به گزارش پول نیوز ، در کارگاههای جوار بندهای زندان مهاباد، جایی که محدودیتهای حبس با صدای ظریف پیچش سیمهای نقره در هم میآمیزد، داستان تولد دوباره انسانها روایت میشود. اینجا، مهارتآموزی نه تنها اوقات محکومیت را هدفمند میسازد، بلکه زندانیان را از انفعال به نیروی کار خلاق و مولد بدل میکند. تلاشهای محمد قادری، مسئول حرفهآموزی و آموزشی زندان، و یاسین کاکهزاده، مربی و کارآفرین محلی ملیلهسازی، تاکنون به صدور حدود ۲۵۰ گواهینامه معتبر برای مددجویان منجر شده و مسیر اشتغال پایدار را برای بسیاری از آنان گشوده است.
در بازدید میدانی از کارگاه تولید زیورآلات طلا و ملیلهکاری زندان مهاباد، شاهد بودیم که مددجویان با تمرکز کامل، سیمهای ظریف را به آثار هنری چشمنواز تبدیل میکنند. این کارگاه بخشی از برنامه جامع مهارتآموزی است که در دورههای دو ماهه برگزار میشود و بلافاصله پس از آموزش نظری، مددجویان را با تولید واقعی درگیر میکند. این رویکرد، زندان را از مکانی صرفاً برای تحمل کیفر به محیطی برای بازسازی شخصیت و اعتماد به نفس تبدیل کرده است.
محمد قادری در پاسخ به پرسش درباره نقش مهارتآموزی در آینده زندانیان، آن را یکی از اصلیترین شاخصهای زندانبانی اسلامی میداند. او تأکید میکند که آموزش حرفهای، مددجویان را برای ورود به بازار کار پس از آزادی آماده میسازد و زندگی شرافتمندانهای برای آنان و خانوادههایشان فراهم میآورد. انتخاب رشته ملیلهسازی و زیورآلات بر پایه نیاز بازار محلی، ظرفیت فرهنگی منطقه و استانداردهای سازمان آموزش فنی و حرفهای استان آذربایجان غربی صورت گرفته است. قادری میگوید این برنامهها زندان را به مدرسهای برای بازآفرینی انسان تبدیل کرده و مددجویان را از حالت مصرفی به تولیدکننده تغییر میدهد.
بیشتر بخوانیم راه اندازی خط تولید لوازم آشپزخانه در زندان ارومیه
یکی از برجستهترین سیاستها در این زندان، صدور گواهینامههای مهارت بدون ذکر نام زندان است. قادری این تصمیم را آگاهانه و برای حفظ کرامت انسانی مددجویان توصیف میکند. درج نام زندان بر گواهینامه میتواند به برچسبزنی اجتماعی منجر شود و مانع استخدام یا راهاندازی کسبوکار مستقل گردد. بنابراین، گواهینامهها مانند سایر شهروندان آزاد، تنها از سوی سازمان فنی و حرفهای صادر میشود. این رویکرد نه تنها نگرش کارفرمایان را به مهارت واقعی مددجو معطوف میسازد، بلکه بازگشت آبرومندانه به جامعه را تسهیل میکند. تاکنون بسیاری از مددجویان آزادشده با تکیه بر این گواهینامهها، در کارگاههای موجود مشغول شده یا کسبوکار خانگی راهاندازی کردهاند.
قادری گفت: برنامههای آینده امیدوارکنندهاند؛ از توسعه کمی و کیفی دورهها تا ایجاد کارگاه ملیلهسازی در سطح شهر با همکاری فرمانداری مهاباد. این کارگاه نه تنها مددجویان آزادشده را جذب خواهد کرد، بلکه خانوادههای آنان را نیز تحت آموزش قرار میدهد و محصولات را به بازار عرضه میکند. چنین طرحی، زنجیره اصلاح و تربیت را کامل میسازد و با افزایش درآمد خانوادهها، احتمال بازگشت به جرم را به حداقل میرساند.
یاسین کاکهزاده، مربی که چهار سال متوالی در زندان مهاباد فعالیت دارد، زندان را نقطه آغاز تولد دوباره میداند. او معتقد است فرصت واقعی تغییر، زمانی فراهم میشود که آموزش رایگان، شغل و مدرک معتبر در اختیار مددجو قرار گیرد. در دورههای دو ماهه، آموزش با تولید همزمان پیش میرود تا مهارت سریعاً به محصول قابل فروش تبدیل شود. کاکهزاده توصیف میکند که چگونه یک سیم ساده و بیروح در دستان مددجو به گوشوارهای ظریف و هنری بدل میشود؛ فرآیندی که نه تنها فنی، بلکه تربیت روحی و تقویت خودباوری است.
این مربی بر ضرورت فرصت دادن تأکید دارد؛ فرصتی که به مددجو میگوید هنوز قابل اعتماد است و میتواند نقش پدر یا نانآور خانواده را ایفا کند. وقتی زندانی بخشی از هزینههای خانواده را از داخل زندان تأمین میکند، حس مسئولیت در او زنده میشود و بزرگترین انگیزه برای تغییر مسیر زندگی را ایجاد میکند. کاکهزاده چالشهای آموزشی در فضای محدود را تأیید میکند، اما اشتیاق مددجویان را عامل ادامه کار میداند. او امیدوار است با بهبود امکانات، ظرفیت آموزش افزایش یابد.
در افق پس از آزادی، برنامههایی برای کارآفرینی مددجویان وجود دارد. کاکهزاده از توسعه کارگاه شهری در دو سال گذشته خبر میدهد که مددجویان آزادشده میتوانند در آن ادامه فعالیت دهند یا با حمایت، کارگاه مستقل راهاندازی کنند. اتصال به بازار، تأمین سفارش و راهنمایی گامبهگام، اشتغال دائمی را تضمین میکند. طرح همکاری با فرمانداری برای آموزش خانوادهها، این حمایت را به جامعه گسترش میدهد.
تجربه زندان مهاباد نشان میدهد ترکیب آموزش حرفهای، گواهینامه بدون برچسب، حمایت کارآفرینان محلی و برنامهریزی پس از آزادی، زندان را به فرصتی برای بازسازی زندگی تبدیل میکند. این مدل، با تأکید بر کرامت انسانی و اشتغال پایدار، نه تنها نرخ بازگشت به جرم را کاهش میدهد، بلکه نیروی کار ماهر به جامعه اضافه میکند. اگر نهادهای مرتبط حمایت بیشتری کنند، این الگو میتواند به سطح ملی گسترش یابد و نمادی از زندانبانی تحولی مبتنی بر اصلاح واقعی باشد.
آژانس خلاقیت کوانتا