار بود، خواست تا نمایشنامه را برایش ایمیل کنیم. این کار انجام شد و او هم نمایشنامه را خواند، اما به دلیل مسائل گرین کار و اقامتش نتوانست به ایران بیاید. در حال حاضر بازیگری را در نظر گرفته ایم که امیدوارم مسائلش حل شود. در این نمایش یک رادیو هست که هرجا خاموشش می کنند، یک جای دیگر دوباره روشن می شود. این سمبل دیکتاتور است.

احمدی اضافه کرد: و مرگ! این رادیو سمبل مرگ هم هست.

رشیدی هم با تائید سخن احمدی گفت: 3 شخصیت زن در این کار هستند که درباره اصل کاری شان در حال با بهناز جعفری مذاکره می کنیم. در مقطعی از کار می خواستم فیتیله ای ها را که در شبکه دو برنامه کودک دارند، دعوت کنم. در جواب تعجب دوستانم گفتم این ها را برای همین عجیب بودنشان می خواهم. اما در نهایت منصرف شدم. ما مشکلات دیگری هم داریم. مثلا سالن اصلی تئاتر شهر کار نمی کند. چندتا از بالابرهایش کار نمی کنند. تمام این مسائل هست. موضوع بودجه هم مطرح است.

رشیدی در ادامه بخش هایی از قسمت های طنز این نمایشنامه را خواند که با استقبال و تشویق حاضران روبرو شد.

در ادامه بهزاد آدینه طراح صحنه نمایش «پرواز شماره 707» که در مراسم حضور داشت و با دعوت احمدی و رشیدی پشت میکروفن آمد، گفت: من چند سال را خارج از کشور زندگی کردم. بعد از برگشتنم این سعادت را داشتم که این نمایش، اولین کار صحنه ایم باشد. اما متاسفانه سالنی که برای اجرای این نمایش مناسب باشد، پیدا نکردیم. تالار وحدت هست اما از نظر معماری مناسب این کار نیست. بهترین سالن، سالن اصلی تئاتر شهر است.

سالن تئاتر شهر خیلی بدتر از قبل شده است

وی افزود: با بازبینی از این سالن، متوجه شدم نسبت به 17 سال پیش که دیده بودمش، خیلی بدتر شده است. سن گردانش کار نمی کند. از 12 بالابرش، فقط 4 تا کار می کنند و لیفت عقبش هم مشکل دارد. این موارد باعث شد که ما جمع و جورتر کار بکنیم. در هر کاری نباید جلوی قوه خلاقه را گرفت. ولی باید به واقعیت ها برگردیم و واقعیت ها یکی بودجه است و دیگری جایی داری در آن کار می کنی. طراحی ما حدود 60 میلیون هزینه دارد چون ساختار شاعرانگی دارد. به همین دلیل صورت حساب بالا رفت که صادقانه بگویم با توجه به شرایط سالن اجرا، تقلیل پیدا کرد.

احمدی در بخش دیگری از این برنامه گفت: درباره این که داوود می گوید من همه اش می گویم خوبه، خوبه باید بگویم که معتقدم خیلی نباید ایده آلی فکر کرد.

وی در پاسخ به سئوال یکی از حاضران درباره این که اولین بار در چه سنی شعر سروده، گفت: اولین بار در 18 سالگی شعر گفتم و این گونه هم نبود که من غزل بگویم و پدربزرگم به من سکه بدهد. از این خبرها نبود. بزرگ ترین تاثیر را سهراب سپهری و احمد شاملو روی من گذاشتند. من در 20 سالگی می خواستم کتاب چاپ کنم، ولی فریدون رهنما به من گفت: زود است. عجله نکن! کسی که پاسپورت ورود من به ادبیات را امضا کرد، فروغ فرخزاد بود که شعر من را کنار شعر نیما و دیگران قرار داد. اگر نمایش «پرواز شماره 707» هم موفق شود، پاسپورت ورود من به هنر را داوود رشیدی امضا کرده است.

این شاعر در ادامه گفت: نسل امروز تازه دارد ابراهیم گلستان را می شناسد. او زمان خودش دشنام شنید. زمانی فیلم ساخت که «گنج قارون» اکران می شد. البته من از کسی طلبکار نیستم که بگویم چرا در زمان من از من تمجید نکردید. سهراب سپهری را هم از طریق فریدون رهنما شناختم. او نمایشگاهی از نقاشی هایش گذاشته بود که به واسطه آن نمایشگاه با او آشنا شدم. به نظرم بهترین مقاله درباره سهراب را هم فریدون رهنما نوشته است.

سهراب سپهری بعد از سفر ژاپن دگرگون شد

احمدی افزود: سهراب بعد از سفرش به ژاپن دگرگون شد. این دگرگونی هم در شعرش و هم در هنرش به وجود آمد. سپهری جز «حجم سبز» همه کتاب هایش را خودش چاپ کرد و اقبال هم بعد از مرگ به سراغش آمد. تازه آخر عمر بود که توانست یک آپارتمان در پارک وی بخرد. بسیار جدی و کوشا بود. نه اهل سیگار بود و نه اهل هیچ ولی متاسفانه خیلی زود مرد.

وی در پاسخ به سئوال دیگری گفت: من به فرشته الهام و این موضوعات اعتقادی ندارم. معتقدم شاعری کاری مثل بنایی است. من صبح ساعت 6 از خواب بیدار می شوم. داروها و صبحانه ام را می خورم. 20 دقیقه راه می روم. بعد تلفن هایم شروع می شود. تا ساعت 12 کار می کنم و بعد از ناهار می خوابم. بعد از آن تا عصر کار می کنم. شام می خورم و ساعت 8 شب می خوابم. تا به حال به این روال بوده است. دیدم یکی از دوستان وصیت کرده بود روی سنگ قبرم هیچ ننویسید. گفتم حالا چه کسی سر قبر امثال ما می آید؟ 30 سال دیگر بلدوزر می اندازند و همه اش را خاک می کنند.

احمدی در پاسخ به سئوال دیگری درباره دایره واژگانش گفت: حافظ هم واژگان محدودی دارد. واژگان شعر من هم محدودند. معتقدم اگر انسان حرف خودش را بزند، تبدیل به مکتب می شود. در شعر نمی شود دروغ گفت. قبل از نیما، وحیدی دستگردی می خواست شعر مدرن بگوید، درباره راه آهن قصیده گفته بود. در کل بگویم که اهل تقلب نیستم و خودم را سانسور نمی کنم. نه در جای دیگر و نه در شعرم. من شعر را جای سیاست نمی دانم.

شعر مرا سیاست نساخته است

وی ادامه داد: می توانی درباره سرنوشت بشر شعر بگویی. یک زمان در دنیا واژه ابدیت معنی داشت. اما امروز با وجود این همه بمب اتم این واژه معنی ندارد. من به روزمره کاری ندارم. مهم تر از مسائل روزمره هم وجود دارد. چرا شعر شکسپیر هنوز هم زنده است. دلیلش این است که درباره مسائل مهم بشری مانند دروغ، خیانت و ... صحبت کرده است. الان هم نمی خواهم شعار بدهم که من متعلق به توده های مردم هستم. شعر من را سیاست نساخته است، شعر من را زنان ساخته اند.

این جمله احمدی هم مانند برخی جملات دیگرش در این برنامه با خنده و استقبال تماشاگران روبرو شد. احمدی با خنده ادامه داد: امروز همسرم در این برنامه حضور ندارد و من دور برداشته ام!

این شاعر ادامه داد: کارها و کتاب هایم مشخص هستند. اگر امروز سرم را زمین بگذارم و بمیرم، همسر و فرزندانم از کتاب هایی که در خانه مرتب کرده ام، سر در میاورند چون همه را دسته بندی کرده ام.

رشیدی هم در پایان با تایید سخنان احمدی گفت: از سانسور گفته شد. من عقیده دارم سانسور، کاری احمقانه است. سانسورچی کسی است که فکر می کند می تواند یک ایده و فکر را سانسور کند و به همین دلیل احمق است، اما خطرناک ترین چیز خودسانسوری است.