به گزارش پول نیوز ، ونزوئلا یکی از متحدان استراتژیک اقتصادی و سیاسی ایران در دوران مادورو و چاوز بود.به همین دلیل نیز تغییر معادلات قدرت در این کشور روی مناسبات با ایران به خصوص در زمینه اقتصادی تأثیر خواهد گذاشت.
ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور وقت، در خردادماه ۱۴۰۲ به کاراکاس سفر کرد. سفری که طی آن بیش از بیست سند همکاری در حوزههای انرژی، پتروشیمی، حملونقل هوایی و خدمات فنیمهندسی بین تهران و کاراکاس به امضا رسید.
این توافقها قرار بود زمینهساز افزایش مبادلات اقتصادی و بازگشت ایران به بازار آمریکای جنوبی باشد، هرچند بررسی ارقام واقعی تجارت دو کشور نشان میدهد فاصله معناداری میان اهداف اعلامشده و واقعیت آماری وجود دارد.
براساس آمار رسمی گمرک، دادهها بهروشنی نشان میدهد که حجم تجارت ایران با ونزوئلا بسیار محدودتر از آن است که بحران سیاسی یا حتی تغییر دولت در کاراکاس بتواند اثر قابلتوجهی بر درآمدهای صادراتی کشور بگذارد.
در سال ۱۴۰۱، صادرات ایران به ونزوئلا حدود ۱۱۸ میلیون دلار بوده که معادل تنها ۰٫۲۱ درصد از کل صادرات کشور است. این نسبت در سال ۱۴۰۲ به ۰٫۰۸ درصد و در سال ۱۴۰۳ نیز به حدود ۰٫۰۷ درصد کاهش یافته است. آمار هشتماهه ابتدای ۱۴۰۴ نیز این روند نزولی را تایید میکند و سهم ونزوئلا از صادرات غیرنفتی ایران به حدود ۰٫۰۳ درصد تنزل یافته است.
با این وجود یکی از جنبههای کلیدی این روابط بدهی بیش از ۲ میلیارد دلاری ونزوئلا به ایران است که عمدتاً ناشی از معاملات نفتی، صادرات فرآوردههای نفتی و همکاریهای مرتبط با انرژی میشود. این بدهی شامل مطالبات شرکت ملی نفت ایران به مبلغ حدود ۱ میلیارد دلار و سایر داراییهای مرتبط با نفت ایران در ونزوئلا است. با توجه به تحولات پرتنش اخیر در ونزوئلا، به ویژه حمله نظامی ایالات متحده در ۳ ژانویه ۲۰۲۶ که منجر به دستگیری و خروج نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، از کشور شد، وضعیت این طلب ایران با ابهامات جدی روبرو شده است.
بدهی خارجی کلی ونزوئلا که حدود ۱۵۰ تا ۱۷۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود، شامل اوراق قرضه معوق، وامهای دوجانبه و احکام داوری بینالمللی است. تولید ناخالص داخلی اسمی ونزوئلا در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۲.۸ میلیارد دلار برآورد شده، که نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی را بین ۱۸۰ تا ۲۰۰ درصد قرار میدهد و نشاندهنده ناتوانی در پرداخت بدهیهای نفتی و غیرنفتی بدون بازسازی اساسی اقتصادی است.
تکلیف این طلب ۲ میلیارد دلاری که عمدتاً بابت پول نفت و فرآوردههای نفتی است، نامشخص است و به عوامل متعددی بستگی دارد. اگر دولت جدیدی تحت حمایت آمریکا تشکیل شود، ممکن است بدهیهای نفتی به ایران به عنوان متحد مادورو در اولویت پایین قرار گیرد یا حتی مسدود شود، مشابه آنچه در موارد مشابه رخ داده است. تحلیلها نشان میدهند که بازسازی بدهی ونزوئلا نیاز به کاهش حداقل ۵۰ درصدی اصل بدهی دارد تا پایداری اقتصادی برقرار شود.
تحریمها و فشار آمریکا علیه تجارت نفتی و تسلیحاتی ایران-ونزوئلا نشاندهنده تلاش برای قطع روابط است و اعلام شده که تجارت مرتبط با انرژی ایران با ونزوئلا تهدیدی برای منافع آمریکا است و از همه ابزارها برای جلوگیری از آن استفاده خواهد شد. ایران میتواند از طریق مذاکرات دیپلماتیک یا دادگاههای بینالمللی پیگیری کند، اما با توجه به تحریمها، شانس موفقیت کم است و نگرانیهایی از جمله در فضای عمومی ایران وجود دارد که به بدهیهای نفتی از دست رفته اشاره میکنند. بازار بدهی ونزوئلا اخیراً افزایش قیمت اوراق قرضه داشته، اما پیشبینی میشود که بازسازی بدهی ارزش بازپرداخت را به ۴۰-۵۰ سنت در دلار کاهش دهد، که این امر وصول کامل طلب نفتی ایران را دشوارتر میکند.
محمد طبیبیان اقتصاددان در این زمینه نوشت: دولت مادورو در ونزوئلا با یک حمله نظامی آمریکا طی چند ساعت سرنگون و او نیز توسط نیروهای آمریکا دستگیر شده است. گذشته از آثار سیاسی، این پرسش مطرح میشود که تأثیر اقتصادی انعکاس این رخداد بر ایران چگونه است؟ یکم، تکلیف سرمایهگذاری های نسنجیده دولت و شرکتهای ایرانی از جمله در برخی صنایع و ساختمان سازی و پروژه های زیربنایی چه میشود؟ آیا شرکت های خصوصی و پیمانکار با سرمایه و تصمیم خود وارد آن بازار ورشکسته شدهاند و یا با حمایت و تشویق دولت؟ اگر تصمیم شخصی بوده خود مسئول زیان خود هستند. اگر تشویق دولت بوده چرا چنین ضایعهای فراهم شده و عامل آن چه فرد یا تشکیلاتی بوده و پاسخگوی زیان این شرکتها چه بخشی از حکومت است؟
دوم، تأثیر این رخداد بر بازار نفت چه خواهد بود و درآمدهای ناچیز موجود چه سرنوشتی خواهد داشت؟ شاید ضروری باشد موارد مذکور توسط نهاد های دولتی مسئول بررسی گردد.
بیشتر بخوانید:دولت مادورو سقوط کرد / کیفرخواست در نیویورک
این اتفاقات در حالی رخ داد که صادرات نفت ونزوئلا که در بحبوحه محاصره نفتکشها توسط آمریکا، به حداقل رسیده بود، اکنون فلج شده است و کاپیتانهای بنادر درخواستی برای اجازه دادن به کشتیهای بارگیری شده برای حرکت دریافت نکردهاند. طبق دادههای نظارتی، چندین کشتی که اخیرا نفت خام و سوخت را به مقصد مقاصدی از جمله آمریکا و آسیا بارگیری کردهاند، حرکت نکردهاند و کشتیهای دیگری که منتظر بارگیری بودند، خالی ماندهاند. سرویس رصد نفتکش تانکرتِرکِر اعلام کرد که روز شنبه هیچ نفتکشی در پایانه خوزه که بندر نفتی اصلی ونزوئلا است، بارگیری نکرده است.
آژانس خلاقیت کوانتا