رزمایشی بزرگ در منطقه ای راهبردی/ برقرای صلح و امنیت شعار ایران، روسیه و چین رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی ۲۰۲۴ ایران، چین و روسیه، با حضور فرماندهان یگان های شناور و پروازی نیرو های دریایی ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران و نیروی دریایی ارتش کشور های چین و روسیه و همچنین نمایندگانی از کشور های عمان، پاکستان، آفریقای جنوبی، قزاقستان و جمهوری آذربایجان به عنوان کشور های ناظر در شمال اقیانوس هند برگزار شد.

این رزمایش امسال برای پنجمین سال متوالی با شعار با هم برای برقراری صلح و امنیت، برگزار و این چهارمین رزمایش مرکب بود که با حضور کشور های ایران، چین و روسیه برگزار شد.

رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی ۲۰۲۴ با شعار «با هم برای برقراری صلح و امنیت» و در منطقه ای به وسعت ۱۷ هزار کیلومتر مربع، با پیام صلح و دوستی کار خود را به اجرا رساند.  

در این رزمایش یگان های شناور ایران، چین و روسیه تمرین های تاکتیکی متنوعی از جمله نجات شناور دچار حریق، آزادسازی شناور ربوده شده، تیراندازی علیه اهداف مشخص، تیراندازی شبانه به اهداف هوایی و سایر تمرینات تاکتیکی و عملیاتی را اجرا خواهند کرد.

اما برگزاری این رزمایش چرا از اهمیت بالایی برخوردار است؟

رزمایش امسال در شمال اقیانوس هند برگزار شد و بد نیست از اهمیت این منطقه آگاه شویم. این منطقه از اهمیتی راهبردی، به ویژه برای ایران برخوردار است. ایران به دلیل قرارگیری در شمال اقیانوس هند و همچنین مجاورت با خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان از موقعیت ژئوپلتیک ویژه ای در منطقه و حتی در جهان برخوردار است و برگزاری رزمایش مشترک با چین و روسیه، نمودی بر عزم جمهوری اسلامی ایران به منظور تقویت صلح، ثبات و امنیت دریایی در خلیج فارس و اقیانوس هند به شمار می رود. این درحالی است که با توجه به تهدید های دریاپایه کنونی از یک سو و حجم گسترده صادرات و واردات ایران از طریق دریای عمان و اقیانوس هند، بر اهمیت برگزاری چنین رزمایش هایی، آن هم به صورت مشترک با قدرت های دریایی مانند روسیه و چین، افزوده است.

اقیانوس هند، اقیانوسی راهبردی، مهم و اقتصادی درجهان است و پل ارتباطی میان جنوب غرب آسیا، استرالیا، آفریقا، اروپا و آمریکا است و حجم سنگینی از آمد و شد دریایی جهان را در خود دارد. با نگرش به موقعیت راهبردی اقیانوس هند، بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای در این منطقه هستند که بعضا ً ممکن است زمینه بروز بحران های امنیتی در این منطقه را پدید آورد.

به طور کلی شمال اقیانوس هند یکی از مهم ترین و راهبردی ترین آبراه های جهان بوده و نقش مهمی در تجارت و حمل و نقل دریایی در سطح جهان دارد.

علاوه بر اهمیت ژئوپلتیک و اقتصادی منطقه شمال اقیانوس هند برای ایران، این محدوده به دلیل قرارگیری در میان سه تنگه راهبردی جهان، شامل «تنگه هرمز» در شمال، «تنگه مالاگا» در شرق و «تنگه باب المندب» در غرب، برای امنیت و تجارت بین المللی نیز اهمیت راهبردی ویژه ای برخوردار بوده و همواره مورد توجه بسیاری از قدرت های جهانی بوده است.  

در چنین شرایطی تقویت «دیپلماسی دفاعی» باهدف تقویت امنیت دریایی در حوزه اقیانوس هند، دریای عمان و خلیج فارس، طی سال های گذشته به صورت مستمر در دستورکار جمهوری اسلامی قرار داشته است.

آقائیان کارشناس مسائل امنیتی درباره رزمایش مشترک ایران، روسیه و چین در اقیانوس هند اظهار کرد: اطراف اقیانوس هند چندین تنگه مهم و استراتژیک دنیا مانند تنگه هرمز و مالاگا و باب المندب قرار دارد که در تجارت و  موضوعات دریایی از اهمیت بالایی برخوردار است.

وی ادامه داد: یکی از اهداف این رزمایش تمرینات دریایی و حفاظت و حراست از کشتی های تجاری و نظامی و همچنین برقراری صلح و امنیت است. ایران، روسیه و چین از قابلیت های خوب دریایی برخوردار هستند و کشور هایی مانند آمریکا و انگلیس تمام توان نظامی خود را در دریا قرارد دادند و  دریا برای آن ها از اهمیت بالایی برخوردار است. ما در تنگه هرمز قرار داریم و این مکان استراتژیک همیشه برای ما تحولات زیادی از سمت سایر کشور های دنیا بوده و با برگزاری چنین رزمایش هایی تا به اکنون توانستیم قدرت دفاعی و نظامی خودمان را بالا ببریم و هدف خودمان در برقرای صلح و امنیت دریایی بالا ببریم.

وی افزود: در این رزمایش یگان های قابل و بزرگی از نیروی دریایی ارتش، سپاه پاسداران با شناور های جدیدی در این رزمایش شرکت کردند و نکته دیگر هم حضور چندین ناظر در این رزمایش است. کشور هایی مانند پاکستان، عمان و چندین کشور دیگر باعث افزایش اعتبار این رزمایش شده اند.

وی ادامه داد: ما در موقعیتی هستیم که بسیار حائز اهمیت است و دنیا نیز در این نقطه تمرکز دارد و ما هم چندین سال است که توانستیم در این نقاط استراتژیک دریایی چه ارتش و چه سپاه پاسداران رفت و آمد هایی داشته باشیم و اهداف خود را عملی کنیم. ما اکنون به این توانایی رسیدیم که بتوانیم با اقیانوس پیما ها و امکانات خود بتوانیم امنیت منطقه را حفظ کنیم و این چند روز هم به امید خدا شاهد اتفاقات خوبی هستیم.

آرشام عباسیان پژوهشگر مسائل نظامی در ارتباط با اهمیت این رزمایش گفت:این رزمایش ها نشان دهنده همکاری راهبردی سه کشور در زمینه امنیت و دفاع دریایی است و فرصتی را برای نیروی دریایی خود فراهم می کنند تا با یکدیگر آموزش ببینند، دانش و تخصص را تبادل کنند و قابلیت همکاری را افزایش دهند.

وی ادامه داد: شمال اقیانوس هند بین سه تنگه راهبردی از پنج تنگه راهبردی دنیاست، تنگه هرمز در شمال، تنگه مالاکا در شرق و تنگه باب المندب در غرب منطقه اقیانوس هند واقع شده که در حقیقت بیضی انرژی دنیا را احاطه کرده است. با توجه به تردد شناور های تجاری و نفتکش در این منطقه حساس ضرورت برقراری امنیت تجارت دریایی را دوچندان کرده است. در واقع با چنین رزمایش هایی هماهنگی و همکاری راهبردی همه جانبه خود را به سایر کشور های جهان اعلام می کنند.

عباسیان افزود: «از سویی با توجه به اینکه در حال حاضر چین با تایوان، روسیه با اوکراین و ایران نیز به واسطه نیرو های نیابتی در خاورمیانه شاهد درگیری هایی هستند، این رزمایش مشترک دریایی و در کل تمام رزمایش های این چنینی به عنوان نمایش قدرت و عامل بازدارندگی در برابر تهدیدات یا دشمنان احتمالی عمل می کند. ایران، روسیه و چین با نمایش توانایی ها و هماهنگی های دریایی خود می توانند پیامی قوی در مورد توانایی خود در دفاع از منافع ملی به سایر کشور ها ارسال کنند».

وی در پایان گفت: «حضور ایران، روسیه و چین در این رزمایش دریایی می تواند به عنوان چالشی برای حملات غرب و ایالات متحده و انگلیس در منطقه تلقی شود که منجر به افزایش تنش ها در دریای سرخ و باب المندب شده است. از سویی چین که حضور خود را در منطقه دریای سرخ به عنوان بخشی از ابتکار یک کمربند و جاده (BRI) افزایش داده و هدف آن افزایش ارتباطات و تجارت بین آسیا، آفریقا و اروپا است با مشارکت در این رزمایش آمادگی کامل خود را برای برقراری امنیت دریایی نمایش می دهد. همچنین حضور ایران در مناطق کلیدی دریایی و به نمایش کشیدن قدرت و آمادگی دریایی خود به عنوان یک اقدام استراتژیک برای مقابله با نفوذ رقبای منطقه ای خود و دخالت های بازیگرانی همچون ایالات متحده بشمار می آید».