اصفهان شهر بازارچه ها

بازار و بازارچه های اصفهان در دوره های مختلف تاریخی همچنان به توسعه وتکامل خود ادامه داد تا اینکه در دوره صفوی به اوج خود رسید و در دوره صفویه، در تاریخ ایران، نقطه عطفی است که در شکوفایی فرهنگ و تمدن ایران تاثیر به سزایی داشت.

هوشیاری سیاسی شاهان صفوی به ویژه شاه عباس اول و اقداماتش در جهت توسعه و آبادانی کشور، موجب ایجاد امنیت و پیشرفت روزافزون در مسائل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و... شد. شاه عباس با انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان در سال ۱۰۰۶ هجری، باعث رونق و پیشرفت این شهر شد.
بازارچه های محلی که نه چندان وسیع هستند و منبعِ تغذیه ی آن بازار مرکزی است، نیاز های اولیه و روزانه ساکنان مانند خوراک و پوشاک را برطرف می کنند.

بهره مند نبودن از ترکیب مسکونی ـ تجاری، نداشتن خان و تجمع صنفی از تفاوت های بازارچه با بازار اصلی است.

هسته ابتدایی بیشتر بازار ها در حوالی دروازه مهم شهر تشکیل شده و در امتداد مسیر های اصلی گسترش و ادامه یافته و شکل گیری بازار و نحوه توسعه و ساماندهی فضاها، به کارکرد و رشد اقتصادی آن بستگی داشته است.

تعامل و هماهنگی بین عناصر بازار همواره به پویایی بازار کمک می کندو عناصری، چون راسته اصلی، راسته های فرعی، دالان، چهارسو (چهار سوق)، میدان و جلوخان را از فضا های ارتباطی بازار به شمار می آیند.

بازار ها و بازرچه ها، مانند مساجد در مرکز شهر ساخته می شد و این دلیل اهمیت آن است و اغلب آن ها مسقف بوده و مغازه ها در دوطرف و مقابل یکدیگر قرار دارند و مجموعه بازار و بازارچه در ایران از دوران ساسانیان در شهر هایی که رونق بازرگانی داشتند، شکل گرفت.

بازار به عنوان نهادی اقتصادی و اجتماعی، استخوان بندی شهر و روستا های بزرگ به شمار می رود و بازار و بازارچه مهم ترین محور و شاهراه ارتباطی در شهر های قدیمی بود و بیشترین آمد و شد شهروندان در آن صورت می گرفته است.

بازار مهم ترین کانال ارتباطی شهر بود که نه تنها مردم کالا و سرمایه ها در آن جریان پیدا می کرد، بلکه اطلاعات اخبار و آگهی ها نیز از طریق آن به اطلاع شهروندان می رسید. در عین حال، بازار در ایران مکانی است که در آن تبادل فرهنگی و مبادله ی محصولات و ارتباطات انسانی تواما انجام می شود، به تعبیری، بازار مکانی است که اقشار و طبقات و گروه های مختلف اجتماع، قومی، نژادی و فرهنگی در ارتباط با یکدیگر قرار گرفته و به شکلی ناخوداگاه یکدیگر را تحت تاثیر قرار می دهند و باعث اشاعه عناصر و پدیده های فرهنگی از یک حوزه فرهنگی به حوزه های فرهنگی دیگر می شود.

نمونه های متعددی از سکونتگاه هایی که اقتصادشان متکی بر تولید صنایع دستی بود در نقاط گوناگون ایران یافت شده و بر اساس اطلاعات موجود در منابع تاریخی از اوایل قرن اول هجری به بعد در بسیاری از شهر های جدید و کمابیش بازار های قدیمی همه در شهر های قدیمی وجود داشت.

از دوره سلجوقیان به بعد شاهد شکوفایی بازار ایرانی در فضا های شهری می شویم و در دوره صفویه به دلیل برقراری امنیت کامل و توسعه روابط خارجی و گسترش مبادلات تجاری، رونق بازار قدیمی به اوج خود می رسد.

منبع ایسنا