پول نیوز، مازیار دانیالی ـ در مواجه با افزایش جمعیت جهان، کمبود منابع آب آشامیدنی و تغییرات آب و هوایی، مساله غذا و مواد غذایی به عاملی جدید همانند نفت در سیاست جهانی مبدل شده است. بر اساس بررسی های انجام گرفته میزان مواد غذایی فعلی برای تغذیه کل مردم جهان کافی است. به گزارش گروه بین الملل پول نیوز، با این حال به دلیل نابرابری در توزیع و مالکیت مواد غذایی میان کشورهای مختلف، شرایطی مانند کمبود منابع آب آشامیدنی و یا خشکسالی تاثیرات مخرب و ویرانگری را برای برخی از کشورهای در حال توسعه به همراه می آورد.

بر اساس شاخص قیمت غذای سازمان ملل، قیمت مواد غذایی جهان به بالاترین میزان خود تا به امروز رسیده است. در چنین شرایطی و با توجه به افزایش سریع تقاضا برای مواد غذایی که از نتایج افزایش مصرف در اقتصادهای قدرتمند در حال توسعه جهان از قبیل چین و برزیل است، قیمت بالای فعلی، مردم ساکن در کشورهای کمتر توسعه یافته را به شدت تحت تاثیر قرار داده و خواهد داد.

برای درک بهتر نتایج و بررسی های صورت گرفته از سوی سازمان خوار و بار جهانی(فائو) می توان به این نکته اشاره کرد که تقریبا 13.6 درصد از جمعیت 6.8 میلیارد نفری جهان دچار سوء تغذیه هستند. درصد بالایی از این افراد در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند. حال اگر نرخ رشد فعلی جمعیت جهان به طور ثابت ادامه پیدا کند، سالانه باید برای 80 میلیون نفر دیگر مواد غذایی تامین کرد. در نتیجه رشد سریع جمعیت افزایش چشمگیر تقاضا برای مواد غذایی را به همراه دارد.

این در حالی است که در برخی از کشورهای جهان مانند چین، کره جنوبی و عربستان که میزان رشد جمعیتشان از منابع آبی و خاکی موجود بیشی گرفته، تمایل و تقاضا برای خرید و یا کرایه زمین در کشورهای دیگر روند افزایشی به خود گرفته است. بر اساس بررسی صورت گرفته توسط بانک جهانی طی سال 2010 در این زمینه، تقریبا 140 میلیون هکتار زمین بدین ترتیب مورد استفاده قرار گرفته که بیشتر در کشورهایی با سطح درآمدهای پایین بوده است.

با در نظر گرفتن فاصله بسیاری که میان کشورهای مختلف جهان از نظر ظرفیت های اقتصادی و کشاورزی وجود دارد، افزایش قیمت مواد غذایی و اثرات ناشی از فجایع و بلایای زیست محیطی در همه جای دنیا یکسان نمی باشد. با توجه به رویدادهای اخیر، این گونه به نظر می رسد که توازن قدرت میان کشورهای جهان بر اساس توانایی آنها در صادرات و واردات محصولات غذایی شکل خواهد گرفت.

بروز خشکسالی در صادرکنندگان بزرگی مانند روسیه و آرژانتین طی سال 2008 همانند سیل در کانادا و پاکستان قیمت مواد غذایی را به شدت تحت تاثیر قرار داده و نتایج منفی بسیاری برای کشورهایی که بر محور واردات به فعالیت می پردازند در پی داشته است. شیوع و گسترش قحطی اخیر در سومالی، مرگ بسیاری از مردم این کشور و هجوم هزاران پناهنده را به کشورهای همسایه در پی داشته است. از این رو موضوع مواد غذایی بیش از پیش در مرکز توجه و بحث های سیاسی جهان قرار گرفته است.

از سوی دیگر نوسانات اخیر در اقتصاد جهانی، روند جریان سرمایه به خاورمیانه را کاهش داده است. حتی از افزایش قیمت مواد غذایی به عنوان یکی از عوامل اقتصادی زمینه ساز اعتراضات مردمی در منطقه که به بهار عربی معروف شده، نام برده می شود. قحطی اخیر در شرق آفریقا نیز جامعه جهانی را به بحث و اتخاذ اقدام هایی موثر برای جلوگیری از بروز فاجعه غذایی در سومالی و جلوگیری از بدتر شدن شرایط و تاثیر احتمالی بر 11 میلیون نفر که در اتیوپی، کنیا، جیبوتی و اریتره ساکن هستند، وا داشته است.

در ماه ژوییه سازمان همکاری اسلامی دومین سازمان بین دولتی بزرگ جهان نیز طی جلسه اضطراری خود که در استانبول برگزار شد، کمک های بشر دوستانه بسیاری را برای سومالی به منظور نجات میلیون ها نفر از گرسنگی و قحطی در شاخ آفریقا فراهم کردند. این جلسه در واکنش به هشدار بروز فاجعه انسانی در شاخ آفریقا به ویژه در سومالی که قحطی جان میلیون ها نفر را تهدید می کند، برگزار شد.

همان گونه که اشاره شد شرایط اخیر در بازار مواد غذایی برای مصرف کنندگان آمریکا و اروپا با ساکنان سومالی و یا پاکستان متفاوت خواهد بود. مسلما نوسان قمیت مواد غذایی برای شهروندان آمریکایی به اندازه شهروندان سومالیایی چالش برانگیز و دشوار نمی باشد. مصرف کنندگان در کشورهای پیشرفته جهان بیشتر نگران هزینه های مربوط به انرژی و مسکن هستند. با این حال در برخی از کشورهای در حال توسعه، غذا منبع اصلی انرژی محسوب شده و موضوع قیمت بالای مواد غذایی نیز یک مساله و حادثه مهم سیاسی و تاثیرگذار محسوب می شود.