دنیای اقتصاد -  بازار سهام در ادامه روند متعادل خود هفته جاري نيز شاهد آرامش توام با رشد نسبي بود تا شاخص كل به عنوان نماينده كل سهام موجود در بازار افزايش 5/0 درصدي را تجربه كند. به اين ترتيب شاخص بورس فصل تابستان را با رشد 7 درصدي به پايان برد.

در شرايط كنوني نوسانات مكرر در بازارهاي جهاني در كنار ورود به فصل گزارشات شش ماهه باعث شده تا معامله گران در فضاي انتظار به فعاليت خود ادامه دهند و اتخاذ هر گونه تصميم اساسي را موقتا به تاخير بياندازند؛ اين رويكرد به طور طبيعي كاهش نسبي حجم داد و ستدها را رقم زده است. در اين ميان، هر چند تحولات سياسي داخلي پيرامون پرونده اختلاس بانك صادرات ابعاد گسترده تري به خود گرفته است، اما جو كلي بورس از فعل و انفعالات مزبور تاثير محسوسي نپذيرفته است. بنابراين مي توان گفت بر خلاف واكنش تند بازار به رويدادهاي سياسي در فصل بهار، اين بار معامله گران با تامل بيشتري نسبت به وقايع پيراموني واكنش نشان داده اند كه اين مساله مي تواند نشانه اي از افزايش عمق بازار سرمايه تلقي شود.

سيل شفاف سازي ها
در بورس تهران سنتي نانوشته وجود دارد كه بر مبناي آن پس از طي يك دوره رونق و مواجهه بازار با ركود نسبي، سرمايه هاي سرگردان براي كسب سود متوجه سهام شركت هاي كوچك شده و با تشكيل صف هاي خريد و دامن زدن به شايعات رشد قيمت هاي عجيب و غريبي را در سهام اين گونه شركت ها رقم مي زنند. اين رويداد هر بار تكرار مي شود و البته واكنش نهاد ناظر (سازمان بورس) هم به اين اتفاق همواره يكسان بوده است؛ توسل به گزارشات موسوم به شفاف سازي. گزارشاتي كه پيش از مطالعه نيز مي توان مفاد آنها را حدس زد: «هيچ گونه تغيير در پيش بيني درآمد شركت روي نداده است و هر گونه تغيير احتمالي از طريق مراجع رسمي اعلام خواهد شد.» نكته جالب اين است كه واكنش بازار نسبت به گزارشات مورد بحث معمولا مشابه يكديگر است به نحوي كه پس از انتشار گزارشات شفاف سازي، سهام مربوطه با همان شتابي كه در روند رشد قرار داشت اين بار در مسير صف فروش و بازگشت قيمتي قرار مي گيرد. در همين راستا، اين هفته نوبت به شركت هاي روان فناور، لوله و ماشين سازي ايران، قند شيرين خراسان، فروموليبدن كرمان، معدني دماوند و قند ثابت خراسان رسيد تا در ادامه روند آغاز شده از ابتداي شهريورماه، طي گزارشات شفاف سازي به سهامداران خود اعلام كنند كه هيچ خبر جديدي در شركت ها نيست و سرمايه گذاران نيز مطابق روال معمول سراسيمه در صف هاي فروش قرار گرفتند. به اين ترتيب سيكل معيوب حركات سفته بازانه و واكنش تكراري سازمان بورس به آن در هفته جاري با شدت بيشتري ادامه يافت و اين در حالي است كه با توجه به تكرار مكرر رويداد مزبور در بازار سهام، ضرورت تدوين راهكارهاي جديد نظير افزايش دامنه نوسان و اقدامات جايگزين ديگر براي حل اين معضل بيش از گذشته احساس مي شود.

سپري با نام نرخ ارز
در چند هفته اخير برآيند تغيير قيمت مواد خام، فلزات اساسي و حامل هاي انرژي در جهان كاهشي بوده است. اوج اين روند كه عمدتا به علت چشم انداز نامطلوب رشد اقتصاد جهاني روي داده است در معاملات فلزات اساسي قابل مشاهده است به نحوي كه قيمت مس، روي و سرب از اوج خود در فصل تابستان حداقل ده درصد فاصله گرفته اند. اين رويداد در شرايط عادي با توجه به وابستگي نيمي از شركت هاي بورس تهران به روند قيمتهاي جهاني مي توانست موجب ايجاد صف هاي فروش و اصلاح قيمت سهام شود.

اما مطالعه عملكرد شهريورماه بازار (كه با جهش 7 درصدي شاخص توام بود) حكايت از مقاومت سهامداران در برابر فروش سهام حكايت دارد. نكته جالب اينكه با وجود تلاطم در بازارهاي بين المللي اتفاقا سهام وابسته به قيمتهاي جهاني در يك ماه گذشته شرايط مطلوبي داشته اند به نحوي كه شاخص فلزات اساسي و محصولات شيميايي در بورس تهران افزايش چشمگير 3/11 و 3/8 درصدي را در شهريورماه ثبت كرده اند. ريشه يابي رفتار سرمايه گذاران در اين خصوص نشان مي دهد كه رشد قيمت ارز در جريان دادوستدهاي غير رسمي به عنوان يك عامل بازدارنده در برابر افت قيمت سهام در بورس تهران عمل كرده است و حتي مشوق رونق بازار نيز شده است.

رويدادهاي هفته جاري در بورس كالا هم به خوبي از تاثير واقعي نوسانات نرخ ارز در بازار آزاد حكايت دارد؛ زيرا معاملات فولاد و مس در اين بازار به رغم كاهش قيمتهاي جهاني با رشد مناسبي توام بود. در همين راستا قيمت ورق گرم فولاد مباركه در اين هفته از 850 تومان در هر كيلو عبور كرد كه به معناي تطابق نسبي قيمت محصولات شركت با قيمت هاي جهاني با لحاظ كردن قيمت ارز آزاد است. قيمت معاملاتي 10 هزار توماني هر كيلو كاتد مس هم با توجه به قيمت جهاني 8500 دلاري، از در نظر گرفتن نسبت برابري ارز در بازار غيررسمي براي قيمت گذاري محصولات ملي مس حكايت دارد.

علاوه بر اين، مدير عامل هلدينگ نفت و گاز پارسيان (بزرگترين هلدينگ پتروشيمي در راه بورس) در حين برگزاري نمايشگاه بين المللي از تبادل ارزي شركت هاي صادر كننده با نرخ آزاد صرافي ها خبر داد. با جمع بندي تحولات مزبور مي توان گفت سرمايه گذاران همچون مقاطع گذشته (آغاز دهه 80) با ديدگاه مثبت به استقبال تضعيف نسبي ارزش ريال رفته اند و اين مساله با توجه به تاثيرات مثبت آن بر توليد داخلي و تقويت صادرات، رويكردي مبتني بر پشتوانه تحليلي به شمار مي رود.

پايان نمايشگاه خودماني!
پنجمين نمايشگاه بورس بانك، بيمه و خصوصي سازي در حالي روز يكشنبه اين هفته به كار خود خاتمه داد كه بر اساس اظهارات مدير روابط عمومي بورس، تعداد بازديد كنندگان با رشد 30 درصدي نسبت به نمايشگاه چهارم مواجه شده است. رقم 20 هزار بازديد براي نمايشگاه پنجم هر چند نسبت به دوره هاي قبلي مطلوب تر است اما در مقايسه با اندازه بازار سرمايه (كه در حال حاضر ارزشي معادل 40 درصد نقدينگي كل كشور را دارد)، جمعيت 12 ميليون نفري تهران و نيز هدف مسوولان بلندپايه اقتصادي به منظور افزايش نقش آفريني اين نهاد در جذب سرمايه هاي مردم ناچيز به نظر مي رسد.

علاوه بر اين، برگزاري نمايشگاه بورس هر چند به منظور جذب و آشنايي مردم عادي با اين بازار صورت گرفته بود اما در سالن هاي اختصاص داده شده به اين رويداد بيش از هر چيز چهره هاي آشنا و قديمي فعالان بازار سرمايه ديده مي شد كه به طور معمول در فعاليت هاي مختلف بورسي حضور دارند. به اين ترتيب به نظر مي رسد برنامه ريزي نمايشگاه ششم در ارديبهشت ماه سال 91 بايد با حجم اطلاع رساني و تبليغات بسيار گسترده تري صورت پذيرد تا با خارج شدن برگزاري نمايشگاه بورس از حالت «خودماني»، بازار سرمايه كشور شاهد برگزاري رويدادي به مراتب پرمخاطب تر و در خور عنوان «بين المللي» در دوره بعدي باشد.