چرا رقابت بر سر ورق سیاه بیش از سایر صفحات فلزی است؟

برای افرادی که شغل صنعتی و ساختمانی دارند، برای فولاد کاران، کارکنان بازار آهن و بیشتر افراد فنی، عبارت ورق سیاه، عبارتی بسیار نام آشنا و ملموس است. ورق های فلزی و آلیاژی متعددی در صنعت تولید می شود؛ ورق آجدار، ورق های ضد سایش با برندهای مختلف داخلی و وارداتی، ورق های استنلس استیل در گریدهای مختلف، ورق های آلومینیومی برنجی و غیره. اما چرا هیچکدام به اندازۀ ورق سیاه در بین کارکنان صنعت آشنا نیست؟ در ادامه با ما همراه باشید تا به پاسخ این سوال برسیم.

ورق سیاه چیست؟

پیش از آنکه در مورد نام آشنا بودن، گسترۀ استفاده و محبوبیت ورق سیاه توضیح دهیم، خوب است ابتدا تعریفی از آن داشته باشیم و با آن آشنا شویم.

ورق سیاه یک صفحۀ فلزی تیره رنگ -خاکستری مات با هاله هایی از اکسید آهن- است که به صورت صفحات تک (شیت)، کویل (رول) و صفحات قابل خم شدن (پلیت) تولید می شود. ورق هایی که به صورت تک و برش خورده تولید می شوند، به دلیل ضخامت زیاد، قابلیت خم شدن ندارند و در اصطلاح به آن ها شیت گفته می شود. گسترۀ ضخامت ورق های سیاه از 2، 3، 4، 5، 6، میلیمتر است و تا 50 و 80 میلیمتر نیز قابل تولید است. اما محصولاتی که ضخامتشان بالاست (مثل ضخامت 80 میل) کاربرد گسترده ای ندارند و برای استفاده های خاص خریداری می شوند. از این رو، گاه قیمت شان مناسب تر و متعادل تر از انواعی است که ضخامت شان کمتر اما کاربرد بیشتر دارند.

ترکیب اصلی ورق های سیاه در درجۀ اول عنصر آهن و سپس عنصر کربن است. در واقع باید بگوییم بلک پلیت ها در واقع آلیاژ هستند؛ آن هم آلیاژ فولاد، یعنی ترکیبی از عنصر آهن با کربن، فسفر، گوگرد، منیزیم و چند عنصر دیگر. آلیاژهای فولادی در برابر تنش های (نیروها) کششی مقاومت خوبی دارند. تنها ضعف شان، مقاومت نه چندان خوب در برابر آب و رطوبت است که اگر در جای درست استفاده شود و تمهیدات لازم در موردشان لحاظ شود، این ضعف تا حد زیادی قابل جبران است. جبران آن به صورت استفاده از پوشش های رنگی ضد زنگ و همچنین روی اندود کردن است.

رقابت همیشگی بر سر قیمت ورق سیاه!

همه افرادی که در صنف خرید و فروش ورق های فولادی و به طور کلی، مقاطع فولادی فعالیت دارند، شاهد رقابت همیشگی بر سر قیمت ورق سیاه هستند. خواه در فضای مجازی و فروش های اینترنتی، خواه در بازار ستنی. اما چرا؟

دلیل این امر، آن است که ورق سیاه یک محصول پایه در ساخت انواع مقاطع فولادی دیگر است و هم اینکه خود به طور مستقیم استفادۀ صنعتی و ساختمانی گسترده است. به عنوان مثال، برای تولید ورق گالوانیزه، ورق سیاه لازم است. برای تولید ورق آجدار، باز هم به ورق سیاه نیاز داریم. نبشی و ناودانی هم از دیگر محصولاتی هستند که می توان آن ها را از ورق سیاه تهیه کرد.

خوب است بدانیم ورق های سیاه انواع مختلفی دارند؛ از جمله:

• ورق سیاه St37
• ورق سیاه St52
• ورق A516
• ورق سیاه A32

به زبان علمی، موارد بالا در واقع گریدهای ورق سیاه هستند. St37 پر استفاده ترین گرید است. از این رو، هر گاه سخن از ورق سیاه به میان می آید، منظور همان ورق سیاه St37 است. در بازار خرید و فروش مقاطع فولادی، در مورد ورق های St52، A516 و A32 دیگر از لفظ ورق سیاه استفاده نمی شود و از عبارت "ورق" در کنار "گرید" آن استفاده می شود. همه گریدهای مذکور جزء ورق های فولادی طبقه بندی می شوند. کیفیت و قیمت ورق سیاه با تغییر گرید، تغییر می کند.

چرا ورق سیاه St37 پر استفاده است؟

علل و عوامل زیر سبب شده است تا صفحات فولادی که از گرید St37 ساخته می شوند، پر استفاده تر و در نتیجه شناخته شده تر از سایر صفحات فولادی باشد. ترکیب شیمیایی را می توان اصلی ترین عامل در بالابردن استفادۀ صفحات St37 دانست. ترکیب شیمیایی که برای ساخت آلیاژ فولادی از نوع St37 به کار گرفته می شود، عامل اصلی استفاده و کاربرد رایج آن شده است. زیرا ترکیب آن به گونه ای است که:

• قیمت ورق St37 را نسبت به سایر صفحات فولادی متعادل و ملایم تر کرده است.
• قابلیت جوش پذیری آن را بالا برده است. عملیات جوشکاری و جوش پذیر بودن فلز، یک ویژگی مهم در صنعت است. جایی که لازم است امتداد لبه های صفحه به هم جوش بخورد، اتصال پیدا کند و این اتصال هم پایدار باشد و هم در متریال ورق تأثیر منفی ایجاد نکند.
• مانند گرید St52، پس از تولید، نیازی به بررسی ها و آزمایش های متالوژیکی ندارد.
• در کابردهای معمول استفاده می شود. به بیان دیگر، همانند ورق های A516 نیازی ندارد که ترکیب خاصی داشته باشد تا برای ساخت مخازن تحت فشار در دماهای زیر صفر مورد استفاده قرار گیرد.

ترکیب شیمیایی ورق St37 به چه صورت است؟

عناصر مورد استفاده در ساخت آلیاژ St37 و در نتیجه ورق های ساخته شده از این آلیاژ به صورت زیر است:

• آهن
• کربن
• فسفر
• منگنز
• گوگرد
• منیزیم